Danıştay 10. Daire Başkanlığı         2021/7205 E.  ,  2022/4764 K.
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2021/7205
Karar No : 2022/4764

DAVACI : … Özel Eğitim Sağlık Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti.

DAVALILAR : 1- … Bakanlığı / …
(mülga … Bakanlığı)
VEKİLİ : Huk. Müş. …
2- … Bakanlığı / …
VEKİLİ : Av. …
3- …Bakanlığı / …
VEKİLİ: Av. …
4- … Valiliği / …

DAVANIN_KONUSU :
16/08/2013 tarih ve 28737 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Bakıma Muhtaç Engelli Bireylere Yönelik Özel Bakım Merkezleri Yönetmeliği’nin;
– Geçici 3. maddesinin 1., 2. ve 3. fıkralarının,
– Geçici 4. maddesinin 2. fıkrasının
– Geçici 5. maddesinin 1. fıkrasının ve
– Eskişehir Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğünün (mülga Aile ve Sosyal Politikalar İl Müdürlüğü) … tarih ve … sayılı işleminin iptali istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI :
Davacı tarafından, bakım merkezine 2010 yılında yürürlükte bulunan mevzuat hükümlerine göre açılış izninin alındığı, kapasite, hizmet verilen engelli grupları ve merkezin fiziki şartları yönünden kazanılmış hakkın bulunduğu, düzenlemedeki değişikliklerin geleceğe etkili olması gerektiği, Yönetmelikte, hizmet binasının zorunlu fiziki yapısı ile ilgili değişikliklerin uygulanmasının, Bakanlıkça hazırlanacak uygulama kılavuzunda belirlenen erişebilirlik standartlarına uygun yapılmasının düzenlendiği, zorunlu fiziki şartların yerine getirilmesi için ihtiyaç programı ve erişilebilirlik kılavuzunun yürürlükte olması gerektiği, ancak tadilat ve inşaatın bitirilmesi durumunda, merkezin fiziki yapısı ile kapasitesi ve kapasiteye göre çalıştırılması gereken personel sayısının belirlenebileceği, bu nedenle iptali istenilen hükümlerin birbirleri ile bağlantılı olduğu, bahsedilen “ihtiyaç programı” ve “erişebilirlik kılavuzu”na ilişkin 22/11/2013 tarih ve 121589 sayılı Genelgenin Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden sonra çıkarıldığı, Yönetmeliğin 49. maddesi ve geçici 5. maddesinin 1. fıkrasına istinaden, Yönetmeliğin yayımı tarihinden 1 yıl içinde, hizmet verilen ruhsal ve zihinsel engelli hasta gruplarından birinin seçilmesinin istenildiği, merkeze verilen açılış izninin her iki engel gurubu için verildiği bu durumun kazanılmış bir hak olduğu, Yönetmeliğin geçici 3. maddesinin 1., 2. ve 3. fıkralarında, merkezde çalışan personel sayısının, Yönetmeliğin yürürlük tarihinden itibaren 1 yıl içinde Yönetmeliğe uyumlu hale getirilmesinin istenildiği, Yönetmeliğin 4. maddesinin 2. fıkrasında ise tadilat halinde 2 yıl, yeni bina inşaatında 3 yıl süre tanındığı, tadilat veya yeni bina inşaatı tamamlanmadan personel sayısının 1 yıl içinde Yönetmeliğe uygun hale getirilmesinin istenilmesinin çelişki olduğu bu nedenle Yönetmeliğin geçici 3. maddesinin 1., 2. ve 3. fıkralarının iptalinin gerektiği, Yönetmelikte hizmet binasının zorunlu fiziki şartlarının geçici 4. maddenin 2. fıkrasında belirtilen sürelerde tamamlanmasının istenildiği, binanın zorunlu fiziki yapısı ile ilgili değişikliklerin uygulanmasının Bakanlıkça hazırlanacak uygulama kılavuzunda belirlenen erişebilirlik standartlarına uygun yapılmasının düzenlendiği, Yönetmeliğin yürürlük tarihinden sonra 22/11/2013 tarih ve 121589 sayılı Genelgenin çıkarıldığı, geçici 3., 4. ve 5. maddelerdeki sürelerin erişebilirlik kılavuzunun yürürlüğe girdiği tarihten başlaması gerektiği, Yönetmeliğin geçici 4. maddesinin 2. fıkrasının, 31. maddesinin 2. fıkrasının (b) bendi ile çeliştiği bu nedenle iptalinin gerektiği ileri sürülmektedir.

