Danıştay 6. Daire Başkanlığı 2020/9593 E. , 2022/9875 K.
T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2020/9593
Karar No : 2022/9875
DAVACI : …Madencilik Sanayi ve Ticaret A.Ş.
VEKİLİ : Av. …
DAVALILAR : 1- …
VEKİLİ :… 2- …A.Ş. …Müdürlüğü – …
VEKİLİ : …
MÜDAHİL(DAVALILAR YANINDA) : …Enerji Yatırım Üretim ve Ticaret A.Ş.
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : Balıkesir İli, Havran İlçesi, …Mahallesi, …ada, …, …, … ve …parsel sayılı taşınmazların Şapdağı RES – Akçay (Altınoluk) TM – Balıkesir 1 TM (Girdi-Çıktı) Enerji İletim Hattının yapımı amacıyla 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunun 27. maddesi uyarınca Türkiye Elektrik İletim A.Ş. Genel Müdürlüğü tarafından acele kamulaştırılmasına ilişkin 24/09/2020 tarihli, 31254 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 23/09/2020 tarihli, 2964 sayılı Cumhurbaşkanı Kararının, anılan taşınmazlar yönünden iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI : Davacı tarafından, Şapdağı Rüzgar Enerji Santrali (RES) Üretim Tesisi için ihtiyaç duyulan enerji iletim hattının (EİH), davacı şirketin maden işletme ruhsat sahaları içerisinde kalan ve bu alanlarda maden işletme tesisi kurmak için satın aldığı Balıkesir ili, Havran ilçesi, …Mahallesi, …ada, …ve …parsel sayılı taşınmazları da içerisine aldığı, anılan enerji iletim hattının taşınmazların ortasından geçirilerek madencilik faaliyetlerinin gerçekleştirilememesine ve kamu zararına sebep olduğu, acele kamulaştırma kararına sebep teşkil eden enerji iletim hattına ilişkin olarak, güzergahın belirlenmesi sırasında konuyla ilgili Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü’nden (MAPEG) hiçbir görüş alınmadığı, güzergâh içerisinde kalan maden ruhsatları ve yürüyen projelerin dikkate alınmadığı, enerji iletim hattı için belirlenen güzergahın, madencilik faaliyetleri için ihtiyaç duyulan alanlar gözetilmeden tayin edilmesi nedeniyle davacı şirket tarafından sahada yapılacak madencilik faaliyetlerinin imkânsız hale geldiği, dava konusu işlemin usul ve yasaya aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
DAVALI …SAVUNMASININ ÖZETİ : Dava konusu işlemin kamu yararı ve hizmet gerekleri gözetilerek Anayasa ve ilgili mevzuata uygun olarak tesis edildiği, acelelik halinin gerçekleştiği, davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.
DAVALI …A.Ş. GENEL MÜDÜRLÜĞÜ’NÜN SAVUNMASININ ÖZETİ : Davaya konu enerji iletim hattının bölgenin enerji ihtiyacını beslemesi bakımından önemli bir noktada olduğu, iletim sistemi arz güvenliğinin tesisi için de söz konusu hattın yapımında kamu yararı bulunduğu, dava konusu işlemin kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun tesis edildiği, dava konusu işlemde acelelik halinin gerçekleştiği, enerjinin bir kamu hizmeti olduğu ve üstün kamu hizmeti olarak görülmesi gerektiği savunulmaktadır.
DAVALILAR YANINDA MÜDAHİLİN SAVUNMASI: Davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …’IN DÜŞÜNCESİ : Davacı şirkete ait maden işletme ruhsatı sınırları içerisinde yer alan uyuşmazlık konusu taşınmazların kamulaştırılmasına ilişkin kamu yararı kararı alınmadan önce madencilik faaliyeti hakkında kamu yararı bakımından hangisinin daha öncelikli olduğuna ilişkin olarak Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanlığı tarafından karar alınmaması, anılan hususa ilişkin olarak Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü’nden (MAPEG) görüş alınmaması sebebiyle, davaya konu işlemin iptali gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI …’IN DÜŞÜNCESİ : Dava ,Balıkesir İli, Havran İlçesi, …Mahallesi, …ada, …ve …parsel sayılı taşınmazların Şapdağı RES – Akçay (Altınoluk) TM – Balıkesir 1 TM (Girdi-Çıktı) Enerji İletim Hattının yapımı amacıyla 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunun 27. maddesi uyarınca Türkiye Elektrik İletim A.Ş. Genel Müdürlüğü tarafından acele kamulaştırılmasına ilişkin 24/09/2020 tarihli, 31254 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 23/09/2020 tarihli, 2964 sayılı Cumhurbaşkanı Kararının iptali istemiyle açılmıştır.
