DANIŞTAY İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU 2022/2554 E. , 2022/2981 K.
T.C.
D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2022/2554
Karar No : 2022/2981
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : … Büyükşehir Belediyesi
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1-…
2-… İdaresi Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : Danıştay Altıncı Dairesinin 05/07/2022 tarih ve E:2021/7307, K:2022/7603 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Muğla ili, Bodrum ilçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmaza ilişkin Özelleştirme İdaresi Başkanlığınca hazırlanarak 21/06/2021 tarih ve 4097 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planının iptali istenilmiştir.
Daire kararının özeti: Danıştay Altıncı Dairesinin 05/07/2022 tarih ve E:2021/7307, K:2022/7603 sayılı kararıyla;
Anayasa’nın 40. maddesinin 2. fıkrasında yer alan, Devletin, işlemlerinde, ilgili kişilerin hangi kanun yolları ve mercilere başvuracağını ve sürelerini belirtmek zorunda olduğu yolundaki hüküm ile bireylerin yargı ya da idari makamlar önünde sonuna kadar haklarını arayabilmelerine kolaylık ve imkan sağlanmasının amaçlandığı, son derece dağınık mevzuat karşısında kanun yolu, mercii ve sürelerin belirtilmesinin hak arama hürriyetinin korunması açısından zorunluluk haline geldiğinin maddenin gerekçesinde belirtildiği,
İdari işlemden hak ve menfaati etkilenen kişilere, bu işleme karşı başvurulabilecek tüm idari ve yargısal yolların ve merciilerin gösterilmesinin, mahkemeye erişim hakkının etkin kullanımı, dolayısıyla hak arama hürriyetinin sağlanması bakımından önem arz ettiği,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 7. maddesinde genel dava açma süresinin düzenlendiği, 11. maddesinde ise, dava açmadan önce idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem tesis edilmesinin üst makamdan, üst makam yoksa işlemi tesis eden makamdan istenilmesine izin veren idari başvuru yolunun öngörüldüğü, söz konusu idari başvurunun ise dava açma süresini durduracağı ve kalan sürede dava açabileceğinin belirtildiği,
Ancak nitelikleri gereği bazı idari işlemlere karşı yasalarla özel dava açma sürelerinin getirildiği ve 2577 sayılı Kanun’un 11. maddesi kapsamında yapılacak başvurunun, dava açma süresini etkilemeyeceğinin düzenlendiği,
2577 sayılı Kanun’un 20/A maddesinde öngörülen ivedi yargılama usulünün de bu kapsamda yer aldığı, anılan maddede ivedi yargılama usulüne tabi işlemlere karşı dava açma süresinin, genel dava açma süresinden farklı olarak 30 (otuz) gün olduğu ve Kanun’un 11. maddesinin uygulanmayacağının hüküm altına alındığı,
Dolayısıyla ivedi yargılama usulüne tabi işlemlerin ilgililere bildirilmesi sırasında, söz konusu işleme karşı 30 gün içinde dava açılması gerektiğinin ve dava açmadan önce 11. madde kapsamında yapılacak başvurunun, işlemeye başlayan dava açma süresini etkilemeyeceğinin işlemde açıkça belirtilmesinin, aktarıldığı üzere anayasal bir zorunluluk olduğu,
Anayasa’nın 40. maddesi hükmü uyarınca, ivedi yargılama usulüne tabi işlemin iptali istemiyle 30 gün olan özel dava açma süresi içinde dava açılabileceğinin ve anılan usulde 2577 sayılı Kanun’un 11. maddesinin uygulanmayacağı hususunun, idari işlemde açıklanması durumunda, idari işlemin tebliğ tarihinden itibaren, anılan özel dava açma süresi içerisinde dava açılması gerektiğinin kabul edilmesi gerektiği,
Uyuşmazlık bu çerçevede ele alındığında, Hazine ve Maliye Bakanlığı Özelleştirme İdaresi Başkanlığı tarafından hazırlanıp 03/02/2021 tarih ve 3500 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararı’yla onaylanan, 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliklerinin, 2577 sayılı Kanun’un 20/A maddesi uyarınca ivedi yargılama usulüne tabi olup, bu işlemlere karşı 30 gün içerisinde dava açılabileceğinin ve 2577 sayılı Kanun’un 11. maddesinin uygulanmayacağının Anayasa’nın 40. maddesi gereğince, ilgililere açıkça bildirilmesi gerektiği,