DAVALILARIN SAVUNMALARI :
Davalı … Bakanlığı ile …Valiliği tarafından; davanın süresi içinde açılmadığı ve husumetin Eskişehir Valiliğine yöneltilmemesi gerektiği, Yönetmelik hükümleri ile özel bakım merkezlerinin kalitesinin artırılması ve hizmet standartlarının geliştirilmesine yönelik düzenlemelerin yapılmasının amaçlandığı, Yönetmeliğin usule uygun olarak tarafların görüşleri alınmak suretiyle çıkarıldığı, bu alanda hizmet veren tüm özel bakım merkezlerinden, engelliler lehine olduğu düşünülen yeni düzenlemeler yapılması ve açılacak kuruluşların da bu doğrultuda yapılanmasının istenildiği, daha önce açılmış olan engelli bakım merkezlerine gerekli yenilikleri gerçekleştirebilmeleri açısından ek sürelerin verildiği, davacı şirket tarafından işletilmekte olan özel bakım merkezinde yapılan denetim ve ziyaretlerde bugüne kadar dönüşüm için herhangi bir değişiklik yapılmadığının belirlendiği, gerekli değişimlerin sağlanması ve engellilerin mağdur olmaması açısından, Yönetmelikte yer alan hususlar doğrultusunda ilgili bakım merkezine ve diğer bakım merkezlerine … tarih ve …sayılı yazı ile bilgi verilmek suretiyle gerekli değişimlerin süresi içerisinde yapılmasının istendiği, bu yazı ile Yönetmelik maddeleri dışında ek bir talepte bulunulmadığı,
Davalı … Bakanlığı tarafından; Yönetmelikte aile yanında bakımı mümkün olmayan bakıma muhtaç engellilere hizmet veren özel bakım merkezlerinde engellilerin medeniyet ve hukuk düzeni içinde onurlu bir hayat sürmesini temin etmek amacıyla ve Devletin engelli bireylere kendilerine yaraşır bir hayat seviyesi sağlamak yükümlülüğüne uygun olarak hazırlandığı, engelli bireylere verilen hizmetin kalitesinin artırılması ile engelli bireylerin insan onuruna yaraşır şekilde bakımına ve korunmasına ilişkin hizmetlerin sunulmasının sağlanması için gerekli tedbirlerin alınmasının amaçlandığı, Yönetmelik hükümlerinin 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu’nun ilgili hükümleri dışında herhangi bir düzenlemeyi içermediği ve dayanağını anılan Kanun’un ilgili maddelerinden aldığı, Yönetmelikte hüküm altına alınan personel standartları, zorunlu bakıcı personel sayısı, merkezlerin fiziksel şartları ve hizmet verilecek engel grubuna ilişkin düzenlemeleri içeren maddelerde, merkezlerin daha kaliteli hizmet verebilmeleri için gereken ortamın sağlanmaya çalışıldığı, vatandaşların yüksek yararının gözetildiği, Yönetmelik maddeleri arasında süre bakımından herhangi bir çelişkinin bulunmadığı,
Davalı … Bakanlığı tarafından; düzenleyici işlemin dava konusu edilen maddelerinin, bakım merkezlerinin niteliğine merkezlerde istihdam edilecek personele ve uygulanacak müeyyidelere ilişkin olduğu, mevzuat uyarınca söz konusu maddelerin içeriği ve düzenlemesinin Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının teknik değerlendirmesi ve görevleri içinde kaldığından dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 21/06/2021 tarih ve E:2020/1586, K:2021/1258 sayılı kararına uyularak Eskişehir Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğünün (Mülga Aile ve Sosyal Politikalar İl Müdürlüğü) … tarih ve … sayılı işleminin, 16/08/2013 tarih ve 28737 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Bakıma Muhtaç Engelli Bireylere Yönelik Özel Bakım Merkezleri Yönetmeliği’nin geçici 4. maddesinin 2. fıkrasına ilişkin kısmı yönünden davanın reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI : …
DÜŞÜNCESİ :.Dava, 16.8.2013 tarih ve 28737 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Bakıma Muhtaç Engelli Bireylere Yönelik Özel Bakım Merkezleri Yönetmeliğinin geçici 3.maddesinin birinci, ikinci ve üçüncü fıkraları, geçici 4. maddesinin ikinci fıkrası, geçici 5. maddesinin birinci fıkrası ile Eskişehir Valiliğinin … tarih ve …sayılı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.
