Danıştay 12. Daire Başkanlığı         2019/1788 E.  ,  2022/5645 K.
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2019/1788
Karar No : 2022/5645

DAVACI : …
VEKİLİ : Av. …

DAVALI : 1- …
2- … Başkanlığı
VEKİLİ : I. Hukuk Müşaviri …

DAVANIN KONUSU :
Diyanet İşleri Başkanlığı “Vaizlik, Kur’an Kursu Öğretiliciliği, İmam-Hatip ve Müezzin Kayyımlık Kadrolarına Atama ve Bu Kadroların Kariyer Basamaklarında Yükselme Yönetmeliği’nin 11. maddesinin üçüncü fıkrasında yer verilen “Başkanlıkça farklı öğrenim düzeyi ve/veya hafızlık belgesi şartı aranabilir.” düzenlemesinin,
Bu düzenlemeye bağlı olarak Diyanet İşleri Başkanlığınca 01.02.2019 tarihinde yayınlanan 2019 Yılı 4-B Sözleşmeli (Kuran Kursu Öğreticisi, İmam-Hatip, Müezzin-Kayyım) Alımı Sınav Duyurusu’nun (SÖZPER-2019-I) 4B Sözleşmeli İmam Hatip kadroları alımına ilişkin kısmının mezuniyet durumu ve hafızlık belgesine göre aranan şartlar ve ayrılan kontenjanların,
Sınav duyurusuna göre aranan şartlar ve ayrılan kontenjanlara göre İmam Hatiplik kadrosu için başvuru yapan davacının İmam Hatip lisesi mezunları için ayrılan kontenjana girememesi nedeniyle sözlü sınava çağrılmamasına ilişkin işlemin iptali istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI :
Mezuniyet durumu itibarıyla Diyanet İşleri Başkanlığı Vaizlik, Kur’an Kursu Öğreticiliği, İmam-Hatiplik ve Müezzin Kayyımlık Kadrolarına Atama ve Bu Kadroların Kariyer Basamaklarında Yükselme Yönetmeliği’nde yer alan imam hatip olarak atanma şartlarını haiz olduğu ancak Diyanet İşleri Başkanlığınca 01/02/2019 tarihinde yayınlanan 2019 Yılı 4-B Sözleşmeli (Kuran Kursu Öğreticisi, İmam-Hatip, Müezzin-Kayyım) Alımı Sınav Duyurusu’nun (SÖZPER-2019-I) 4B Sözleşmeli İmam Hatip kadroları alımına ilişkin kısmının farklı mezuniyet durumları ve hafızlık belgesine sahip olanlara daha fazla kontenjan ayırdığı, iptali istenen Yönetmelik maddesiyle Kanunla verilen yetki aşılarak herhangi bir objektif kritere dayalı olmadan her sınav duyurusu için Başkanlığa geniş ve sınırsız bir yetki verildiği; Başkanlıkça da bu yetkiye dayanılarak genel şart olan imam hatip lisesi mezunu olmak dışında değişik öğrenim şartları ve hafızlık şartı getirildiği ve kontenjanların belirlendiği, dava konusu Yönetmelik maddesinin hukuk devletinin temel ilkelerinden olan hukuki güvenlik ve belirlilik ilkelerine aykırılık teşkil ettiği, hafızlık belgesinin, sahiplerine sözlü sınavda zaten avantaj sağlayacağı; ilk kontenjan belirlemesinde hafızlık şartı aranmasının, imam hatip olarak eğitim almış olmasına rağmen çocukluk çağında bu kazanımı elde edememiş ve sonradan da elde etmesi mümkün olmayan kişiler aleyhine bir durum oluşturduğu, 2019 yılı 4-B sözleşmeli (Kur’an kursu öğreticisi, imam-hatip, müezzin-kayyım) alımı sınav duyurusunda da imam hatip lisesi mezunlarına %8,3 oranında kontenjan ayrıldığı, bu durumun hukuka aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

DAVALI İDARENİN SAVUNMASI:
Kamuda istihdam edilecek personelin seçiminde topluma daha nitelikli bir hizmetin sunulabilmesi ve ihtiyaç duyulan yerlerde istihdam edilebilmeleri gözetilerek hafızlık belgesine sahip olanlar arasından da seçim yapmak amacıyla diğer şartları taşımak koşuluyla başvuracakları kontenjanların ilan edildiği, iptali talep edilen madde hükmünün dayanak kanuna uygun olduğu ve usulüne uygun olarak yürürlüğe girdiği, davacının KPSS122 puan türünden 69,80102 puan aldığı, başvuru yaptığı kategoride sınava çağrılan en son adayın puanının 80,60183 olması nedeniyle sözlü sınava çağrılmadığı, dava