Dava dosyasında bulunan, davalı Hazine ve Maliye Bakanlığı Özelleştirme İdaresi Başkanlığı tarafından davacı idareye gönderilen … tarih ve … sayılı yazıda, dava konusu 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliklerinin, 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8. maddesi gereğince tespit edilen ilan yerlerinde ilan edilmesi, ilan süresi içinde yapılan itirazların ilan tutanağı ile birlikte taraflarına iletilmesi, ayrıca ilan tutanağı içerisinde söz konusu imar planlarına yönelik açılabilecek davaların 2577 sayılı Kanun’un 20/A maddesinde yer alan “İvedi yargılama usulünde dava açma süresi otuz gündür” hükmüne tabi olduğunun belirtilmesinin istenildiği; bu doğrultuda anılan yazı ile davacı idarenin dava konusu planların özel dava açma süresine tabi olduğu yönünde bilgi sahibi olduğu, ancak Kanun’un 11. maddesinin uygulanmayacağı yönünde bir bildirimde bulunulmadığının anlaşıldığı,
Bakılan davada, dava açma süresi değerlendirilirken ivedi yargılama usulünde öngörülen 30 günlük özel dava açma süresinin gözetilmesi gerektiği açık olmakla birlikte, 11. madde hükümlerinin uygulanmayacağı yönünde bir bildirimde bulunmadığından, Anayasa’nın 40. maddesi gereğince, davacının dava açma süresi içerisinde, 2577 sayılı Kanun’un 11. maddesi uyarınca yaptığı itirazın dava açma süresini durduracağının kabulü gerektiği,
Bu bağlamda, dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin büyükşehir belediyesince ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin ilçe belediyesince 17/02/2021-19/03/2021 tarihleri arasında askıya çıkarıldığı, davacı tarafından askı süresinden sonra, ancak dava açma süresi içinde 22/03/2021 tarihinde, 2577 sayılı Kanun’un 11. maddesi uyarınca planlara itiraz edildiğinden, 19/03/2021 tarihini izleyen gün işlemeye başlayan 30 günlük dava açma süresinin 22/03/2021 tarihinde durduğu, itirazın zımnen reddedilmiş sayıldığı 20/05/2021 tarihinden itibaren ise, kalan 28 günlük dava açma süresinin yeniden işlemeye başladığı anlaşıldığından, en geç 17/06/2021 tarihinde dava açılması gerekirken, yeni bir dava açma süresi başlatmayan, itirazın reddi yolunda tesis edilen, 22/06/2021 tarih ve 31519 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 21/06/2021 tarih ve 4097 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararı üzerine, 13/07/2021 tarihinde açılan davanın esasının incelenmesine olanak bulunmadığı gerekçesiyle,
davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, davanın 21/06/2021 tarih ve 4097 sayılı Cumhurbaşkanı Kararıyla onaylanan planlara karşı açılmış olmasına rağmen Dairece 03/02/2021 tarih ve 3500 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile onaylanan planlar yönünden inceleme yapıldığı, Dairece yapılan incelemenin, dava konusu planlardan önce onaylanan ve yürürlükte olmayan planlar üzerinden yapıldığı; imar planı değişikliklerine yönelik itirazların değerlendirilmesine ilişkin kararla yeni bir plan onayı yapılamayacağı, yeni bir imar
planı hazırlanması ile mevcut bir imar planında değişiklik yapılmasına yönelik süreçlerin birbirinden oldukça farklı olduğu, ayrıca onaylanan yeni planların askı işlemlerinin yapılması gerektiği aksi halde bu planların yürürlüğe girmesinin mümkün olmadığı; tüm bu hususların iptal gerekçesi olarak dava dilekçesinde de belirtilmiş olmasına rağmen Dairece bu iddiaların
incelenmesi yerine, dava konusu imar planlarından önceki yürürlükte olmayan imar planı değişiklikleri esas alınarak davanın süre aşımı yönünden reddedilmesinde hukuka uyarlık bulunmadığından, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idareler tarafından, istemin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …’UN DÜŞÜNCESİ : Dava konusu 4097 sayılı dava konusu Cumhurbaşkanlığı Kararı ile 03/02/2021 tarih ve 3500 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile onaylanan 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı Değişikliği ve 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı Değişikliğine askı sürecinde yapılan itirazların reddedilmesinin yanında, alana ilişkin 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planının onaylanmasına da karar verildiği ve davacı tarafından açıkça 21/06/2021 tarih ve 4097 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planının iptalinin istendiği dikkate alındığında, 22/06/2021 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 4097 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararı’nın iptali istemiyle, 30 günlük dava açma süresi içinde, 13/07/2021 tarihinde açılan davada süre aşımı bulunmadığından, davacının temyiz isteminin kabulü ile Daire kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden davacının yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 20/A maddesi uyarınca gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Özelleştirme kapsam ve programındaki, mülkiyeti Hazineye ait Muğla ili, Bodrum ilçesi, … Mahallesi,… ada, … parsel sayılı taşınmaza ilişkin, Özelleştirme İdaresi Başkanlığınca hazırlanıp Cumhurbaşkanlığının 03/02/2021 tarih ve 3500 sayılı kararıyla onaylanarak, 04/02/2021 tarih ve 31385 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan, 17/02/2021 – 19/03/2021 tarihleri arasında askıya çıkarılan, 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğine, askı süresinden sonra 22/03/2021 tarihinde, davacı tarafından itiraz edilmiştir.
Dava konusu 21/06/2021 tarih ve 4097 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile Özelleştirme İdaresi Başkanlığınca hazırlanan ve 03/02/2021 tarih ve 3500 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile onaylanan 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı Değişikliği ve 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı Değişikliğine askı sürecinde yapılan itirazların reddedilmesine ve alana ilişkin mevcut imar planları mahkeme kararı ile iptal edildiğinden, altlık imar planı paftaları yerine halihazır haritaların kullanılması gerektiğinden, bu kapsamda Özelleştirme İdaresi Başkanlığınca kullanım kararlarında herhangi bir değişiklik yapılmadan hâlihazır harita üzerine hazırlanan ekli 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planının onaylanmasına karar verildiği belirtilmiştir.
21/06/2021 tarih ve 4097 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı’nın 22/06/2021 tarih ve 31519 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmasının ardından, Cumhurbaşkanlığı Kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planının iptali istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT :
3194 sayılı İmar Kanunu’nun Ek 3. maddesinde,
“Özelleştirme programındaki kuruluşlara ait veya kuruluş lehine irtifak ve/veya kullanım hakkı alınmış arsa ve araziler ile özel kanunları uyarınca özelleştirilmek üzere özelleştirme programına alınan arsa ve arazilerin, 3621 sayılı Kıyı Kanunu veya 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu kapsamında kalan yerler dahil olmak üzere genel ve özel kanun hükümleri kapsamında yer alan tüm alanlarda imar planlarını yapmaya ve onaylamaya yetkili olan kurum veya kuruluşlardan görüş alınarak çevre imar bütünlüğünü bozmayacak her tür ve ölçekte plan, imar planı ile değişiklik ve revizyonları müellifi şehir plancısı olmak üzere Başbakanlık Özelleştirme İdaresi Başkanlığınca yapılarak veya yaptırılarak Özelleştirme Yüksek Kurulunca onaylanmak ve Resmi Gazetede yayımlanmak suretiyle kesinleşir (…) yürürlüğe girer. İlgili kuruluşlar bu madde kapsamında yapılan planları devir tarihinden itibaren beş yıl süreyle değiştiremezler. Bu süre içerisinde imar planlarına ilişkin olarak, verilecek mahkeme kararlarının gereklerinin yerine getirilmesini teminen yapılacak imar planı değişikliğine ilişkin iş ve işlemler Özelleştirme İdaresi Başkanlığınca bu maddede belirtilen usul ve esaslara göre gerçekleştirilir….” hükmü yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Uyuşmazlık konusu olayda, iptali istenen 21/06/2021 