Dava konusu yönetmeliğin dayanaklarından olan 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu’nun 1. maddesinde Kanunun amacı; korunmaya, bakıma veya yardıma muhtaç aile, çocuk, özürlü, yaşlı ve diğer kişilere götürülen sosyal hizmetlere ve bu hizmetleri yürütmek üzere kurulan teşkilatın kuruluş, görev, yetki ve sorumluluklar ile faaliyet ve gelirlerine ait esas ve usulleri düzenlemek olarak belirtilmiş, 34. maddesinde kurum dışındaki kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek kişiler ve özel hukuk tüzel kişilerince bu Kanun kapsamına giren sosyal hizmet kuruluşlarının kurulmasına, teşvik edilmesine ve açılış izinlerinin verilmesine, varsa ücret tarifelerinin tespitine ilişkin usul ve esaslar ile bu kuruluşların hizmet ve personel standartlarının yönetmelikle düzenleneceği, Ek 7. maddesinde de, bakıma muhtaç özürlülere sunulacak bakım hizmetlerinin kapsamına, bakım hizmetinden yararlanabileceklerin başvuru şekline ve bu hizmetleri verecek olan gerçek ve tüzel kişilerin izin, çalışma, denetim, ücretlendirme ile bakım hizmeti karşılığı yapılacak ödemelere ilişkin usûl ve esasların, Kurumun koordinatörlüğünde, Maliye Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı ve Özürlüler İdaresi Başkanlığınca müştereken çıkarılacak yönetmelikle belirleneceği hükme bağlanmıştır.
Diğer taftan 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu’nun 34 ve ek 7 nci maddelerine dayanılarak hazırlanan ve 16.8.2013 tarih ve 28737 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Bakıma Muhtaç Engelli Bireylere Yönelik Özel Bakım Merkezleri Yönetmeliğinin 1. maddesinde Yönetmeliğin amacı, gerçek kişi ve özel hukuk tüzel kişileri tarafından açılacak bakıma muhtaç engelli bireylere yönelik özel bakım merkezlerinin açılış izinlerinin verilmesi, çalışma şartları, personel standardı, denetlenmeleri, müeyyideleri, bakım hizmetlerinin kapsamı, bakım hizmeti için başvuru şekli ile ücret tespiti ve ödemelerine ilişkin usul ve esasları belirlemek olduğu belirtilmiş, iptali istenilen geçici 3. ve geçici 5. maddesinde, merkezlerin hizmete başlaması için istihdam edilmesi gereken personele, merkezde çalıştırılacak personelin niteliğine, yatılı olarak hizmet veren merkezlerde günün değişik saatlerinde bulunması gereken personel ve sayısına, merkezin konumu ve çevresel şartlarına, merkez binasının kullanımı ve fiziksel şartlarına ve hizmet verilecek engel grubuna ilişkin düzenlemelere yer verildiği görülmektedir.
Dava konusu olan yukarıda yer verilen madde hükümlerinde, engelli bireylere verilen hizmetin kalitesinin artırılması , insan onuruna yaraşır şekilde bakım , beslenme, korunma hizmetlerinin sunulmasının sağlanmasının amaçlandığı, bu haliyle dayanağı yasa hükmüne, düzenlenme amacına ve hizmet gereklerine aykırılık bulunmamaktadır.
Yönetmeliğin Geçici 4. maddesinin ikinci fıkrasına ilişkin ;
16.8.2013 tarih ve 28737 sayılı Resmi Gazetede Yayımlanan Bakıma Muhtaç Engelli Bireylere Yönelik Özel Bakım Merkezleri Yönetmeliğinin ” fiziki düzenlemeler” başlıklı Geçici 4. maddesinde ”
(1) Bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden önce açılmış veya açılma işlemleri başlatılmış olan merkezler, 12 nci maddenin birinci fıkrasının (b) bendinde istenen belgelerden eksik olan belgeyi iki yıl içinde temin eder.
(2) Bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden önce açılmış veya açılma işlemleri başlatılmış olan merkezler, 31 inci maddenin ikinci fıkrasının (b) ve (c) bentlerinde belirtilen standart ve şartlar ile üçüncü fıkrasının (c), (ç) ve (d) bentlerinde istenen zorunlu fiziksel şartlara bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden itibaren tadilat veya nakil hallerinde iki yıl, yeni hizmet binası inşa edilmesi halinde ise üç yıl içinde uyumlu hale getirilir.” hükmüne yer verilmiştir.