Türkiye Elektrik İletim A.Ş. Genel Müdürlüğü tarafından dosyaya ibraz edilen 07/04/2022 tarihli davacı şirket tarafından verilen taahhütnamede TEİAŞ yönünden bakılmakta olan davadan feragat edileceğinin beyan ve taahhüt edildiği ,Danıştay 6.Dairesi’nin 09/06/2022 tarihli ara kararı ile davacının davadan feragat edip edilmediğinin sorulduğu ,davadan feragat edilmek isteniyorsa buna ilişkin açık ve anlaşılabilir beyanın sunulmasının istenildiği ,davacı tarafından bu ara kararına cevap verilmediği görülmekle davacının davadan feragat etmediği kabul edilerek uyuşmazlığın esasına geçildi.
Anayasanın 35. maddesinde: “Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir. Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamaz.” hükmü yer almaktadır.
Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin Ek 1 No’lu Protokolünün “Mülkiyetin korunması” başlıklı 1. maddesinde: “Her gerçek ve tüzel kişinin mal ve mülk dokunulmazlığına saygı gösterilmesini isteme hakkı vardır. Herhangi bir kimse, ancak kamu yararı sebebiyle ve yasada öngörülen koşullara ve uluslararası hukukun genel ilkelerine uygun olarak mal ve mülkünden yoksun bırakılabilir. Yukarıdaki hükümler, devletlerin, mülkiyetin kamu yararına uygun olarak kullanılmasını düzenlemek veya vergilerin ya da başka katkıların veya para cezalarının ödenmesini sağlamak için gerekli gördükleri yasaları uygulama konusunda sahip oldukları hakka halel getirmez.” hükmüne yer verilmiştir.
2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 3. maddesinin birinci fıkrasında, idarelerin kanunlarla yapmak yükümlülüğünde bulundukları kamu hizmetlerinin veya teşebbüslerinin yürütülmesi için gerekli olan taşınmaz malları, kaynakları ve irtifak haklarını; bedellerini ödemek suretiyle kamulaştırma yapabilecekleri düzenlenmiş; aynı Kanunun 6. maddesinin son fıkrasında da, onaylı imar planına veya ilgili bakanlıklarca onaylı özel plan ve projesine göre yapılacak hizmetler için kamu yararı kararı alınmasına gerek olmaksızın yetkili icra organınca kamulaştırma işlemine başlanıldığını gösteren bir kararın alınması yeterli görülmüştür.
2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun “Acele kamulaştırma” başlıklı 27. maddesinde, 3634 sayılı Milli Müdafaa Mükellefiyeti Kanununun uygulanmasında yurt savunması ihtiyacına veya aceleliğine Bakanlar Kurulunca karar alınacak hallerde veya özel kanunlarla öngörülen olağanüstü durumlarda gerekli olan taşınmaz malların kamulaştırılmasında kıymet takdiri dışındaki işlemler sonradan tamamlanmak üzere ilgili idarenin istemi ile mahkemece yedi gün içinde o taşınmaz malın 10 uncu madde esasları dairesinde ve 15 inci madde uyarınca seçilecek bilirkişilerce tespit edilecek değeri, idare tarafından mal sahibi adına 10 uncu maddeye göre yapılacak davetiye ve ilanda belirtilen bankaya yatırılarak o taşınmaz mala el konulabileceği, hükmüne yer verilmiştir.