konusu düzenleyici ve bireysel işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Dava konusu Yönetmeliğin 11. maddesinin ilk fıkrasında ilk defa açıktan atamanın şartlarının düzenlendiği ve bu şartlar arasında İmam Hatip Lisesi veya üstü dini öğrenim mezunu olmak; yeterlik belgesine sahip olmak; İmam-hatiplik yapmaya mani bir özrü bulunmamak ve KPSS’den Başkanlıkça belirlenen puanı almış olmak şartlarına yer verildiği; benzer şekilde, Başkanlık personelinden imam hatiplik giriş sınavına başvuracaklarda aranacak şartları düzenleyen 2. fıkrasında da benzer şartlara yer verilerek nesnel ve genel bir belirleme yapıldığı; bununla birlikte anılan maddenin 3. fıkrasında, “Başkanlıkça farklı öğrenim düzeyi ve/veya hafızlık belgesi….. aranabilir.” denilerek 1. ve 2. fıkralarda yer alan ve ilgili yönetmeliklerde tanımı yapılan yeterlik belgesinden farklı bir belgenin ya da belgelerin de idare tarafından istenilebileceği belirtilerek atama şartlarına ilişkin kuralın belirsiz hale getirildiği, bu durum yönetmelikle düzenlenmesi gereken atama şartlarının Başkanlık tarafından duyurularla her atama döneminde değiştirilmesi sonucunu doğuracağından dava konusu düzenlemede hukuka uyarlık bulunmadığı, dava konusu Yönetmelik hükmünün, bu düzenlemeye dayanılarak yapılan sınav duyurusunun ve bireysel işlemin iptali gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI : …
DÜŞÜNCESİ : Diyanet İşleri Başkanlığı “Vaizlik, Kur’an Kursu Öğretiliciliği, İmam-Hatip ve Müezzin Kayyımlık Kadrolarına Atama ve Bu Kadroların Kariyer Basamaklarında Yükselme Yönetmeliği’nin, 11. maddesinin üçüncü fıkrasında yer verilen “Başkanlıkça farklı öğrenim düzeyi ve/veya hafızlık belgesi şartı aranabilir.” düzenlemesinin, bu düzenlemeye bağlı olarak Diyanet İşleri Başkanlığınca 01/02/2019 tarihinde yayınlanan 2019 Yılı 4-B Sözleşmeli (Kuran Kursu Öğreticisi, İmam-Hatip, Müezzin-Kayyım) Alımı Sınav Duyurusu’nun (SÖZPER-2019-I) 4B Sözleşmeli İmam Hatip kadroları alımına ilişkin kısmının mezuniyet durumu ve hafızlık belgesine göre aranan şartlar ve ayrılan kontenjanların, sınav duyurusuna göre aranan şartlar ve ayrılan kontenjanlara göre İmam Hatiplik kadrosu için başvuru yapan davacının İmam Hatip lisesi mezunları için ayrılan kontenjana girememesi nedeniyle sözlü sınava çağrılmamasına ilişkin işlemin iptali istenilmektedir.
Dava konusu “Diyanet İşleri Başkanlığı Vaizlik, Kur’an Kursu Öğreticiliği, İmam-Hatiplik ve Müezzin Kayyımlık Kadrolarına Atama ve Bu Kadroların Kariyer Basamaklarında Yükselme Yönetmeliği”nin “İmam-hatiplik giriş sınavına başvuracaklarda aranan özel şartlar” başlıklı 11. maddesinin incelenmesinden, maddenin ilk fıkrasında ilk defa açıktan atamanın şartlarının düzenlendiği ve bu şartlar arasında İmam Hatip Lisesi veya üstü dini öğrenim mezunu olmak; yeterlik belgesine sahip olmak; İmam-hatiplik yapmaya mani bir özrü bulunmamak ve KPSS’den Başkanlıkça belirlenen puanı almış olmak şartlarına yer verildiği; benzer şekilde, Başkanlık personelinden imam hatiplik giriş sınavına başvuracaklarda aranacak şartları düzenleyen 2. fıkrasında da benzer şartlara yer verilerek nesnel ve genel bir belirleme yapıldığı, anılan maddenin 3. fıkrasında, “Başkanlıkça farklı öğrenim düzeyi ve/veya hafızlık belgesi….. aranabilir.” denilerek 1. ve 2. fıkralarda yer alan ve ilgili Yönetmeliklerde tanımı yapılan yeterlik belgesinden farklı bir belgenin ya da belgelerin de idare tarafından istenilebileceği belirtilerek atama şartlarına ilişkin kuralın belirsiz hale getirildiği görülmüştür.