Hukukun üstünlüğünün egemen olduğu bir devlette hukuk güvenliğinin sağlanması hukuk devleti ilkesinin yerine getirilmesi zorunlu koşullardandır. Yapılan düzenlemelerde istikrar, belirlilik ve öngörülebilirlik göz önünde bulundurularak hukuki güvenlik sağlanır. Bireyin insan olarak varlığının korunmasını amaçlayan hukuk devletinde vatandaşların hukuk güvenliğinin sağlanması zorunludur. Devlet açık ve belirgin hukuk kurallarını yürürlüğe koyarak bunları uyguladığı zaman hukuk güvenliği sağlanır.
Anayasamızın 124. maddesi uyarınca, idareler, kendi görev alanlarını ilgilendiren yasa ve tüzüklerin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, her zaman yönetmelik, tebliğ, genelge çıkarabilme ve bu düzenlemelerle, değişen koşullar dikkate alınarak, daha önceki düzenlemeler ile doğmuş bulunan objektif hukuki durumları, ileriye yönelik olarak yürürlükten kaldırma yetkisine sahip bulunmaktadırlar. Ancak idareler, bu konudaki yetkilerini kullanırken önceki düzenlemeler kapsamında kişilerin kazanılmış haklarını ve haklı beklentilerini korumak zorundadırlar. Bu durum, hukuk güvenliğinin ve hukuki istikrarın sağlanması açısından vazgeçilmez niteliktedir.
Dava konusu yönetmeliğin Geçici 4. maddesinin ikinci fıkrasında, yönetmeliğin yayımından önce açılmış veya açılma işlemleri başlatılmış olan merkezlerin yeni duruma uygun hale getirilebilmesi için binalarda önemli fiziki değişikliklerin yapılmasını zorunlu kılmaktadır. Bu değişikliklerin gerçekleştirilmesinin ise fiilen mümkün olmadığı durumlarda verilmiş olan izinlerin iptali sonucunu doğuracağı açıktır.
Bu nedenle, dava konusu yönetmeliğin yayımından önceki mevzuat uyarınca, fiziki koşulları sağlamış, usulüne uygun olarak faaliyet ruhsatı almış ve halen faaliyete devam eden merkezlerin, dava konusu yönetmeliğin 31 inci maddenin ikinci fıkrasının (b) ve (c) bentlerinde belirtilen standart ve şartlar ile üçüncü fıkrasının (c), (ç) ve (d) bentlerinde istenen zorunlu fiziksel şartlara, tadilat veya nakil hallerinde iki yıl, yeni hizmet binası inşa edilmesi halinde ise üç yıl içinde uyumlu hale getirmesini zorunlu hale getiren Geçici 4. maddesinin ikinci fıkrasında hukuka uyarlık görülmemiştir.
Eskişehir Valiliğinin … tarih ve … sayılı işlemine yönelik olarak;
Eskişehir Valiliği Aile ve Sosyal Politikalar İl Müdürlüğü tarafından davacı bakım merkezine gönderilen dava konusu işlemde 16.8.2013 tarih ve 28737 sayılı Resmi Gazetede Yayımlanan Bakıma Muhtaç Engelli Bireylere Yönelik Özel Bakım Merkezleri Yönetmeliğinin Geçici, 1,3,4 ve 5. maddelerinde yönetmeliğin yayımından önce açılmış veya açılma işlemleri başlatılmış olan merkezlerin yeni duruma uygun hale getirilebilmesi için öngörülen sürelerde çalışmalar tamamlanması ve yeni yönetmelikte belirtilen koşullara uygun hale getirilmesinin istenildiği anlaşılmaktadır.