3213 sayılı Maden Kanununun 7. maddesinin 15. fıkrasında, “Madencilik faaliyetleri ile Devlet ve il yolları, otoyollar, demir yolları, havaalanı, liman, baraj, enerji tesisleri, petrol, doğalgaz, jeotermal boru hatları, su isale hatları gibi kamu yararı niteliği taşıyan ya da gerçek veya tüzel kişilere ait diğer yatırımların birbirlerini engellemesi, maden işletme faaliyetinin yapılamaz hale gelmesi, yatırım için başka alternatif alanların bulunamaması durumunda, madencilik faaliyeti ve yatırımla ilgili karar, kamu yararı açısından yatırımların önceliği ve önemini tespit etmek üzere, ilgili Bakanlığın uygun görüşü alınarak Bakanlık tarafından verilir. Bakanlık tarafından alınan bu kararlar, kamu yararı kararı yerine geçer. Maden işletme faaliyetinin yapılamaz hale geldiği alanın ruhsattan taksir edilmesine veya ruhsatın iptal edilmesine Bakanlık tarafından karar verilir.” hükmüne yer verilmiştir.
Uyuşmazlıkta Dairenin 22.02.2021 tarihli, E:2020/9593 sayılı ve 26.05.2021 tarihli, E:2020/9593 sayılı ara kararları ile; dava dosyasında bulunan, Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünün 13/10/2020 tarihli raporu ile davacı şirkete ait IV. Grup Maden İşletme Ruhsatı sınırları içerisinde kalan acele kamulaştırmaya konu parsellerde Enerji Nakil Hattı projesinin uygulanması halinde, madencilik faaliyetinin yapılamayacağı tespit edilerek, alternatif güzergah belirlenmesi gerektiğinin davalı Türkiye Elektrik İletim A.Ş. Genel Müdürlüğüne bildirilmesi üzerine, anılan davalının …tarih ve …sayılı yazısı ile mevcut güzergahın değiştirilmesinin teknik kriterler ve işletme esasları açısından uygun olmadığının, Maden Kanununun 7. maddesi uyarınca gerekli işlemlerin başlatılmasının Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğüne bildirildiği görüldüğünden uyuşmazlığın çözümü için; Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanlığından, davacı şirkete ait maden işletme ruhsatı sınırları içerisinde yer alan uyuşmazlık konusu Balıkesir İli, Havran İlçesi, …Mahallesi, …ada, …, …ve …parsel sayılı taşınmazları kapsayacak şekilde kurulması planlanan Şapdağı RES – Akçay (Altınoluk) TM – Balıkesir 1 TM (Girdi-Çıktı) Enerji İletim Hattı ile madencilik faaliyeti hakkında kamu yararı bakımından hangisinin daha öncelikli olduğuna ilişkin olarak, Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünce görevlendirilen teknik heyetin çalışma ve rapor hazırlama sürecinin tamamlanıp tamamlanmadığı ve Bakanlıkça Maden Kanununun 7. maddesi hükmü kapsamında bir karar verilip verilmediğinin sorulmasına ve tüm bilgi ve belgelerin istenilmesine, karar verilmiş, ara kararlarına Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanlığın verdiği …tarihli, …sayılı ve …tarihli, …sayılı cevaplarda, ara kararı ile ilgili hususların Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü’nden (MAPEG) sorulduğu, anılan kurumun 31.03.2021 tarihli yazısında, Maden Kanunu 7. madde kapsamında sahaya teknik heyetin görevlendirildiği, teknik heyetin değerlendirme ve rapor oluşturma sürecinin devam ettiği bilgisine yer verildiği belirtilmiştir.