Ayrıca, bu durum yönetmelikle düzenlenmesi gereken atama şartlarının Başkanlık tarafından duyurularla her atama döneminde değiştirilmesi sonucunu da doğurabileceğinden, bu konuda kural koyma yetkisini tek başına Başkanlığın inisiyatifine terk etmesi yönüyle de dava konusu düzenlemede hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Buna göre, dava konusu edilen anılan Yönetmeliğin 11. maddesinin 3. fıkrasındaki düzenlemenin hukuka aykırı olduğu sonucuna varıldığından; bu maddeye dayanılarak hazırlanan dava konusu Duyuru’da ve tesis edilen bireysel işlemde de hukuka uyarlık bulunmadığı kanaatiyle dava konusu Yönetmelik maddesi, Duyuru ve bireysel işlemin iptali gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
İmam Hatip Lisesi mezunu olan davacı, Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından yayımlanan “2019 Yılı 4-B Sözleşmeli(Kuran Kursu Öğreticisi, İmam-Hatip, Müezzin-Kayyım) Alımı Sınav Duyurusu” uyarınca başvuruda bulunmuş ancak İmam Hatip Lisesi Mezunlarına 500 kişilik kontenjan ayrılması ve 3 katı kadar adayın sözlü sınava çağrılması üzerine, aldığı KPSS puanı ile sıralamaya giremeyerek sözlü sınava çağrılmamıştır.
Bunun üzerine, Diyanet İşleri Başkanlığı “Vaizlik, Kur’an Kursu Öğretiliciliği, İmam-Hatip ve Müezzin Kayyımlık Kadrolarına Atama ve Bu Kadroların Kariyer Basamaklarında Yükselme Yönetmeliği’nin, 11. maddesinin 3. fıkrasında yer verilen “Başkanlıkça farklı öğrenim düzeyi ve/veya hafızlık belgesi şartı…. aranabilir.” düzenlemesinin; bu düzenlemeye bağlı olarak Diyanet İşleri Başkanlığınca 01/02/2019 tarihinde yayınlanan 2019 Yılı 4-B Sözleşmeli (Kuran Kursu Öğreticisi, İmam-Hatip, Müezzin-Kayyım) Alımı Sınav Duyurusu’nun (SÖZPER-2019-I) 4B Sözleşmeli İmam Hatip kadroları alımına ilişkin kısmının mezuniyet durumu ve hafızlık belgesine göre aranan şartlar ve ayrılan kontenjanları ile Sınav Duyurusu’na göre aranan şartlar ve ayrılan kontenjanlara göre İmam Hatiplik kadrosu için başvuru yapan davacının İmam Hatip lisesi mezunları için ayrılan kontenjana girememesi nedeniyle sözlü sınava çağrılmamasına ilişkin işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İNCELEME VE GEREKÇE :
İLGİLİ MEVZUAT:
633 sayılı Diyanet İşleri Başkanlığının Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun’un 01/07/2010 tarih ve 6002 sayılı Kanun ile değişik, “Personelin nitelikleri” başlıklı 9. maddesinin 1. fıkrasında, vaizlerin en az lisans düzeyinde dini yüksek öğrenim mezunu olması gerektiği belirtildikten sonra, 2. fıkrasında, “Başkanlık personelinin 657 sayılı Kanunda ve bu Kanunda yer almayan diğer nitelikleri ile atanmalarında dinî öğrenim şartı arananlara ilişkin ortak nitelikler yönetmelikle düzenlenir.” “Atama” başlıklı 10. maddesinin son fıkrasında, “Başkanlık kadrolarına yapılacak atama ve nakil işlemlerine ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle düzenlenir.”; “Vaizler, imam-hatip ve müezzin-kayyımlar, Kur’an kursu öğreticileri, eğitim görevlileri ve murakıplar” başlıklı 12. maddesinin 1, 2, 3, 4 ve 7. fıkralarında, “Vaizler, cami ve mescitler ile diğer mekanlarda her türlü vasıtadan yararlanarak toplumu dinî konularda bilgilendirmek, Başkanlığın hizmet alanlarında irşat, rehberlik, inceleme ve araştırma yapmakla