Danıştay 10. Daire Başkanlığı         2022/877 E.  ,  2022/4993 K.
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2022/877
Karar No : 2022/4993

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVALILAR): 1- … Genel Müdürlüğü / …
2- …Valiliği / …
VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN_KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı tarafından; Aksaray ili, Merkez ilçesi, … Beldesinde bulunan … parsel sayılı Hazine taşınmazının tarafına satışının yapılabilmesi için, 3083 sayılı Kanun kapsamında üçüncü kişiye yapılan tahsis işleminin iptal edilerek taşınmazın tekrar Hazine adına tescil edilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı başvurunun zımnen reddine dair işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: …İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; 6292 sayılı Kanun’un 12. maddesinin 3. fıkrasında, satış tarihi itibarıyla arazi toplulaştırması yapılacak yerlerin bu madde kapsamında hak sahiplerine satılamayacağının belirtildiği, uyuşmazlık konusu … sayılı parselin bulunduğu … Beldesi’nde arazi toplulaştırması yapıldığı ve projenin kesinleştiği, taşınmazın mülga 4070 ve bunu ilga eden 6292 sayılı Kanunlar kapsamında satışı söz konusu olamayacağından, davacının taşınmazın 3083 sayılı Kanun kapsamı dışına çıkarılarak tekrar Hazine adına olan tapu konumunun sağlanmasına yönelik talebinin zımnen reddi yolundaki dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu …İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI: Davacı tarafından; uyuşmazlık konusu taşınmazın 4070 sayılı Kanun kapsamında kendisine satılmasına yönelik yaptığı başvurunun reddi üzerine açtığı dava sonucunda, dava konusu işlemin iptaline karar verildiği ve söz konusu kararın kesinleştiği, kararın gereği yerine getirilmeyerek taşınmazın üçüncü kişiye tahsis edildiği, kazanılmış hakkının ihlal edildiği, satışa yönelik talebinin sonradan yürürlüğe giren kanun hükmüne göre reddedilmesinin Anayasaya aykırı olduğu, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI: Davalı idarelerden … Valiliği tarafından temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmakta olup, … Genel Müdürlüğü tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY:
Davacı tarafından, uyuşmazlık konusu taşınmazın 4070 sayılı Kanun kapsamında kendisine satılmasına yönelik olarak yapılan başvurunun reddine ilişkin Aksaray Defterdarlığı Milli Emlak Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı işleminin iptali istemiyle açılan dava sonucunda, … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş, anılan karar temyizde onanması ve karar düzeltme yoluna başvurulmaması suretiyle kesinleşmiştir. Söz konusu dava devam ederken taşınmaz, 3083 sayılı Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu uyarınca gerçekleştirilen “Sultanhanı Kasabası Arazi Dağıtım Projesi” kapsamında … isimli şahsa tahsis edilmiş, proje … tarih ve …sayılı olur ile onaylanmıştır.
Davacı tarafından, taşınmazın tarafına satılması istemiyle 07/04/2015 tarihinde yeniden yapılan başvuru sonucunda Aksaray Defterdarlığı Milli Emlak Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı yazısıyla, taşınmazın 3083 sayılı Kanun kapsamında dağıtımının yapıldığı ve şahıs adına tescil edildiği, talebi hakkında yapılacak herhangi bir işlem bulunmadığı cevabı verilmiştir.
Bunun üzerine davacı tarafından, taşınmazın tarafına satışının yapılabilmesi için 3083 sayılı Kanun kapsamında üçüncü kişiye yapılan tahsis işleminin iptal edilerek taşınmazın tekrar Hazine adına tescil edilmesi talebiyle yapılan … tarih ve … sayılı başvurunun zımnen reddi neticesinde bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
3083 sayılı Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu’nun işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle “Arazi dağıtımı” başlıklı 8. maddesinde, “Dağıtımdan faydalanacaklara verilecek toprak büyüklüğü, iklim ve toprak özellikleri ile bölge için öngörülen tarımsal işletme tipleri de gözönünde bulundurularak, 1984 yılı toptan eşya fiyatları endeksine göre yıllık tarımsal işletme geliri bir milyon liradan aşağı olmamak kaydı ile bulunacak miktardır.
Bu miktar, uygulayıcı kuruluş tarafından hesap edilerek uygulamanın duyurulması ile birlikte dağıtılacak “Toprak Normu” Bakanlar Kurulunca tespit edilerek Resmi Gazete’de yayımlanır.