Dosyaya Türkiye Elektrik İletim A.Ş. Genel Müdürlüğü tarafından sunulan Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü’nün davalı Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’na muhatap …tarih,…sayılı yazısında, söz konusu T-13 türbini ile davacı şirkete ait ruhsatlardan hiçbirinin işletme alanı ile çakışmasının olmadığı, …Madencilik Sanayi ve Anonim Şirketi uhdesinde ve Balıkesir İli ,Havran İlçesi sınırları dahilinde bulunan S:…,S:…,S:…,S:…ve S:…sayılı IV. Grup işletme ruhsatı sahaları için ruhsat sahibi tarafından ilgili ruhsat sahalarının birleştirmesi talebinde bulunulduğu ,söz konusu talep uygun bulunarak S:…sayılı ruhsatın yürürlüğe girdiği ,söz konusu işletme izin alanında ruhsat sahibi şirketin madencilik faaliyetlerini engelleyecek bir hususun bulunmadığı ,Maden Yönetmeliği’nin 121.maddesinin 3.fıkrası hükmü gereğince madencilik faaliyetleri yapılamaz hale gelmeyeceği ,ruhsatların mevcut işletme izin alanları ile türbin noktaları ve türbin emniyet mesafeleri çakışmadığından dolayı Genel Müdürlüklerince ER:…erişim nolu Şapdağı RES projesine uygunluk görüşü verildiği , 10/02/2022 tarihli yazıda da maden ruhsatlı alanlar ile E.İ.H ile çakışmadığının belirtildiği görülmekle 3213 sayılı Maden Kanununun 7. maddesinin 15. Fıkrasında ,öngörülen Bakanlığın uygun görüşünün alındığı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlık konusu olayda ,Şapdağı RES – Akçay (Altınoluk) TM – Balıkesir 1 TM (Girdi-Çıktı) Enerji İletim Hattı güzergahına isabet eden uyuşmazlığa konu taşınmazların kamulaştırılması amacıyla 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun 5. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca davalı Türkiye Elektrik İletim A.Ş. Genel Müdürlüğü Yönetim Kurulu’nun 30.10.2018 tarihli, 30-399 sayılı kararıyla kamu yararı kararı alındığı , anılan kararın, 2942 sayılı Kanunun 6. maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca 14.11.2018 tarihli, 2733 sayılı Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı işlemiyle onaylandığı, dava konusu 23/09/2020 tarihli, 2964 sayılı sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile Şapdağı RES – Akçay (Altınoluk) TM – Balıkesir 1 TM (Girdi-Çıktı) Enerji İletim Hattı güzergahına isabet eden taşınmazların Türkiye Elektrik İletim A.Ş. Genel Müdürlüğü tarafından 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 27. maddesi uyarınca acele kamulaştırılmasına karar verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden ,davaya konu 154Kv Şapdağı RES-Akçay (Altınoluk)TM -Balıkesir 1 TM (Girdi -Çıtkı) EİH ‘nın anlaşmaya konu rüzgar enerjisinin sisteme bağlantısını gerçekleştiren yegane enerji iletim hattı olduğu , davaya konu enerji iletim hattının Şapdağı Rüzgar Enerji Santralinin sistem bağlantısı için tesis edilmekte olan bir enerji iletim hattı olduğu,elektrik üretim ve iletim tesislerinin birbirinin tamamlayıcısı olduğu ,154 kv Şapdağı RES-Akçay(Altınoluk)TM-Balıkesir 1TM(Girdi-Çıktı) EİH ulusal enterkonekte sistemi güvenliği için de önem arz ettiği ,enerji üretiminin nihai tüketiciye ulaşmasında ve bu yolla başta Akçay, Altınoluk ve Balıkesir olmak üzere ,Akçay(Altınoluk)TM ve Balıkesir olmak üzere ,Akçay(Altınoluk)TM ve Balıkesir 1TM ‘den ve bahse konu hattan beslenen civar yerleşim yerlerinin enerjiye kaliteli ,hızlı ve güvenli erişiminin sağlanması bakımından da önem taşıdığı anlaşılmaktadır.
Cumhurbaşkanınca kabul olunan büyük enerji tesislerinin yapımı acelelik kapsamında görülmektedir. Ülkemizin enerji açığı değerlendirildiğinde, enerji yatırımlarında kamulaştırma ile ilgili diğer hususların yerine getirilmiş olması koşuluyla acelelik halinin bulunduğu da tartışmasızdır.