görevlidir. Vaizlik mesleği, adaylık döneminden sonra vaiz, uzman vaiz ve başvaiz kariyer basamaklarına ayrılır.”; “İmam-hatip ve müezzin-kayyımlar, cami ve mescitlerde din hizmetlerini yürütmek ve dinî konularda toplumu bilgilendirmekle görevlidir. İmam-hatiplik mesleği; adaylık döneminden sonra imam-hatip, uzman imam-hatip ve başimamhatip; müezzin-kayyımlık mesleği ise müezzin-kayyım ve başmüezzin kariyer basamaklarına ayrılır. Adaylık dönemini başarıyla tamamlayanlar mesleğe imam-hatip veya müezzin-kayyım olarak atanır. İmam-hatip ve müezzin-kayyımlar, Kur’an-ı Kerim öğretiminde görevlendirilebilir.”, “Kur’an kursu öğreticisi, Kur’an kurslarındaki eğitim ve öğretim faaliyetlerini yürütmekle görevlidir. Kur’an kursu öğreticiliği; adaylık döneminden sonra Kur’an kursu öğreticisi, Kur’an kursu uzman öğreticisi ve Kur’an kursu başöğreticisi kariyer basamaklarına ayrılır.”, “Yukarıdaki fıkralarda düzenlenen kariyer basamaklarında yükselmede kıdem, eğitim, hizmet, bilimsel, sosyal ve kültürel faaliyetler, sicil puanları ve Başkanlıkça yapılacak sınav sonuçları esas alınır.”, “Uzman vaiz, başvaiz, uzman imam-hatip, başimam-hatip, başmüezzin, Kur’an kursu uzman öğreticisi ve Kur’an kursu başöğreticisi ile murakıp kadrolarına atanmaya ilişkin hususlar ve bunlar ile vaiz, imam-hatip, müezzin-kayyım ve Kur’an kursu öğreticilerinin çalışma, usul ve esasları ile imam-hatipler ve müezzin-kayyımların haftalık iznine ve bayram tatillerinde izin kullanmalarına ilişkin hususlar yönetmelikle düzenlenir.” hükümleri öngörülmüş, anılan 01/07/2010 tarih ve 6002 sayılı Kanun eki 2 sayılı liste ile de Diyanet İşleri Başkanlığı taşra teşkilatında başimam hatip, uzman imam hatip, başmüezzin kadroları ihdas edilmiştir.
17/02/2006 tarih ve 26083 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Mevzuat Hazırlama Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin 16. maddesinin 3. fıkrasında, “Yeni mevzuat metni ile getirilen düzenleme uygulanmaya başlayıncaya veya yürürlüğe girinceye kadar geçecek süre içinde yapılacak işlem ve düzenlemeler ya da uyulacak ilke ve
kurallar ile daha önceki düzenlemelerden doğan hakların korunmasına ilişkin hususlar ve benzeri geçiş hükümleri geçici maddelerle düzenlenir. Geçici maddeler de ayrıca numaralandırılır. Kadro ihdas veya iptaline ilişkin düzenlemeler geçici maddelerle yapılmaz.
” kuralı yer almıştır.
Dava konusu Vaizlik, Kur’an Kursu Öğretiliciliği, İmam-Hatip ve Müezzin Kayyımlık Kadrolarına Atama ve Bu Kadroların Kariyer Basamaklarında Yükselme Yönetmeliği’nin “İmam-hatiplik giriş sınavına başvuracaklarda aranan özel şartlar” başlıklı 11. maddesinde, “(1) İmam-hatiplik giriş sınavına başvurularda ilk defa açıktan alınacaklar için;
a) İmam hatip lisesi veya üstü dini öğrenim mezunu olmak,
b) Yeterlik belgesine sahip olmak,
c) İmam-hatiplik yapmaya mani bir özrü bulunmamak,
ç) KPSS’den Başkanlıkça belirlenen puanı almış olmak şartları aranır.
(2) Başkanlık personelinden imam-hatiplik giriş sınavına başvuracaklar için;
a) İmam hatip lisesi veya üstü dini öğrenim mezunu olmak,
b) Yeterlik belgesine sahip olmak,
c) İmam-hatiplik yapmaya mani bir özrü bulunmamak,
ç) Adaylığı kalkmış olmak,
d) MBSTS’den Başkanlıkça belirlenen puanı almış olmak şartları aranır.
