Danıştay 13. Daire Başkanlığı 2022/4169 E. , 2022/3906 K.
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2022/4169
Karar No:2022/3906
TEMYİZ EDEN (DAVACILAR): 1- …
2…
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : …Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : …İdare Mahkemesi’nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Denizli ili, Merkezefendi, Pamukkale ve Sarayköy ilçelerinde bulunan ve davalı Belediyenin tam veya hisseli olarak maliki olduğu toplam 51 adet taşınmazın satılmasına, satış işlemlerini yürütmek üzere Denizli Büyükşehir Belediye Encümeni’ne yetki verilmesine ilişkin Denizli Büyükşehir Belediyesi Meclisi’nin … tarih ve … sayılı kararı ile bu karara istinaden … Mahallesi’nde bulunan 3 adet taşınmazın 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 35/a maddesi uyarınca kapalı teklif usulü ile satılmak üzere ihaleye çıkarılmasına ilişkin Denizli Büyükşehir Belediye Encümeni’nin … tarih ve … sayılı kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Denizli İdare Mahkemesi’nce verilen kararda;
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Hemşehri hukuku” başlıklı 13. maddesinin 1. fıkrasında yer alan hakların belediye hizmetlerinden yararlanan kişiler açısından, hizmetin hukuka uygun yürütülüp yürütülmediği hususunu yargı önüne getirme hakkını da içerdiği açık ise de, bu kapsamda açılacak davalarda da dava konusu edilecek işlem ile dava açacak kişi arasında belli ölçüler içinde menfaat ilişkisi bulunması (davanın belediye hizmetinden yararlanmaya ilişkin olması) gerektiği; dava konusu işlemlerle satışına karar verilen taşınmazların Denizli ili, Merkezefendi, Sarayköy ve Pamukkale ilçelerinde farklı mahallelerde yer aldığı, davacılardan …’nun … Partisi … İl Başkanı ve Denizli ilinde yaşayan bir vatandaş olarak, diğer davacının da Denizli ilinde yaşayan bir vatandaş olarak davayı açtığının anlaşıldığı, uyuşmazlığın mülkiyeti davalıya ait olan taşınmazların satışına ilişkin olduğu, dava konusu işlemlerin doğrudan doğruya belediye hizmetlerinin hukuka uygun yürütülüp yürütülmemesine ilişkin olmadığı, tüm bu hususlar değerlendirildiğinde davacıların dava konusu satış işlemi ve satışa ilişkin Encümen’e yetki verilmesine ilişkin işlemlerin iptalini istemede kişisel, güncel ve meşru bir menfaat ilişkisinin bulunmadığı görüldüğünden davanın ehliyet yönünden reddi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 15/1-b maddesi uyarınca davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacılar tarafından, kararın Anayasa’ya ve Anayasal ilkelere, kişi hak ve özgürlüklerine, hukuk devleti ilkesine, hak arama hürriyetine aykırı olduğu, davacıların her ikisinin de söz konusu olayla ve bulundukları konum itibari ile kişisel, güncel ve meşru menfaatlerinin olduğu, iptale konu karar içeriğinde yer alan taşınmazların bizatihi vatandaşın parasıyla alınan yerler olduğu, bu itibarla Denizli ilinde mukim her vatandaşın söz konusu karara karşı iptal davası açmakta hukuki menfaatinin bulunduğunun kabulü gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, davayı açan … Denizli İl Başkanlığı değil, … olduğundan şahıs olarak açılan davada, parti üzerinden ehliyet sağlanmaya çalışılmasının usul ve hukuka aykırı olduğu, ayrıca davacı …’nun, Denizli il sınırları içerisinde yerleşim yeri de bulunmadığından taşınmazların satışına ilişkin alınan dava konusu kararlara karşı hemşehri hukukuna dayalı olarak dava açabilmesinin de zaten mümkün olmadığı, davacı …’ın sadece Denizli ili sınırları içerisinde yaşıyor olmasının da kendisine belediyenin satış kararlarının tamamına dava açma hakkı vermediği, davacıların dava açma ehliyeti olmadığından davanın ehliyet yokluğundan reddine karar verilmesinin isabetli olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …’IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi’nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Denizli Büyükşehir Belediyesi Meclisi’nin … tarih ve … sayılı kararı ile Denizli ili, Merkezefendi, Pamukkale ve Sarayköy ilçelerinde bulunan ekli listede tapu bilgileri bulunan ve davalı Belediyenin tam veya hisseli olarak maliki olduğu toplam 51 adet taşınmazın satılmasına, satış işlemlerini yürütmek üzere Denizli Büyükşehir Belediye Encümeni’ne yetki verilmesine karar verilmiş, bu karara istinaden Denizli Büyükşehir Belediye Encümeni’nin … tarih ve … sayılı kararı ile … Mahallesi’nde bulunan 3 adet taşınmazın 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 35/a maddesi uyarınca kapalı teklif usulü ile satılmak üzere ihaleye çıkarılmasına karar verilmiştir.