Dosyadaki bilgi ve belgelerin değerlendirilmesinden; mülkiyet hakkına kamu yararı amacı doğrultusunda müdahalede bulunularak kamulaştırma yapılmış olduğu sonucuna ulaşıldığından, enerji yatırımının bir an önce yapılabilmesi maksadıyla taşınmazlara el konulmasına imkan veren dava konusu Cumhurbaşkanlığı Kararında hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği, düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince duruşma için taraflara önceden bildirilen 16/11/2022 tarihinde, davacı vekili Av. …’nun gelmediği, davalı idareler Cumhurbaşkanlığı vekili Av. …ile Türkiye Elektrik İletim A. Ş. vekilli Av. …’ın ve müdahil (davalılar yanında) …Yatırımları Üretim ve Tic. A. Ş. vekili Av. …’ün geldiği, Danıştay Savcısı …’ın hazır olduğu görülmekle, açık duruşmaya başlandı. Taraflara usulüne uygun olarak söz verilerek dinlendikten ve Danıştay Savcısının düşüncesi alındıktan sonra taraflara son kez söz verilip, duruşma tamamlandı. Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, davalı tarafından dosyaya ibraz edilen ve davacı firma tarafından noterde düzenlendiği anlaşılan davadan feragate dair taahhütname başlıklı belge üzerine, Dairemizin 09.06.2022 tarihli ara kararı ile davacıya davadan feragat edip etmeyeceği sorulmuşsa da davacı tarafından bu hususta dosyaya herhangi bir beyanda bulunulmaması üzerine yargılamaya devam edilerek, gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Şapdağı RES – Akçay (Altınoluk) TM – Balıkesir 1 TM (Girdi-Çıktı) Enerji İletim Hattı güzergahına isabet eden uyuşmazlığa konu taşınmazların kamulaştırılması amacıyla 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun 5. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca davalı Türkiye Elektrik İletim A.Ş. Genel Müdürlüğü Yönetim Kurulu’nun 30.10.2018 tarihli, 30-399 sayılı kararıyla kamu yararı kararı alınmıştır. Anılan karar, 2942 sayılı Kanunun 6. maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca …tarihli, …sayılı Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı işlemiyle onaylanmıştır.
Dava konusu 23/09/2020 tarihli, 2964 sayılı sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile Şapdağı RES – Akçay (Altınoluk) TM – Balıkesir 1 TM (Girdi-Çıktı) Enerji İletim Hattı güzergahına isabet eden taşınmazların Türkiye Elektrik İletim A.Ş. Genel Müdürlüğü tarafından 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 27. maddesi uyarınca acele kamulaştırılmasına karar verilmiştir.
Bakılan dava, dava konusu acele kamulaştırma kararının uyuşmazlığa konu taşınmazlar yönünden iptali istemiyle açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasanın 35. maddesinde: “Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir. Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamaz.” hükmü yer almaktadır.
Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin Ek 1 No’lu Protokolünün “Mülkiyetin korunması” başlıklı 1. maddesinde: “Her gerçek ve tüzel kişinin mal ve mülk dokunulmazlığına saygı gösterilmesini isteme hakkı vardır. Herhangi bir kimse, ancak kamu yararı sebebiyle ve yasada öngörülen koşullara ve uluslararası hukukun genel ilkelerine uygun olarak mal ve mülkünden yoksun bırakılabilir. Yukarıdaki hükümler, devletlerin, mülkiyetin kamu yararına uygun olarak kullanılmasını düzenlemek veya vergilerin ya da başka katkıların veya para cezalarının ödenmesini sağlamak için gerekli gördükleri yasaları uygulama konusunda sahip oldukları hakka halel getirmez.” hükmüne yer verilmiştir.
2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 3. maddesinin birinci fıkrasında, idarelerin kanunlarla yapmak yükümlülüğünde bulundukları kamu hizmetlerinin veya teşebbüslerinin yürütülmesi için gerekli olan taşınmaz malları, kaynakları ve irtifak haklarını; bedellerini ödemek suretiyle kamulaştırma yapabilecekleri düzenlenmiş; aynı Kanunun 6. maddesinin son fıkrasında da, onaylı imar planına veya ilgili bakanlıklarca onaylı özel plan ve projesine göre yapılacak hizmetler için kamu yararı kararı alınmasına gerek olmaksızın yetkili icra organınca kamulaştırma işlemine başlanıldığını gösteren bir kararın alınması yeterli görülmüştür.