(3) Başkanlıkça farklı öğrenim düzeyi ve/veya hafızlık belgesi ve/veya farklı düzeyde yeterlik belgesi şartı aranabilir.” denildikten sonra, “Geçiş hükümleri” başlıklı Geçici 1. maddesinin 5 ve 7. fıkralarında,”(5) Uzman imam-hatip kadrolarına; lisans düzeyinde dini yüksek öğrenim mezunu olmak ve imam-hatiplikte en az altı yıl görev yapmış olmak şartıyla MBSTS sınavı puanına göre, ilan edilen kadro sayısının üç katına kadar çağrılacak imam-hatipler arasından, bir defaya mahsus olmak üzere bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden itibaren bir yıl içinde Başkanlıkça yapılacak sözlü sınav sonucunda uzman imam-hatip kadro toplamının yüzde ellisini geçmemek üzere bu Yönetmelikteki diğer şartlar aranmaksızın atama yapılabilir.”, “(7) Başmüezzin kadrolarına; lisans düzeyinde dini yüksek öğrenim mezunu olmak ve müezzin-kayyımlıkta en az on yıl hizmeti bulunmak şartıyla MBSTS sınavı puanına göre, ilan edilen kadro sayısının üç katına kadar çağrılacak müezzin-kayyımlar arasından, bir defaya mahsus olmak üzere bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden itibaren bir yıl içinde Başkanlıkça yapılacak sözlü sınav sonucunda başmüezzin kadro toplamının yüzde yirmisini geçmemek üzere bu Yönetmelikteki diğer şartlar aranmaksızın atama yapılabilir.” düzenlemeleri yapılmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Dava konusu Yönetmelik hükmü ile yukarıda yer verilen mevzuatın birlikte değerlendirilmesinden, istihdam edilecek personelin niteliğinin, ihtiyaç bulunan alanlara göre belirlenmesi gerekliliğinin karşılanması ve kamu hizmetlerinin etkin ve verimli bir şekilde görülmesinin gereklerinden biri olan hizmetin yetişmiş, ehil kamu görevlilerince yerine getirilmesi ilkesinin gerçekleştirilmesi amacına yönelik olarak Kurumların asgari niteliklere, hizmetin gereği ilave nitelikler belirleme imkânının bulunduğu, davalı idareye farklı öğrenim düzeyi ve/veya hafızlık ve/veya farklı düzeyde yeterlik şartı aranabilme yetkisi veren dava konusu düzenlemenin de bu kapsamda değerlendirilmesi gerektiği, öte yandan düzenlemede belirlilik ilkesine aykırı bir yön bulunmadığı gibi kural koyma yetkisinin Başkanlığa devrinin de olmadığı, sadece hizmet ihtiyacının daha nitelikli personelle karşılanması gereğinin, bulunduğu görev alanlarında, istihdam edilecek personelin seçiminde asgari şartların üstüne farklı öğrenim düzeyi, hafızlık ve farklı düzeyde yeterlik şartları gibi ek nitelikler belirleyerek bu suretle vatandaşlara daha iyi hizmet sunma konusunda Başkanlığa takdir yetkisi tanındığı dikkate alındığında, dava konusu düzenlemede kamu yararı ve hizmet gerekleri yönünden hukuka aykırılık bulunmamıştır.
Bu durumda, dava konusu Yönetmeliğin 11. maddesinin 3. fıkrasındaki düzenlemede hukuka aykırılık bulunmadığından, bu hükme dayanılarak hazırlanan Duyuru’da ve 13/11/2020 tarihinde ilan edilen sıralama sonuçlarında da hukuka aykırılık görülmemiştir.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Dava konusu Diyanet İşleri Başkanlığı Vaizlik, Kur’an Kursu Öğretiliciliği, İmam-Hatip ve Müezzin Kayyımlık Kadrolarına Atama ve Bu Kadroların Kariyer Basamaklarında Yükselme Yönetmeliği’nin, 11. maddesinin üçüncü fıkrasının iptali istemi yönünden DAVANIN REDDİNE,
2. Diyanet İşleri Başkanlığınca 01.02.2019 tarihinde yayınlanan 2019 Yılı 4-B Sözleşmeli (Kuran Kursu Öğreticisi, İmam-Hatip, Müezzin-Kayyım) Alımı Sınav Duyurusu’nun (SÖZPER-2019-I) 4B Sözleşmeli İmam Hatip kadroları alımına ilişkin kısmının mezuniyet durumu ve hafızlık belgesine göre aranan şartlar ve ayrılan kontenjanların ve davacının İmam Hatip lisesi mezunları için ayrılan kontenjana girememesi nedeniyle sözlü sınava çağrılmamasına ilişkin işlemin iptali istemi yönünden DAVANIN REDDİNE,
3. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam …-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
4. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca takdir edilen …TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idarelere verilmesine,
5. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde davacıya iadesine,
6. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 21/11/2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.