Buna göre, yukarıda belirtilen gerekçeler doğrultusunda, dava konusu işlemin, davacı bakım merkezinin 16.8.2013 tarih ve 28737 sayılı Resmi Gazetede Yayımlanan Bakıma Muhtaç Engelli Bireylere Yönelik Özel Bakım Merkezleri Yönetmeliğinin ” fiziki düzenlemeler” başlıklı Geçici 4. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan zorunlu fiziki şartlara tadilat veya nakil hallerinde iki yıl, yeni hizmet binası inşa edilmesi halinde ise üç yıl içinde uyumlu hale getirmesinin istenilmesine ilişkin kısmında hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, 16.8.2013 tarih ve 28737 sayılı Resmi Gazetede Yayımlanan Bakıma Muhtaç Engelli Bireylere Yönelik Özel Bakım Merkezleri Yönetmeliğinin Geçici 4. maddesinin ikinci fıkrası ile Eskişehir Valiliğinin … tarih ve … sayılı işleminin Yönetmeliğin Geçici 4. maddesinin ikinci fıkrasına ilişkin kısmının iptaline, Yönetmeliğin geçici 3.maddesinin birinci, ikinci ve üçüncü fıkralarının, geçici 5. maddesinin birinci fıkrasının ve dava konusu işlemin Yönetmeliğin Geçici 4. maddesinin ikinci fıkrasına ilişkin bölümü dışındaki kısmına yönelik olarak davanın reddi yolunda karar verilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Dairemizin 09/12/2019 tarih ve E:2014/1353, K:2019/9524 sayılı kısmen karar verilmesine yer olmadığı, kısmen iptal, kısmen ret yolundaki kararının iptale ilişkin kısmının Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 21/06/2021 tarih ve E:2020/1586, K:2021/1258 sayılı kararıyla bozulması üzerine, bozulan kısım hakkında Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
Davacı şirket tarafından işletilen Özel Duruhan Engelli Bakım Merkezi, ruhsal ve zihinsel kadın/erkek engellilere hizmet vermek amacıyla dava konusu Yönetmelikten önce yürürlükte bulunan 30/07/2006 tarih ve 26244 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Bakıma Muhtaç Özürlülere Yönelik Özel Bakım Merkezleri Yönetmeliği kapsamında … tarih ve … sayılı Valilik Oluru ile açılmıştır.
Dava konusu 16/08/2013 tarih ve 28737 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Bakıma Muhtaç Engelli Bireylere Yönelik Özel Bakım Merkezleri Yönetmeliği’nin yürürlüğe girmesi ve Yönetmelik hükümleriyle merkezlerde çalıştırılacak personele, özel bakım merkezlerinin fiziki koşullarına, çalışma esaslarına ilişkin değişiklikler getirilmesi nedeniyle, Yönetmelikte belirlenen süreler içinde gereken eksikliklerin giderilmesinin istenilmesine ilişkin Eskişehir Aile ve Sosyal Politikalar İl Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı işlemi tesis edilmiş ve davacı tarafından işletilen özel bakım merkezine gönderilmiştir.
Bunun üzerine, yeni Yönetmeliğin Geçici 3. maddesinin 1., 2. ve 3. fıkraları, Geçici 4. maddesinin 2. fıkrası, Geçici 5. maddesinin 1. fıkrası ile Eskişehir Aile ve Sosyal Politikalar İl Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı işleminin iptali istemiyle açılan davada, Dairemizin 09/12/2019 tarih ve E:2014/1353, K:2019/9524 sayılı kararı ile 16/08/2013 tarih ve 28737 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Bakıma Muhtaç Engelli Bireylere Yönelik Özel Bakım Merkezleri Yönetmeliğinin geçici 3. maddesinin 1., 2. ve 3. fıkralarının; geçici 4. maddesinin 2. fıkrasının; geçici 5. maddesinin 1. fıkrasının iptali istemi yönünden düzenlemenin yürürlükten kalkmış olması nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına, Eskişehir Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğünün (Mülga Aile ve Sosyal Politikalar İl Müdürlüğü) 13/01/2014 tarih ve 307 sayılı işleminin Yönetmeliğin geçici 4. maddesinin 2. fıkrasına ilişkin kısmının iptaline, Yönetmeliğinin geçici 1. maddesinin 1. ve 2. fıkralarına; 3. maddesinin 1., 2. ve 3. fıkralarına; geçici 5. maddesinin 1. fıkrasına ilişkin kısımları yönünden davanın reddine karar verilmiştir.
Kararın iptale ilişkin kısmının davalı idarelerden … Bakanlığı, … Bakanlığı ile … Bakanlığı tarafından temyiz edilmesi üzerine Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 21/06/2021 tarih ve E:2020/1586, K:2021/1258 sayılı kararıyla davalı idarelerin temyiz istemlerinin kabulüne, Dairemiz kararının iptale ilişkin kısmının bozulmasına karar verilmiş ve Dairemiz kararının davanın reddine ve karar verilmesine yer olmadığına ilişkin kısımları temyiz edilmeden kesinleşmiştir.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 46. maddesinin 1. fıkrasında, Danıştay dava daireleri kararlarına karşı Danıştay’da temyiz yoluna başvurulabileceği; 2575 sayılı Danıştay Kanunu’nun 38. maddesinde, idari dava dairelerinden ilk derece mahkemesi olarak verilen kararların İdari Dava Daireleri Kurulunca temyizen inceleneceği hükme bağlanmış; 2577 sayılı Kanunun 49. maddesinin 4. fıkrasında ise Danıştay dava dairelerine, ilk derece mahkemesi olarak verdikleri kararların temyizen bozulması halinde ısrar olanağı tanınmamıştır.