tarih ve 4097 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı iki kısımdan oluşmakta olup, söz konusu Karar ile Özelleştirme İdaresi Başkanlığınca hazırlanan ve 03/02/2021 tarih ve 3500 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile onaylanan 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı Değişikliği ve 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı Değişikliğine askı sürecinde yapılan itirazların reddedilmesinin yanında, alana ilişkin mevcut imar planları mahkeme kararı ile iptal edildiğinden, altlık imar planı paftaları yerine halihazır haritaların kullanılması gerektiğinden bahisle, bu kapsamda Özelleştirme İdaresi Başkanlığınca kullanım kararlarında herhangi bir değişiklik yapılmadan hâlihazır harita üzerine hazırlanan ekli 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planının onaylanmasına da karar verildiği anlaşılmaktadır.
Dava dilekçesinin incelenmesinden, davacının, imar planı değişikliklerine yönelik itirazların değerlendirilmesine ilişkin kararla yeni bir plan onayı yapılamayacağı, yeni bir imar planı hazırlanması ile mevcut bir imar planında değişiklik yapılmasına yönelik süreçlerin birbirinden oldukça farklı olduğu, ayrıca onaylanan yeni planların askı işlemleri yapılmaksızın bu planların yürürlüğe girmesinin mümkün olmadığı yolundaki hukuka aykırılık nedenlerini belirterek, 21/06/2021 tarih ve 4097 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planının iptalini istediği anlaşılmaktadır.
Her ne kadar Daire kararında, davanın özeti kısmında, 21/06/2021 tarih ve 4097 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planının iptalinin istenildiği belirtilmişse de, hukuki değerlendirme, 4097 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararı’nın, 03/02/2021 tarih ve 3500 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile onaylanan 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı Değişikliği ve 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı Değişikliğine yapılan itirazların reddedilmesine ilişkin kısmı yönünden yapılmıştır.
Bu durumda, 4097 sayılı dava konusu Cumhurbaşkanlığı Kararı ile 03/02/2021 tarih ve 3500 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile onaylanan 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı Değişikliği ve 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı Değişikliğine askı sürecinde yapılan itirazların reddedilmesinin yanında, alana ilişkin 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planının onaylanmasına da karar verildiği ve davacı tarafından açıkça 21/06/2021 tarih ve 4097 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planının iptalinin istendiği dikkate alındığında, 22/06/2021 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 4097 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararı’nın iptali istemiyle, 30 günlük dava açma süresi içinde, 13/07/2021 tarihinde açılan davada süre aşımı bulunmadığından, işin esası hakkında karar verilmesi gerekirken, davanın süre aşımı nedeniyle reddi yönünde verilen temyize konu Daire kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Davacının temyiz isteminin kabulüne;
2.Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle süre aşımı nedeniyle reddine ilişkin Danıştay Altıncı Dairesinin temyize konu 05/07/2022 tarih ve E:2021/7307, K:2022/7603 sayılı kararının BOZULMASINA,
3.Kullanılmayan … TL yürütmeyi durdurma harcının istemi hâlinde davacıya iadesine,
4.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Daireye gönderilmesine,
5.Kesin olarak, 19/10/2022 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY
X- Temyiz edilen kararla ilgili dosyanın incelenmesinden; Danıştay Altıncı Dairesince verilen kararın, usul ve hukuka uygun bulunduğu, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenlerinin kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı anlaşıldığından, temyiz isteminin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği oyuyla, karara katılmıyorum.