Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2019/4433 E.  ,  2022/6370 K.
T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2019/4433
Karar No : 2022/6370

DAVACI : … Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …

DAVALILAR : 1- … Bakanlığı
VEKİLİ : 1. Hukuk Müşaviri Yrd. …
2- … Bakanlığı
VEKİLİ : Av. …

DAVALI YANINDA MÜDAHİL : … Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …

DAVANIN KONUSU :
Dava; 15/06/2006 günlü, 26199 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri (AYKOME) Yönetmeliğinin 8/f maddesinin iptali istemiyle açılmıştır.

DAVACININ İDDİALARI :
5393 sayılı Belediye Kanunu ve 5216 Büyükşehir Belediyeleri Kanunu uyarınca Büyükşehir Belediyelerinin görev yerinde olmayan ara sokakların ve caddelerin ilçe belediyeleri yetkisinde bulunduğu, bahse konu düzenleme ile ilçe belediyelerinin yetkisinde olan yerler içinde Büyükşehir Belediyelerince işlem tesis edildiği, bu durumun hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle iptali istenilmiştir.

DAVALILARIN SAVUNMASI :
… BAKANLIĞININ SAVUNMASI; İlgili yönetmeliğin 5216 sayılı Kanunun 8.maddesine dayanılarak çıkartıldığı, bu kanuna göre çıkartılan ve hazırlanan yönetmelik maddesinin hukuka uygun olduğu gerekçesiyle davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.

… BAKANLIĞININ SAVUNMASI; Davacı tarafın dilekçesinde ileri sürdüğü iddiaların maddi ve hukuki bakımdan itibar edilebilir tarafı bulunmadığı ve bu iddiaların dava konusu işlemin iptalini gerektirir herhangi bir husus içermediği belirtilerek davanın reddi gerektiği savunulmuştur.

