Danıştay 9. Daire Başkanlığı         2020/915 E.  ,  2022/4958 K.
T.C.
D A N I Ş T A Y
DOKUZUNCU DAİRE
Esas No : 2020/915
Karar No : 2022/4958

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Vergi Dairesi Müdürlüğü-…

KARŞI TARAF (DAVACI) : … Teknik Cam Endüstri ve Tic A.Ş.
VEKİLİ : Av….

İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E… K…sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Davacı şirketin 2015 yılı işlemlerinin incelenmesi neticesinde düzenlenen vergi inceleme raporuyla, 2015/Aralık döneminden 2016/Ocak dönemine devreden katma değer vergisi tutarının azaltılarak 0 (sıfır) olarak belirlenmesine ilişkin işlemin, anılan inceleme raporuna dayanılarak 2015/Kasım,Aralık ve 2016/Ocak,Şubat dönemleri için re’sen tarh edilen bir kat vergi ziyaı cezalı katma değer vergilerinin ve “Kurum zararı ve Katma Değer Vergisi” konulu beyannamelerde düzeltme yapılması istemine ilişkin … tarih ve … sayılı yazı ve ekinde yer alan katma değer vergisi düzeltme tablosunun iptali istemine ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla;, davacı kurumun katma değer vergisi indirimlerinin reddi suretiyle sonraki döneme devreden katma değer vergisi tutarının azaltılması ve yapılan cezalı tarhiyatlar iki ayrı sebebe dayandığından bunların her biri açısından ayrı ayrı değerlendirme yapılması gerektiği, 2015 yılında indirim konusu yapılan katma değer vergisinin zayi olan camlara isabet eden kısmının indiriminin kabul edilemeyeceğinden bahisle 2015 yılı katma değer vergisi beyannamelerinin yeniden düzenlenmesi neticesinde 2015/Aralık döneminden 2016/Ocak dönemine devreden katma değer vergisinin azaltılması nedeniyle yapılan bir kat vergi ziyaı cezalı katma değer vergisi tarhiyatı yönünden; uyuşmazlıkta, davacı kurumun üretiminde kullandığı 4 mm, 5 mm ve 6 mm camlara uygun olan Kayseri Ticaret Odası ve İstanbul Ticaret Odası tarafından yayınlanan fire oranlarının, 8 mm camlar için ise Ankara Ticaret Odası tarafından yayınlanan fire oranlarının ortalaması dikkate alınmak suretiyle yapılan randıman çalışması neticesinde üretime sevk edilen cam hammaddesinin 155.369,83 m² olarak hesaplandığı, kayıtlı üretimde kullanılan fire dahil toplam brüt cam miktarının ise 107.930,42 m² olarak hesaplandığı, arada 47.439,41 m² fark bulunduğu, ortaya çıkan bu 47.439,41 m2 camın üretime sevk edilmesine rağmen dönem içi üretim faaliyeti sonucunda kayıtlı üretilen mamüller arasında olmadığının görüldüğü, davacı kurumun ticaret odalarınca belirlenen fire oranlarının üzerinde firelerin gerçekleştiğini beyan etmesine karşılık zayi olan (anormal fire) camlar için imalat defteri tutulmadığı için camların hangi proses aşamasında zayi olduğunun (yarı mamül aşamasında mı yoksa mamül aşamasında mı) bilinemediği, bu hususta davacının yasal zorunluluk olan takdir komisyonuna başvurmak suretiyle belgelendirme zorunluluğunu yerine getirmediği ve takdir komisyonunca belgelendirilmiş bir vesikanın da bulunmadığı anlaşıldığından, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 3. maddesi uyarınca ispat külfeti kendisinde olan davacının iddialarını somut delillerle ortaya koyamadığı, tüm bu açıklamalar uyarınca, imalat sürecinde veya o malın tüketiciye arzına kadar geçen süre içinde kendi doğal akışı içinde fiziksel kayıp söz konusu olmadığından bahse konu emtialarda ticaret odalarınca belirlenen firenin üzerindeki kayıplar 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 278. maddesi uyarınca; bozulmak, çürümek, kırılmak, çatlamak, paslanmak gibi haller neticesinde iktisadi kıymetlerinde önemli bir azalış vaki olan emtia ile maliyetlerin hesaplanması mutad olmayan hurdalar ve döküntüler, üstüpü, deşe ve ıskartalar mahiyetinde “değeri düşen mal” ve 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu’na göre ise, mücbir sebep halleri dışında başka bir sebeple “zayi olan mal” kapsamında olduğu, kıymeti düşen malların emsal bedelinin 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 267. maddesi çerçevesinde saptanması gerektiği, ayrıca katma değer vergisi açısından 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 30/c maddesinde, mücbir sebepler dışında zayi olan mallara ait katma değer vergisi hiç bir surette indirime