Buna göre, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun bozma kararına uyularak bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.

İNCELEME VE GEREKÇE:
ESAS YÖNÜNDEN:
İlgili Mevzuat;
2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu’nun işlem tarihindeki haliyle “Genel esaslar” başlıklı 4.maddesinde; “(…) Sosyal hizmetlere ilişkin genel esaslar şunlardır: (…)
ı) Korunmaya, bakıma ve yardıma ihtiyacı olan kişilere hizmet sunumu insan haysiyet ve vakarına yaraşır şekilde yerine getirilir. (…)
l) İhtiyacı olan, engelli ve yaşlıların hayatlarını sağlık, huzur ve güven içinde sürdürmesi, ihtiyacı olan engellilerin toplum içinde kendi kendilerini idare edebilecek ve üretken hale gelebilecek şekilde bakım ve rehabilitasyonlarının yapılması, bunlardan tedavisi mümkün olmayanların sürekli bakım altına alınması amacıyla gerekli her türlü tertip ve tedbir alınır.”,
“Açılış izni ve standartlar” başlıklı 34. maddesinin 1. fıkrasında; “Kurum dışındaki kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek kişiler ve özel hukuk tüzelkişilerince bu Kanun kapsamına giren sosyal hizmet kuruluşlarının kurulmasına, teşvik edilmesine ve açılış izinlerinin verilmesine, varsa ücret tarifelerinin tespitine ilişkin usul ve esaslar ile bu kuruluşların hizmet ve personel standartları bir yönetmelikle düzenlenir.”,
Ek 7. maddesinin 3. fıkrasında; “Bakıma ihtiyacı olan engellilere sunulacak bakım hizmet modeline ve kapsamına, bakım hizmetinden yararlanabileceklerin başvuru şekline, bu hizmetleri verecek olan gerçek ve tüzel kişiler tarafından açılacak kuruluşlara açılış izni verilmesine, çalışmasına, denetimine, ücretlendirilmesine, idari para cezalarının ve kapatılma işlemlerinin uygulanmasına, özel bakım merkezlerine bakım hizmeti karşılığı yapılacak ödemelere ve bakım hizmeti veren resmî kurumlara yapılacak yardımlara ilişkin usul ve esaslar, Sağlık Bakanlığının görüşü alınarak Maliye Bakanlığı ile Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığınca müştereken çıkarılan yönetmelikle belirlenir.” hükmü,
16/08/2013 tarih ve 28737 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Bakıma Muhtaç Engelli Bireylere Yönelik Özel Bakım Merkezleri Yönetmeliği’nin, “Amaç” başlıklı 1. maddesinde; “Bu Yönetmeliğin amacı, gerçek kişi ve özel hukuk tüzel kişileri tarafından açılacak bakıma muhtaç engelli bireylere yönelik özel bakım merkezlerinin açılış izinlerinin verilmesi, çalışma şartları, personel standardı, denetlenmeleri, müeyyideleri, bakım hizmetlerinin kapsamı, bakım hizmeti için başvuru şekli ile ücret tespiti ve ödemelerine ilişkin usul ve esasları belirlemektir.”,
“Kapsam” başlıklı 2. maddesinde; “Bu Yönetmelik, gerçek kişi ve özel hukuk tüzel kişileri tarafından açılacak bakıma muhtaç engelli bireylere yönelik özel bakım merkezlerini kapsar.”,
“Merkez binasının kullanımı ve fiziksel şartları” başlıklı 31. maddesinde; “(…)
(2) Merkez binasında aşağıda belirtilen şartlar aranır: (…)
b) Merkez binası, Bakanlık tarafından Türk Standardları Enstitüsünün ilgili standartları ve hizmet verilen engelli gruplarının özellikleri dikkate alınarak hazırlanacak uygulama kılavuzunda belirlenen erişilebilirlik standartlarına uygun olmalıdır.