Bunun üzerine davacılar tarafından Denizli Büyükşehir Belediye Encümeni’nin … tarih ve … sayılı kararı ile bu karara dayanak Denizli Büyükşehir Belediyesi Meclisi’nin … tarih ve … sayılı kararının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 2. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, iptal davaları, “idarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan davalar” olarak tanımlanmıştır.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Hemşehri hukuku” başlıklı 13. maddesinin 1. fıkrasında “Herkes ikamet ettiği beldenin hemşehrisidir. Hemşehrilerin, belediye karar ve hizmetlerine katılma, belediye faaliyetleri hakkında bilgilenme ve belediye idaresinin yardımlarından yararlanma hakları vardır. Yardımların insan onurunu zedelemeyecek koşullarda sunulması zorunludur.” kuralı yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Menfaat ihlâli, iptal davalarının kabulü ve dinlenilmesi için aranılan şartlardan biri olup, gerek doktrinde gerekse yargı içtihatlarında bu şart, subjektif ehliyet şartı olarak kabul edilmekte, ancak ne tür bir menfaat ihlâlinin gerçek ve tüzel kişilere iptal davası açma yeterliğini sağladığını gösterecek kesin bir ölçü ortaya konulamamakta ve bu ilgi kural olarak iptal davasına konu olan kararın niteliğine göre belirlenmektedir.
Öncelikle tespit edilmesi gereken nokta, menfaat ihlâli kavramının, hak ihlâli kavramından daha geniş bir anlamı ifade ettiğidir. Bu nedenle menfaati bir yarar veya çıkar olarak düşünmek hatalıdır (SARICA Ragıp, İdari Kaza, C. I, İstanbul 1949, s.29-30). Bu sebeple dava konusu işlemle davacı arasında asgari düzeyde alâkanın kurulması yeterli sayılmakta ve bu husus davanın niteliğine ve özelliğine göre idari yargı mercilerince belirlenmektedir. Yerleşik Danıştay içtihatlarına göre iptal davası açacak olan kişinin ihlâl edilen menfaatinin, “meşru”, “kişisel” ve “güncel” bir menfaat olması gerekmektedir (Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, 13/06/2018, E:2016/5264, K:2018/3193; Danıştay Onüçüncü Daire, 03/07/2018, E:2018/1774, K:2018/2261; Danıştay Onuncu Daire, 21/11/2018, E:2016/2512, K:2018/3585).
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Hemşehri hukuku” başlıklı 13. maddesi uyarınca hemşehrilerin belediye karar ve hizmetlerine katılma hakkı bulunduğundan, belediyece yapılacak olan taşınmaz satış ihaleleri ile ilgili tesis edilen idari işlemlere karşı belde sâkinlerinin dava açma ehliyetinin bulunduğunun kabulü gerekir. Nitekim Dairemiz içtihatları da bu yöndedir (25/11/2019 tarih ve E:2019/64, K:2019/3812; 14/12/2018 tarih ve E:2015/5047, K:2018/4024; 04/05/2018 tarih ve E:2018/985, K:2018/1620; 21/09/2017 tarih ve E:2017/1590, K:2017/2416 sayılı karar).
UYAP üzerinden gerçekleştirilen Mernis yurtiçi adres bilgisi sorgusundan, davacılardan …’nun 02/04/2007 (beyan tarihi) tarihinden itibaren sırasıyla Pamukkale ve Merkezefendi ilçelerinde, …’ın ise 18/04/2016 (beyan/tescil/taşınma tarihi) tarihinden itibaren Merkezefendi ilçesinde ikamet ettiği anlaşılmaktadır.
Bu itibarla, davacıların uyuşmazlığa konu Denizli ili Merkezefendi, Pamukkale ve Sarayköy ilçelerinde bulunan toplam 51 adet taşınmazın satılmasına, satış işlemlerini yürütmek üzere Denizli Büyükşehir Belediye Encümeni’ne yetki verilmesine dair Denizli Büyükşehir Belediye Encümeni kararı ile bu karara istinaden … Mahallesi’nde bulunan 3 adet taşınmazın 2886 sayılı Kanun’un 35/a maddesi uyarınca kapalı teklif usulü ile satılmak üzere ihaleye çıkarılmasına dair Denizli Büyükşehir Belediye Encümeni kararı ile hemşehri hukukundan kaynaklanan meşru, güncel ve makul menfaat alâkasının bulunduğu sonucuna ulaşıldığından davanın ehliyet yönünden reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacıların temyiz isteminin kabulüne;
2. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 49. maddesi uyarınca … İdare Mahkemesi’nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Kullanılmayan …-TL yürütmeyi durdurma harcının istemi hâlinde davacılara iadesine,
4. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Mahkeme’ye gönderilmesine,
5. 2577 sayılı Kanun’un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 31/10/2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.