konu edilemeyeceğinden, bu malların takdir komisyonu veya yetkili idarelerce oluşturulan komisyon nezdinde tutanağa bağlanarak imha edilmesinin veya bu yola başvurulmamasının sonucuna etki etmeyeceği açık olduğundan, bahsi geçen mallara ait katma değer vergisinin indirime konu edilmesinin olanaklı olmadığı sonucuna ulaşıldığı, bu durumda davacı kurumun 2015/Aralık döneminden 2016/Ocak dönemine devreden katma değer vergisinin azaltılması işlemi ile yapılan bir kat vergi ziyaı cezalı katma değer vergisi tarhiyatının zayi olan camlara isabet eden 256.611,79-TL tutarıdaki indirilecek katma değer vergisine isabet eden kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı; davacı şirket hakkında 2014 yılına ilişkin düzenlenen … tarih ve… sayılı vergi inceleme raporu ile devreden katma değer vergisi tutarı azaltılmak suretiyle 2014/Aralık döneminden 2015/Ocak dönemine devreden katma değer vergisinin 189.710,24-TL olarak tespit edildiğinden bahisle 2015 hesap dönemi ve izleyen yıllara ilişkin katma değer vergisi beyannamelerinin yeniden düzenlenmesi neticesinde 2015/Aralık döneminden 2016/Ocak dönemine devreden katma değer vergisinin azaltılması işlemi ile yapılan bir kat vergi ziyaı cezalı katma değer vergisi tarhiyatı yönünden; davacının, … tarih ve… sayılı vergi inceleme raporuyla mükellef kurum için hazırlanan kapasite raporundaki veriler ışığında dönem sonu stoklarla üretime giren camlar arasında uyumsuzluk dikkate alınmak suretiyle (üretime giren fakat stoklarda bulunmayan mamüllerin satıldığından hareketle) kayıt dışı olarak satıldığı ve beyan dışı bırakıldığı tespitinden hareketle, ayrıca kapasite raporunda belirtilen fire oranlarından yüksek miktarda ürün (cam) kullanıldığını, yan ve tamamlayıcı ürünlerde kapasite raporlarındaki fire oranları dikkate alındığında bu oranların üzerinde gerçekleşen firelere ilişkin tutarın satılan mamüller maliyetine kaydederek bilanço karını eksik hesapladığı ve belirtilen tutarın satılan mamüller maliyetinden çıkarılması gerektiğinden bahisle katma değer vergisi beyanlarının düzeltilmesi sonucu 2014/Aralık döneminden 2015/Ocak dönemine devreden katma değer vergisi tutarının azaltılarak 189.710,24-TL olarak dikkate alınması gerektiği belirtilmiş olup, anılan inceleme raporuna istinaden devreden katma değer vergisinin azaltılması işlemi ile 2016/Şubat-Temmuz dönemleri için yapılan tek kat vergi ziyaı cezalı katma değer vergisi tarhiyatına karşı açılan davada, Mahkemelerinin … tarih ve E:…; K:… sayılı kararıyla, davanın kabulüne karar verildiği, bu durumda, davacının 2015 yılına ilişkin ktma değer vergisi beyanlarının 2014/Aralık döneminden 2015/Ocak dönemine devreden katma değer vergisi tutarının 189.710,24-TL olarak dikkate alınmak suretiyle yeniden düzenlenmesi neticesinde davacı kurumun 2015/Aralık döneminden 2016/Ocak dönemine devreden katma değer vergisinin azaltılması işlemi ile yapılan bir kat vergi ziyaı cezalı katma değer vergisi tarhiyatında hukuka uyarlık bulunmadığı; davanın, “Kurum zararı ve katma değer vergisi” konulu beyannamelerde davacı kurum tarafından düzeltme yapılması istemine ilişkin … tarih ve … sayılı davalı idare yazısı ve eki katma değer vergisi düzeltme tablosuna ilişkin işlem yönünden yapılan incelemede ise; anılan yazının davacının bilgilendirilmesi amaç ve mahiyetinde olduğu, davada, vergilendirmeye veya takibine ilişkin olarak yukarıda sayılan türde, farklı ve yeni bir hukuki durum yaratan, yaptırımlar öngören, kesin ve yürütülmesi zorunlu ve menfaat ihlali doğuran idari davaya konu olabilecek bir idari işlem olmadığından kesin ve yürütülmesi gereken işlem olmaması nedeniyle davanın bu kısım yönünden incelenmeksizin reddi gerektiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine, kısmen incelenmeksizin reddine; dava konusu cezalı tarhiyatın ve 2015/Aralık döneminden 2016/Ocak dönemine devreden katma değer vergisi tutarının azaltılmasına ilişkin işlemin, 2014/Aralık döneminden 2015/Ocak dönemine devreden katma değer vergisi tutarının 189.710,24-TL olarak dikkate alınmasından kaynaklanan kısımlarının kaldırılmasına, karar vermiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Davacı şirket hakkında 2014 yılına ilişkin düzenlenen … tarih ve … sayılı vergi inceleme raporu ile devreden katma değer vergisi tutarı azaltılmak suretiyle 2014/Aralık döneminden 2015/Ocak dönemine devreden katma değer vergisinin 189.710,24-TL olarak tespit edildiğinden bahisle 2015 ve izleyen yıllara ilişkin katma değer vergisi beyannamelerinin yeniden düzenlenmesi neticesinde 2015/Aralık döneminden 2016/Ocak dönemine devreden katma değer vergisinin azaltılması nedeniyle yapılan bir kat vergi ziyaı cezalı katma değer vergisi tarhiyatı yönünden; 2014/Aralık döneminden 2015/Ocak dönemine devreden katma değer vergisinin 189.710,24-TL olarak azaltılmasına ilişkin işleme karşı açılan davada … Vergi Mahkemesinin … tarih ve E…; K… sayılı davanın kabulüne dair kararına karşı davalı idarece yapılan istinaf başvurusu Dairelerinin …tarih ve E:…;K… sayılı kararıyla reddedildiğinden, mevcut hukuki duruma göre, söz konusu kısma ilişkin davanın kabulü yönündeki Mahkeme kararının usul ve hukuka uygun olup, kaldırılmasını gerektiren bir neden bulunmadığından davalı istinaf başvurusunun reddine, davacı şirket hakkında yapılan incelemede, 2015 yılında üretimde kullanılan cam emtia alışları ve satışı gerçekleştirilen nihai ürünlerin miktar ve tutarlarıyla ilgili bir eleştiri getirilmediği; raporda şirketin kayıt dışı hasılatının olamayacağının kabul edildiği; üretim sonucunda fire nedeniyle ortaya çıkan kayıplar veya zayi olduğu kabul edilen emtialar yönünden ekonomik bir değere sahip olup olmadığı yönünde bir tespit yapılmadığı; randıman hesabı yapılırken, davacı şirketin üretim faaliyeti sonucunda ürettiği, farklı bir üretim tekniği gerektirdiği anlaşılan ürünlerinin (ankastre cihazlarda kullanılan işlenmiş cam emtiaları) üretimiyle ilgili olarak bu üretim şekline özgü bir fire oranı bilgisi elde edilmeyip, farklı üretim şekillerine yönelik fire oranlarının kıyasen değerlendirmeye esas alındığı, yapılan hesaplamaya göre belli oranda gerçekleştiği kabul edilen fireleri aşan miktarın, değeri düşen mal veya zayi olan mal kapsamında değerlendirildiği, bu itibarla, belirtilen hususlar dikkate alınmadan yapılan randıman çalışması ve değerlendirmeler doğrultusunda düzenlenen eksik incelemeye dayalı rapor dayanak alınarak, davacı şirketin 2015 yılında üretimini yaptığı cam emtiasının bir kısmının zayi olduğundan bahisle bu cam emtiasına isabet eden kısmının indiriminin kabul edilemeyeceği gerekçesiyle mükellef kurumun 2015 yılı katma değer vergisi beyannamelerinin yeniden düzenlenmesi neticesinde 2015/Aralık döneminden 2016/Ocak dönemine devreden katma değer vergisinin azaltılması sonucu yapılan bir kat vergi ziyaı cezalı katma değer vergisi tarhiyatlarında hukuka uyarlık bulunmadığından, davacının istinaf başvurusunun kabulüne, Mahkeme kararının bu kısmının kaldırılmasına, anılan kısım yönünden davanın kabulüne karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Fire oranları ve davacı kurumun üretimi sırasında kullandığı hammaddeye ilişkin fire miktarı hesabının yerinde olduğu
, randıman incelemesi
sonucunda, davacının beyanına göre bulunan fark nedeniyle yapılan tarhiyatta hukuka aykırılık bulunmadığı iddialarıyla kararın bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …’IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Nitekim 2014/Aralık döneminden 2015/Ocak dönemine devreden katma değer vergisinin 189.710,24-TL olarak azaltılmasına ilişkin işleme karşı açılan davayı kabul eden … Vergi Mahkemesinin … tarih ve E…, K:… sayılı karara yönelik davalı istinaf başvurusunu reddeden … Bölge İdare Mahkemesi… Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı Danıştay 9. Dairesinin 20/10/2022 tarih ve E:2020/917, K:2022/4559 sayılı kararıyla onanmıştır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Davalının temyiz isteminin reddine,
2…. Bölge İdare Mahkemesi …. Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:… K:… sayılı kararının ONANMASINA,
3.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 50. maddesi uyarınca, onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de … Bölge İdare Mahkemesi …. Vergi Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın … Vergi Mahkemesine gönderilmesine, 20/10/2022 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.