c) Merkez, binaların düz veya yüksek girişi olan zemin katı ve en fazla ilk üç katında hizmete açılır. Binanın üç kattan fazla olması hâlinde üçüncü katın üzerindeki katlar 32 nci maddenin birinci fıkrasının (a), (b), (c) ve (ç) bentleri ve ikinci fıkrasında belirtilen bölümler ile mutfak dâhil olmak üzere hizmetin işleyişini engellemeyecek amaçlarla kullanılabilir. Binanın zemin katında eczane ve sağlık merkezi gibi sağlık hizmeti veren birimler bulunabilir. Bodrum veya yarım bodrum katlarında engelli bireylerin kullandığı yatakhane, yemekhane, çok amaçlı salon ve dinlenme salonu oluşturulamaz. (…)
(3) Merkez binasının fiziksel büyüklüğü aşağıda belirtilen şekilde hesaplanır: (…)
c) Yatılı hizmet veren merkezlerde yatak odaları en fazla üç kişilik olarak planlanır. Yatak odaları, oda içinde yer alan banyo ve tuvalet hariç olmak üzere, bakıma muhtaç bedensel engelli bireyler için bir kişilik oda en az 12 metrekare, iki kişilik oda en az 20 metrekare, üç kişilik oda en az 28 metrekare; bakıma muhtaç ruhsal veya zihinsel engelli bireyler için bir kişilik oda en az 9 metrekare, iki kişilik oda en az 15 metrekare, üç kişilik oda en az 21 metrekare büyüklüğünde olmalıdır.
ç) Yaşam alanları olarak kullanılacak grup etkinlik odaları, dinlenme odaları ve çok amaçlı salonların toplam büyüklüğü, yatak odası olarak kullanılacak zorunlu alanların toplam büyüklüğünün yarısından az olamaz. Grup etkinlik ve dinlenme odalarında en fazla on iki engelli birey bir arada bulunabilir.
d) Merkez binasının bahçesinin büyüklüğü, yatak odası olarak kullanılacak zorunlu alanların toplam büyüklüğünden az olamaz.”,
“Fiziki düzenlemeler” başlıklı Geçici 4.maddesinin 2. fıkrasında; “Bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden önce açılmış veya açılma işlemleri başlatılmış olan merkezler, 31 inci maddenin ikinci fıkrasının (b) ve (c) bentlerinde belirtilen standart ve şartlar ile üçüncü fıkrasının (c), (ç) ve (d) bentlerinde istenen zorunlu fiziksel şartlara bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden itibaren tadilat veya nakil hallerinde iki yıl, yeni hizmet binası inşa edilmesi halinde ise üç yıl içinde uyumlu hale getirilir.” ,
“Yürürlük” başlıklı 64. maddesinde; “Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı, Maliye Bakanlığı ile Sağlık Bakanlığınca müştereken hazırlanan bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.”,
“Yürütme” başlıklı 65. maddesinde; “Bu Yönetmelik hükümlerini Aile ve Sosyal Politikalar Bakanı yürütür.”,
04/11/2016 tarih ve 29878 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Engelli Bireylere Yönelik Özel Bakım Merkezleri Yönetmeliği’nin “Yürürlükten kaldırılan yönetmelikler” başlıklı 67. maddesinin 1. fıkrasında ise; “16/08/2013 tarih ve 28737 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Bakıma Muhtaç Engelli Bireylere Yönelik Özel Bakım Merkezleri Yönetmeliği yürürlükten kaldırılmıştır.” kuralı düzenlenmiştir.
Eskişehir Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğünün (Mülga Aile ve Sosyal Politikalar İl Müdürlüğü) … Tarih ve …Sayılı İşleminin, 16/08/2013 Tarih ve 28737 Sayılı Resmi Gazete’de Yayımlanan Bakıma Muhtaç Engelli Bireylere Yönelik Özel Bakım Merkezleri Yönetmeliği’nin Geçici 4. Maddesinin 2. Fıkrasına İlişkin Kısmının İncelenmesi:
Engelliler de dahil olmak üzere korumaya, bakıma veya yardıma muhtaç birey ya da sosyal gruplara yönelik hizmetlerin ve bu hizmetlere ilişkin teşkilatın kuruluş, görev, yetki ve sorumluluklarının düzenlendiği 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu’nun 34. ve Ek 7. maddesinde; bakıma ihtiyacı olan engellilere sunulacak bakım hizmet modeline ve kapsamına, bakım hizmetinden yararlanabileceklerin başvuru şekline, bu hizmetleri verecek olan gerçek ve tüzel kişiler tarafından açılacak kuruluşlara açılış izni verilmesine, çalışmasına, denetimine, ücretlendirilmesine, idari para cezalarının ve kapatılma işlemlerinin uygulanmasına, özel bakım merkezlerine bakım hizmeti karşılığı yapılacak ödemelere ve bakım hizmeti veren resmî kurumlara yapılacak yardımlara ilişkin usul ve esasların, Sağlık Bakanlığının görüşü alınarak Maliye Bakanlığı ile Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığınca müştereken çıkarılan yönetmelikle belirleneceği düzenlenmiştir.