2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun “Acele kamulaştırma” başlıklı 27. maddesinde, 3634 sayılı Milli Müdafaa Mükellefiyeti Kanununun uygulanmasında yurt savunması ihtiyacına veya aceleliğine Bakanlar Kurulunca karar alınacak hallerde veya özel kanunlarla öngörülen olağanüstü durumlarda gerekli olan taşınmaz malların kamulaştırılmasında kıymet takdiri dışındaki işlemler sonradan tamamlanmak üzere ilgili idarenin istemi ile mahkemece yedi gün içinde o taşınmaz malın 10 uncu madde esasları dairesinde ve 15 inci madde uyarınca seçilecek bilirkişilerce tespit edilecek değeri, idare tarafından mal sahibi adına 10 uncu maddeye göre yapılacak davetiye ve ilanda belirtilen bankaya yatırılarak o taşınmaz mala el konulabileceği, hükmüne yer verilmiştir.
3213 sayılı Maden Kanununun 7. maddesinin 15. fıkrasında, “Madencilik faaliyetleri ile Devlet ve il yolları, otoyollar, demir yolları, havaalanı, liman, baraj, enerji tesisleri, petrol, doğalgaz, jeotermal boru hatları, su isale hatları gibi kamu yararı niteliği taşıyan ya da gerçek veya tüzel kişilere ait diğer yatırımların birbirlerini engellemesi, maden işletme faaliyetinin yapılamaz hale gelmesi, yatırım için başka alternatif alanların bulunamaması durumunda, madencilik faaliyeti ve yatırımla ilgili karar, kamu yararı açısından yatırımların önceliği ve önemini tespit etmek üzere, ilgili Bakanlığın uygun görüşü alınarak Bakanlık tarafından verilir. Bakanlık tarafından alınan bu kararlar, kamu yararı kararı yerine geçer. Maden işletme faaliyetinin yapılamaz hale geldiği alanın ruhsattan taksir edilmesine veya ruhsatın iptal edilmesine Bakanlık tarafından karar verilir.” hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Uyuşmazlıkta Dairemizin 22.02.2021 tarihli, E:2020/9593 sayılı ve 26.05.2021 tarihli, E:2020/9593 sayılı ara kararları ile; dava dosyasında bulunan, Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünün 13/10/2020 tarihli raporu ile davacı şirkete ait IV. Grup Maden İşletme Ruhsatı sınırları içerisinde kalan acele kamulaştırmaya konu parsellerde Enerji Nakil Hattı projesinin uygulanması halinde, madencilik faaliyetinin yapılamayacağı tespit edilerek, alternatif güzergah belirlenmesi gerektiğinin davalı Türkiye Elektrik İletim A.Ş. Genel Müdürlüğüne bildirilmesi üzerine, anılan davalının 21/12/2020 tarih ve 446717 sayılı yazısı ile mevcut güzergahın değiştirilmesinin teknik kriterler ve işletme esasları açısından uygun olmadığının, Maden Kanununun 7. maddesi uyarınca gerekli işlemlerin başlatılmasının Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğüne bildirildiği görüldüğünden uyuşmazlığın çözümü için; Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanlığından, davacı şirkete ait maden işletme ruhsatı sınırları içerisinde yer alan uyuşmazlık konusu Balıkesir İli, Havran İlçesi, …Mahallesi, …ada, …ve …parsel sayılı taşınmazları kapsayacak şekilde kurulması planlanan Şapdağı RES – Akçay (Altınoluk) TM – Balıkesir 1 TM (Girdi-Çıktı) Enerji İletim Hattı ile madencilik faaliyeti hakkında kamu yararı bakımından hangisinin daha öncelikli olduğuna ilişkin olarak, Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünce görevlendirilen teknik heyetin çalışma ve rapor hazırlama sürecinin tamamlanıp tamamlanmadığı ve Bakanlıkça Maden Kanununun 7. maddesi hükmü kapsamında bir karar verilip verilmediğinin sorulmasına ve tüm bilgi ve belgelerin istenilmesine, karar verilmiş, ara kararlarına Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’nın verdiği …tarihli, …sayılı ve …tarihli, …sayılı cevaplarda, ara kararı ile ilgili hususların Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü’nden (MAPEG) sorulduğu, anılan kurumun 31.03.2021 tarihli yazısında, Maden Kanunu 7. madde kapsamında sahaya teknik heyetin görevlendirildiği, teknik heyetin değerlendirme ve rapor oluşturma sürecinin devam ettiği bilgisine yer verildiği belirtilmiştir.