Dağıtılacak toprak büyüklüğü Bakanlar Kurulu Kararı ile birinci fıkrada belirtilen miktarın bir katını geçmeyecek miktarda artırılabilir. Verilecek tarım arazisinin bir kısmı sulu bir kısmı kuru ise aynı tarımsal işletme gelirinin sağlanması kaydı ile sulu arazi kuru araziye tahvil edilir.
Dağıtım normundan daha az toprağı olanlara, kendi toprağı ile birlikte birinci fıkrada tespit edilen geliri getirecek miktarda toprak verilir.
Tarım toprağının dağıtımından faydalanacaklar ile bunlarda aranacak şartlar ve dağıtımda gözönünde bulundurulacak sıra ve öncelikler, yönetmelikle tespit edilir.” hükmü yer almaktadır.
Anılan Kanuna dayanılarak çıkarılan Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu Uygulama Yönetmeliğinin 33. maddesinde, “Genel Müdürlüğün emrine geçen arazinin hak sahibi çiftçilere yönetmelik hükümlerine göre dağıtılacağı, köy veya belde halkına mahallinde alışılmış usullerle ilan edilir. Bu ilanın bir sureti mahalli mülki amirlik ve diğer sureti de Bölge Müdürlüğü binalarına asılarak altmış gün süre ile ilan edilir. İlanlarda, dağıtımın yapılacağı köy veya belde, toprak talebinde bulunulacak sürenin başlangıç ve bitiş günleri, beyannamelerin temin edileceği yer ve başvurulacak merci, doldurulacak beyanname ekinde istenilen belgeler ile süresinde talepte bulunmayanların toprak dağıtımından yararlanamayacakları belirtilir.” kuralına; 34. maddesinde, “Toprak dağıtımından yararlanmak isteyenlerle zorunlu hallerde bunların kanuni ve iradi mümessilleri, uygulama bölgesi içinde ve dışındaki kendisinin ve aile fertlerinin malik veya zilyed oldukları arazi varlıklarını toprak istek beyannamesinde göstermek suretiyle, toprak dağıtım ilanında belirtilen altmış günlük süre içinde bizzat veya P.T.T. aracılığı ile talepte bulunabilirler. Bu süre içinde talepte bulunmamış olanlar toprak dağıtımından yararlanamazlar.
” kuralına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Mülkiyeti Hazineye ait olan uyuşmazlık konusu taşınmazın 3083 sayılı Kanun kapsamında … isimli şahsa tahsis edilmesine ilişkin işlemin iptal edilmesi talebiyle davacı tarafından yapılan başvurunun zımnen reddine dair işlemin iptali istemiyle açılan davada; dava dosyasında yapılan incelemenin 4070 sayılı Kanun ve bu Kanunu ilga eden 6292 sayılı Kanun kapsamında davacının haksahipliği ve taşınmazın arazi toplulaştırması yapılacak yerlerden olduğu yönünde yapıldığı, buna karşın dava konusu taşınmazın …isimli kişiye tahsis edilmesine ilişkin 3083 sayılı Kanun hükümleri uyarınca yapılan uygulamanın, usul ve hukuka uygun olup olmadığı yönünden hiç bir inceleme yapılmadığı görülmektedir.
Bu durumda, … isimli kişiye yapılan tahsis işleminin 3083 sayılı Kanun kapsamında hukuka uygun olup olmadığı araştırılmak suretiyle davanın esası hakkında bir karar verilmesi gerekmekte olup, sadece 4070 sayılı Kanun ve bu Kanunu ilga eden 6292 sayılı Kanun kapsamında davacının hak sahipliği ile taşınmazın toplulaştırılması nedeniyle satışının söz konusu olamayacağı yönlerinden yapılan inceleme sonucunda davanın reddi yolunda verilen … İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
Öte taraftan, taşınmazın tahsis edildiği …’a davanın ihbar edilmesi gerektiği de açıktır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin KABULÜNE,
2. Davanın reddine ilişkin …İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 08/11/2022 tarihinde oy çokluğuyla kesin olarak karar verildi.

(X)-KARŞI OY:
Temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:.., K:… sayılı kararı usul ve yasaya uygun olup, onanması gerektiği oyuyla aksi yöndeki Daire kararına katılmıyorum.