2828 sayılı Kanun’un anılan hükümlerine dayanılarak, gerçek kişi ve özel hukuk tüzel kişileri tarafından açılacak bakıma muhtaç engelli bireylere yönelik özel bakım merkezlerinin açılış izinlerinin verilmesi, çalışma şartları, personel standardı, denetlenmeleri, müeyyideleri, bakım hizmetlerinin kapsamı, bakım hizmeti için başvuru şekli ile ücret tespiti ve ödemelerine ilişkin usul ve esasları belirlemek amacıyla hazırlanan Bakıma Muhtaç Engelli Bireylere Yönelik Özel Bakım Merkezleri Yönetmeliği, 16/08/2013 tarih ve 28737 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe konulmuştur.
Bahse konu Yönetmeliğin 4. maddesinin 2. fıkrasında; bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden önce açılmış veya açılma işlemleri başlatılmış olan merkezlerin, Yönetmeliğin 31. maddesinin 2. fıkrasının (b) ve (c) bentlerinde belirtilen standart ve şarlar ile aynı maddenin 3. fıkrasının (c), (ç) ve (d) bentlerinde istenen zorunlu şartlara, tadilat veya nakil hallerinde 2 yıl, yeni hizmet binası inşa edilmesi halinde ise 3 yıl içinde uyumlu hale getirilmesi istenilmektedir. Merkezlerin uyum sağlaması istenen şartlar incelendiğinde ise, bu şartların, engelli bireylere sunulan bakım hizmetinin kalitesinin artırılması, bu bireylerin insan onuruna yakışır biçimde hayatlarını sürdürmeleri amacıyla istenilen ve belirlenen uyum süresi içinde yerine getirilmesi mümkün olan bir takım fiziki koşullar olduğu anlaşılmaktadır.
Engelli bireylerle ilgili olarak Devlete yüklenen görev ve sorumlulukların, günün değişen koşullarına uygun biçimde yerine getirilmesi ve bu bireylerin hayatlarını insan onuruna yakışır ve saygın bir biçimde sürdürebilmeleri amacıyla düzenlendiği anlaşılan Yönetmeliğin Geçici 4. maddesinin 2. fıkrasında, hukuka ve hizmet gereklerine aykırılık bulunmadığından, dava konusu bireysel işlemin, bahse konu düzenlemeye ilişkin kısmında da hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Eskişehir Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğünün (Mülga Aile ve Sosyal Politikalar İl Müdürlüğü) … tarih ve … sayılı işleminin, 16/08/2013 tarih ve 28737 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Bakıma Muhtaç Engelli Bireylere Yönelik Özel Bakım Merkezleri Yönetmeliği’nin geçici 4. maddesinin 2. fıkrasına ilişkin kısmı yönünden DAVANIN REDDİNE,
2. İlk karardan önce yapılan yargılama giderlerine ilişkin olarak anılan kararda hüküm kurulmuş olması ve davanın netice olarak kısmen karar verilmesine yer olmadığına, kısmen ret kararı ile sonuçlanmış olması nedeniyle anılan yargılama giderleri yönünden yeniden hüküm kurulmasına yer olmadığına; temyiz aşamasında davacı tarafından yapılan toplam … TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, davalı idarelerden … Bakanlığı tarafından yapılan … TL yargılama giderinin davacıdan alınarak anılan idareye, davalı idarelerden … Bakanlığı tarafından yapılan … TL yargılama giderinin ise davacıdan alınarak anılan idareye verilmesine,
3. Davalı idareler lehine ilk kararda hükmedilen vekâlet ücretinin kaldırılarak, işbu kararın verildiği tarihte yürürlükte olan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre belirlenen … TL avukatlık ücretinin davacıdan alınarak vekille temsil edilen … Bakanlığına, … Bakanlığına ve … Bakanlığına verilmesine,
4. Posta gideri avansından varsa artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde taraflara iadesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu’na temyiz yolu açık olmak üzere, 26/10/2022 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.