Dairemizin 30.09.2021 tarihli, E: 2020/9593 sayılı ara kararı ile; …İdare Mahkemesinin …tarihli, E:…K:…sayılı kararı ile, Balıkesir ili, İvrindi ilçesi ile …ilçesi sınırları içerisinde …, …ve …ruhsat numaralı maden ruhsat alanlarında bu ruhsatlarla çakışık ER:3288446 sayı ile 376,37 hektarlık Şapdağ RES Projesi Özel İzin Alanı içerisindeki önceki RES Proje Alanının revize edilerek yeni bir RES Proje Alanı belirlenmesine ilişkin 15.03.2018 tarih ve …sayılı Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü işleminin iptaline karar verildiği görüldüğünden, davalı idarelerden, anılan iptal kararından sonra uyuşmazlık konusu Balıkesir İli, Havran İlçesi, …Mahallesi, …ada, …, ……ve …parsel sayılı taşınmazların Şapdağı RES – Akçay (Altınoluk) TM – Balıkesir 1 TM (Girdi-Çıktı) Enerji İletim Hattının yapımı amacıyla 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunun 27. maddesi uyarınca Türkiye Elektrik İletim A.Ş. Genel Müdürlüğü tarafından acele kamulaştırılmasına ilişkin …tarihli, …sayılı Cumhurbaşkanılığı kararından vazgeçilip geçilmediğinin, davacıya ait Balıkesir ili, Havran ilçesi, Büyükşapçı Köyü, …Mahallesi, …ada, …ve …parsel sayılı taşınmazların acele kamulaştırma kapsamından çıkarılıp çıkarılmadığının sorulmasına, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 20/1. maddesi uyarınca ara kararı gereğinin yerine yetirilmesinin zorunlu olduğunun, 20/2. maddesi uyarınca davalı idareler tarafından ara karar gereğininin yerine getirilmemesi durumunda dosyadaki mevcut bilgi ve belgelere göre karar verileceğinin bildirilmesine karar verilmiştir.
Yukarıda anılan 30.09.2021 tarihli ara kararına davalı Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü tarafından sunulan ve 10.12.2021 tarihinde Danıştay Genel Yazı İşleri Müdürlüğü’ne kayda giren dilekçede, dava konusu işlem hakkında verilen yürütmenin durdurulması kararının uygulanması için ilgili birimlere iletildiğinin belirtildiği görülmüştür.
Öte yandan; UYAP sisteminde yapılan incelemede, …İdare Mahkemesinin …tarihli, E:…K:…sayılı iptal kararının, …Bölge İdare Mahkemesi …İdari Dava Dairesi’nin …tarihli, E:…, …sayılı kararıyla, ”…üstün kamu yararı bağlamında ülkemizin “altın” ve “enerji” ihtiyaçlarının önceliği; ülke ekonomisine katkısı, her iki üretimin birlikte yapılabilir olma, çakışan faaliyetlerden halen hangisinin işlerlik kazandığı veya kazanmaya yakın olma durumları, çevreye olan etkileri ile birlikte değerlendirildiğinde;…üstün kamu yararına uygun olarak tesis edildiği anlaşılan dava konusu işlemde hukuka aykırılık; aksi yönde dava konusu işlemi iptal eden ilk derece mahkemesi kararında isabet görülmemiştir. ” gerekçesiyle kaldırıldığı ve davanın reddine karar verildiği, söz konusun kararın temyiz incelemesinin Danıştay 8. Dairesi’nin 2022/3213 sayılı dosyası ile devam etmekte olduğu anlaşılmaktadır.