MÜDAHİL … BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞININ BEYANI; Dava konusu Yönetmelik maddesinin iptalini gerektirecek hukuka aykırılık bulunmadığı, büyükşehir içindeki alt yapı hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesi amacıyla bir çok kurum ve kuruluş temsilcisinin bir arada bulunduğu Aykome tarafından bahse konu işlemlerin yapılmasında hukuka aykırılık bulunmadığı savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Dava konusu düzenlemenin yürürlükten kaldırılmış olması nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI : …
DÜŞÜNCESİ : Dava; 15/06/2006 günlü, 26199 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliğinin 8/f maddesinin iptali istemiyle açılmıştır.
2012 yılında açılan davada; Danıştay Sekizinci Dairesinin 15/04/2013 günlü, E:2012/6707, K:2013/3147 sayılı kararıyla; “…15/06/2006 günü Resmi Gazete’de yayımlanan dava konusu düzenleyici işlem için geçerli olan ve 15/06/2006 günü işlemeye başlayan altmış günlük dava açma süresinin 15/08/2006 gününde sona erdiği, bu duruma göre, dava dosyasına herhangi bir uygulama işlemi sunulmayan ve davacı tarafın Belediye Başkanlığı olması ve anılan Yönetmeliğin uygulayıcılarından olması nedeniyle de Yönetmelik hükmünden haberdar olmamasının hayatın olağan akışına aykırı olması nedeniyle ilanından itibaren başlayan yasal dava açma süresinden çok uzun süre sonra (6 yıl sonra) dava konusu düzenleyici işlem için 12/07/2012 günü açılan davanın süre aşımı nedeniyle reddine” karar verilmiştir.
Anılan kararın temyizi üzerine Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 25.04.2016 tarih ve E;2014/48, K;2016/1746 sayılı kararıyla; “…davacı Kadıköy Belediye Başkanlığının davalı İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından tarafına gönderilen 15/05/2012 tarihli yazıya kadar ilçe belediyesi sınırları içinde kazı ruhsatları verdiği, 15/05/2012 tarihli yazının dava konusu edilen Yönetmelik maddesindeki yetkiye ilişkin bir yazı olduğu ve bu yazı ile, bir yargı kararından bahsedilerek davacı Kadıköy Belediye Başkanlığının konuyla ilgili yetkisi bulunmadığı tespiti yapıldığı dikkate alındığında, 15/05/2012 tarihli yazının, anılan Yönetmeliğin ‘uygulama işlemi’ olarak nitelendirilmesi zorunlu olup, bu uygulama işlemi dikkate alınmadan davanın süre aşımı yönünden reddedilmesinde hukuka uyarlık bulunmadığı” gerekçesiyle bozulduğu anlaşılmaktadır.
Bu durumda; anılan bozma kararı uyarınca işin esasını incelemek yasal zorunluluktur.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun “Alt yapı hizmetleri” başlıklı 8. Maddesinin birinci fıkrasında, “Büyükşehir içindeki alt yapı hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesi amacıyla büyükşehir belediye başkanı ya da görevlendirdiği kişinin başkanlığında, yönetmelikle belirlenecek kamu kurum ve kuruluşları ile özel kuruluşların temsilcilerinin katılacağı alt yapı koordinasyon merkezi kurulur. Büyükşehir ilçe (…)(1) belediye başkanları kendi belediyesini ilgilendiren konuların görüşülmesinde koordinasyon merkezlerine üye olarak katılırlar. Alt yapı koordinasyon merkezi toplantılarına ayrıca gündemdeki konularla ilgili kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının (oda üst kuruluşu bulunan yerlerde üst kuruluşun) temsilcileri de davet edilerek görüşleri alınır.”; son fıkrasında, “Alt yapı koordinasyon merkezinin çalışma esas ve usulleri ile bu kurullara katılacak kamu kurum ve kuruluş temsilcileri, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenir. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, çıkarılacak bu yönetmeliğin, alt yapı yatırım hesabının kullanılması ve ödenek tahsisi ve aktarmasına ilişkin kısımları hakkında, Maliye Bakanlığı ve Devlet Plânlama Teşkilâtı Müsteşarlığının görüşünü alır.(2)” hükmü getirilmiştir.
Bu hükümlere istinaden yürürlüğe giren Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri (AYKOME) Yönetmeliğinin 8. Maddesinin iptali istenilen (f) bendinde, “Alt yapı ile ilgili kazı yapacak gerçek ve tüzel kişilere izin ve kazı ruhsatı verir ve buna ilişkin bedeli belirlemek” Alt Yapı Koordinasyon Merkezinin (AYKOME) görev ve yetkileri arasında sayılmıştır.
Bahse konu Yönetmeliğin “Kuruluş” başlıklı 7. Maddesinde “(1)AYKOME, büyükşehir belediye başkanı veya görevlendireceği kişinin başkanlığında;
a) Büyükşehir belediyesi fen işleri daire başkanı ile büyükşehir belediye başkanının belediye ve işletmeleri ile bağlı kuruluşlarından en az şube müdürü seviyesinde görevlendireceği en fazla on kişinin,
b) Milli Savunma Bakanlığı temsilcisinin,
c) Karayolları Genel Müdürlüğü temsilcisinin,
ç) Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü temsilcisinin,
d) (Değişik :RG-25/4/2014-28982) Altyapı Yatırımları Genel Müdürlüğü temsilcisinin,
e) Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları Genel Müdürlüğü temsilcisinin,
f) Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş. temsilcisinin,
g) Türkiye Elektrik İletim A.Ş. temsilcisinin,
ğ) Şehir İçi Elektrik Dağıtım A.Ş. temsilcisinin,
h) Boru Hatları ile Petrol Taşıma A.Ş. temsilcisinin,
I) Belediyelerini ilgilendiren konuların görüşüldüğü toplantılara büyükşehir ilçe (Mülga ibare:RG-25/4/2014-28982) (…) belediye başkanları veya görevlendirecekleri bir üyenin,
i) Belediye altyapı hizmetlerini etkileyecek derecede yatırım yapan ve belediye tarafından belirlenen özel kuruluş temsilcisinin,
katılımından oluşur.”; 14. maddesinde, “(1) Alt yapı yatırım hesabı, ortak programa alınan altyapı hizmetlerinin amaca uygun bir şekilde gerçekleştirilmesi için belediye ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarının bütçelerine konulan ödeneklerden bu hesaba yapılacak aktarım ile kazılardan elde edilen gelirlerden oluşur.
(2) Alt yapı koordinasyon merkezinin bütçesi büyükşehir belediye bütçesi içinde yer alır. Ayrıca, belediye ve diğer bütün kamu kurum ve kuruluşlarının bütçelerine konulan ödeneklerden, alt yapı koordinasyon merkezi bünyesinde oluşturularak alt yapı yatırım hesabına aktarılacak tutarlar da gelir bütçesinin ilgili bölümünde gösterilir ve bu gelirler amacının dışında harcanamaz.
(3) Büyükşehir (Değişik ibare:RG-25/4/2014-28982) ve ilçe (Mülga ibare:RG-25/4/2014-28982) (…) belediyeleri cadde, bulvar, meydan ve sokaklarında yapılacak tüm kazılardan elde edilecek gelirler büyükşehir belediyesi bünyesinde açılacak alt yapı yatırım hesabında toplanır. Sokakların kazısından elde edilen gelirler ilgili belediyeye aktarılır. Bu paralar büyükşehir ilçe (Mülga ibare:RG-25/4/2014-28982) (…) belediyeleri tarafından sadece cadde, bulvar, meydan ve sokakların asfalt ve kaldırımların yapımında kullanılır. Bu gelirler amacı dışında kullanılamaz.” hükmü yer almıştır.
Yukarıdaki hükümler birlikte incelendiğinde; büyükşehir belediyesi sınırları dahilinde gerçekleştirilen Yönetmelikte tanımlanmış olan alt yapı hizmetlerinin yürütülmesinde, bu hizmeti yapan ve sunanlar arasında koordinasyonun sağlanması ve bu şekilde kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun şekilde bu hizmetlerin yerine getirilmesi ve bu sırada etkilenebilecek diğer alt yapıların korunması amaçlanarak, bu hizmetlere yönelik yapım işlerine izin ve ruhsat vermek yetkisi büyükşehir belediyesi bünyesinde oluşturulan ilgili diğer kamu kurumları temsilcileri ile elektrik, su, doğalgaz dağıtımını yapan şirket temsilcilerini de içine alan çok katılımlı üyeye sahip AYKOME’ye verilmesinde üst hukuk normuna aykırılık görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, duruşma için taraflara önceden bildirilen 09/11/2022 tarihinde, davacı vekilinin gelmediği, davalı Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı vekili Av. …’ın geldiği, diğer davalılar İçişleri Bakanlığını ve İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığını temsilen kimsenin gelmediği, Danıştay Savcısının hazır olduğu görülmekle, açık duruşmaya başlandı. Gelen tarafa usulüne uygun olarak söz verilerek dinlendikten ve Danıştay Savcısının düşüncesi alındıktan sonra gelen tarafla son kez söz verilip, duruşma tamamlandı. Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
Dava; 15/06/2006 günlü, 26199 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri (AYKOME) Yönetmeliğinin 8/f maddesinin iptali istemiyle açılmıştır.
İptali istenen düzenleme Altyapı Koordinasyon Merkezlerinin görev ve yetkilerini düzenleyen yönetmeliğin 8.maddesinin f bendinde yer almakta olup “Alt yapı ile ilgili kazı yapacak gerçek ve tüzel kişilere izin ve kazı ruhsatı verir ve buna ilişkin bedeli belirlemek” hükmünü içermektedir.

İNCELEME VE GEREKÇE :
15/06/2006 günlü, 26199 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri (AYKOME) Yönetmeliğinin 8/f maddesi, 24/12/2020 günlü, 31344 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliğinde yapılan değişiklik ile yürürlükten kaldırılmıştır.
Bu itibarla; karar tarihinde yürürlükte bulunmayan dava konusu Yönetmelik maddesi hakkında karar verilmesine hukuken olanak bulunmadığından, konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekmektedir.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. KONUSU KALMAYAN DAVA HAKKINDA KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam .. TL yargılama giderinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, davalı idarelerin ve müdahilin yaptığı masrafların üzerinde bırakılmasına,
3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca … TL vekâlet ücretinin davalı idarelerden alınarak davacıya verilmesine,
4. Posta giderleri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde davacıya iadesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere,
09/11/2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.