Dosyadaki bilgi ve belgeler ile Dairemizce yapılan 22.02.2021 ve 26.05.2021 tarihli ara kararlarına verilen cevaplar birlikte değerlendirildiğinde; 154 kv Şapdağı RES-Akçay (Altınoluk) TM-Balıkesir 1 TM (Girdi-Çıktı) Enerji İletim Hattı güzergahına isabet eden davacı şirkete ait maden işletme ruhsatı sınırları içerisinde yer alan uyuşmazlık konusu taşınmazların kamulaştırılmasına ilişkin kamu yararı kararı alınmadan önce madencilik faaliyeti hakkında kamu yararı bakımından hangisinin daha öncelikli olduğuna ilişkin olarak yukarıda yer verilen Maden Kanunu’nun 7. maddesi uyarınca Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından karar alınmadığı, anılan hususa ilişkin olarak Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü’nden (MAPEG) görüş alınmadığı, bakılan davada yürütme talebinin görüşüldüğü tarih itibariyle de halen Maden Kanunu’nun 7. maddesi uyarınca bir karar bulunmadığı, dava konusu enerji iletim hattı güzergahına isabet eden davacı şirkete ait taşınmazların davacı şirket adına düzenlenmiş maden işletme ruhsatlarına ait sahada kaldığı anlaşıldığından, uyuşmazlık konusu taşınmazların enerji iletim hattı için kamulaştırılması işlemlerine devam edilerek taşınmazların üzerinde herhangi bir tesis veya inşaat kurulmasının madencilik faaliyetinin yapılmasını imkansız hale getirecek sonuçlar doğurabileceği, bu sebeple dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Diğer yandan; davalı idarelerden Türkiye Elektrik İletim A.Ş. Genel Müdürlüğü tarafından dosyaya sunulan 21.02.2022 tarihli beyan dilekçesi ekindeki …tarihli, E:…sayılı ve …tarihli, E:…sayılı belgeler incelendiğinde, söz konusu belgelerin dava konusu işlem tarihinden önce Maden Kanunu’nun 7. maddesi uyarınca Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından karar alındığını, anılan hususa ilişkin olarak Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü’nden (MAPEG) görüş alındığını ortaya koyar mahiyette belgeler olmadıkları anlaşılmaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Dava konusu işlemin, davaya konu davacıya ait taşınmazlar yönünden İPTALİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam …TL yargılama giderinin davalı idarelerden alınarak davacıya verilmesine, …İletim A.Ş. Genel Müdürlüğü tarafından yatırılan …-TL yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına, davalı yanında müdahil tarafından yatırılan …-TL yargılama giderinin müdahil üzerinde bırakılmasına,
3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen …-TL vekâlet ücretinin davalı idarelerden alınarak davacıya verilmesine,
4. Varsa posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya ve davalılar yanında müdahile iadesine,
5. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 20/A-2-(g) maddesi uyarınca, kararın tebliğinden itibaren 15 gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 17/11/2022 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.
KARŞI OY (X) :
Dosyanın incelenmesinden, davaya konu RES Projesine ilişkin alanın, davacıya ait altın madeni işletme ruhsatlı saha ile çakışması durumu sebebiyle, olayın çözümü için ilk olarak kamu yararı gereğince, çakışmalı alanlar ve bu alanlarda bulunan altın rezervlerinin belirlenmesi ile sonrasında hangi faaliyetin öncelikli olduğunun tespiti gerektiğinden ve bu hususların tespiti için yerinde keşif ve bilirkişi incelemesi yapılması sonrasında düzenlenecek bilirkişi raporu incelendikten sonra esas hakkında karar verilmesi gerektiğinden, dava konusu işlemin iptaline yönelik çoğunluk kararına katılmıyorum.