Danıştay 9. Daire Başkanlığı 2022/701 E. , 2022/4780 K.
T.C.
D A N I Ş T A Y
DOKUZUNCU DAİRE
Esas No : 2022/701
Karar No : 2022/4780
TEMYİZ EDENLER : 1- (DAVALI)… Vergi Dairesi Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
2- (DAVACI) … İnş. Turizm San. ve Tic. Ltd. Şti. – …
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının, taraflarca temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Toplu Konut İdaresi Başkanlığı (TOKİ) tarafından ihalesi gerçekleştirilen “Kırşehir İli,Merkez İlçesi, Kayabaşı Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Projesi 1126 Adet Konut, 1 Adet Aile Sosyal Tesisi İnşaatları ile Altyapı ve Çevre Düzenlemesi İşi”ne ilişkin ihale kararı ve imzalanan sözleşmeyle ilgili ihtirazi kayıtla verilen beyanname üzerine tahakkuk ettirilen damga vergisinin iptali ve mahsuben ödenen tutarın faiziyle birlikte iadesi istemine ilişkindir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Danıştay Dokuzuncu Dairesince verilen bozma kararına uyarak dosyayı yeniden incelemek suretiyle; uyuşmazlıkta, davacıların oluşturduğu iş ortaklığına, Başbakanlık Toplu Konut İdaresi Başkanlığı tarafından ihale edilen “Kırşehir İli, Merkez İlçesi, Kayabaşı Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Projesi 1126 Adet Konut, 1 Adet Aile Sosyal Tesisi İnşaatları ile Altyapı ve Çevre Düzenlenmesi İşi”ne ilişkin olarak yapılan 05/12/2017 tarihli hakediş ödemesi üzerinden kesilen damga vergisinin iptali ve ödeme tarihinden itibaren işletilecek faiziyle birlikte iadesine karar verilmesi istemiyle açılan davada, her ne kadar Mahkemece, Toplu Konut İdaresi Başkanlığının ara kararına cevabından, söz konusu işin, Gecekondu Kanunu kapsamında bulunduğu gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiş ise de; ara karar cevabı yazıda dava konusu işin Gecekondu Kanunu kapsamında bulunmadığı ifade edildikten sonra söz konusu bölgenin Bakanlar Kurulu Kararıyla 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 73.maddesi uyarınca kentsel dönüşüm gelişim alanı ilan edildiğinin ve işlemlerin bu kapsamda yürütüldüğünün belirtildiği görüldüğünden, uyuşmazlığın 5393 sayılı Kanun’un 73. maddesi uyarınca çözüme kavuşturulması gerektiği; 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun kentsel dönüşüm ve gelişim alanı başlıklı 73. maddesinin altıncı fıkrasında, kentsel dönüşüm ve gelişim alanları içinde yer alan eğitim ve sağlık alanları hariç kamuya ait gayrimenkullerin harca esas değer üzerinden belediyelere devredileceği, kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanlarında “yıkılarak yeniden yapılacak münferit yapılarla” ilgili vergi, resim ve harçların dörtte birinin alınacağının hüküm altına alındığı, münferit sözcüğünün Türk Dil Kurumu Türkçe Sözlüğünde, “tek, ayrı, kendi başına olan”, Türk Hukuk Sözlüğünde de “tek tek,ayrı ayrı, tek başına” olarak açıklandığı,dolayısıyla, 5393 sayılı Kanun’un yukarıda anılan düzenlemesinde geçen “münferit yapı” ibaresinin tek-ayrı yapıları işaret ettiği, bu yapıların da, uygulama alanı içerisinde daha önce mevcut olup, uygulama kapsamında yıkılarak yeniden inşalarının söz konusu olması halinde öngörülen kısmi istisnanın uygulanabileceği sonucuna varıldığı; bu durumda, davacıların oluşturduğu iş ortaklığına ihale edilen dava konusu işin, 5393 sayılı Kanun’un 73/6 maddesi kapsamında, kentsel dönüşüm ve gelişim alanı içerisinde kalan mevcut yapıların yıkılarak yeniden yapımına değil, bu uygulama alanında inşası planlanan “yeni” konut ve tesislerin yapımına ilişkin olduğu, davacı tarafından yapımı üstenilen yapıların “münferit yapı” niteliğini taşıdığından söz edilemeyeceği, anılan madde ile tanınan indirim hakkının ise yalnızca münferit yapılara özgülenmiş olduğu, davacı şirketin 5393 sayılı Kanun’da öngörülen 3/4 vergi indirim hakkından faydalanmasına olanak bulunmadığı gerekçesiyle istinaf isteminin reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI:
DAVACININ İDDİALARI:Dava konusu inşaat işinin gecekonduların tasfiyesini sağladığı,dolayısıyla Gecekondu Kanunu kapsamında bulunduğu,5393 sayılı Kanun’da yer alan muafiyet hükmünün yeniden inşa edilen tüm konutları kapsadığı iddialarıyla kararın bozulması istenilmektedir.
DAVALININ İDDİALARI: Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararıyla Vergi Mahkemesince verilen davanın kabulüne ilişkin karara yönelik istinaf başvurularının reddine karar verildiği, dava konusu ihale kararı ve imzalanan sözleşmeyle ilgili ihtirazi kayıtla verilen beyanname üzerine tahakkuk ettirilen damga vergilerinde hukuka aykırılık bulunmadığı iddialarıyla kararın bozulması istenilmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI: Taraflarca savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …’IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz istemlerinin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
Davacının 5393 sayılı Kanun’un 73. maddesinin 6.fıkrasında yer alan “münferit” ibaresinin, Anayasa’nın 2, 10 ve 57. maddelerine aykırı olduğundan bahisle iptali istemiyle Anayasa Mahkemesine başvurulması talebi yerinde görülmeyerek işin esasına geçildi:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY:
Toplu Konut İdaresi Başkanlığı (TOKİ) tarafından ihalesi gerçekleştirilen “Kırşehir İli,Merkez İlçesi, Kayabaşı Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Projesi 1126 Adet Konut, 1 Adet Aile Sosyal Tesisi İnşaatları ile Altyapı ve Çevre Düzenlemesi İşi”ne ilişkin ihale kararı ve imzalanan sözleşmeyle ilgili ihtirazi kayıtla verilen beyanname üzerine tahakkuk ettirilen damga vergisinin iptali ve mahsuben ödenen tutarın faiziyle birlikte iadesi istenilmektedir.
İLGİLİ MEVZUAT:
5393 sayılı Belediye Kanununun “Kentsel dönüşüm ve gelişim alanı” başlıklı 73. maddesinin birinci fıkrasında belediyelerin, belediye meclisi kararıyla; konut alanları, sanayi alanları, ticaret alanları, teknoloji parkları, kamu hizmeti alanları, rekreasyon alanları ve her türlü sosyal donatı alanları oluşturmak, eskiyen kent kısımlarını yeniden inşa ve restore etmek, kentin tarihi ve kültürel dokusunu korumak veya deprem riskine karşı tedbirler almak amacıyla kentsel dönüşüm ve gelişim projeleri uygulayabileceği ; altıncı fıkrasında kentsel dönüşüm ve gelişim alanları içinde yer alan eğitim ve sağlık alanları hariç kamuya ait gayrimenkullerin harca esas değer üzerinden belediyelere devredileceği, kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanlarında yıkılarak yeniden yapılacak münferit yapılarda ilgili vergi, resim ve harçların dörtte biri alınacağı belirtilmiştir.
5393 sayılı Belediye Kanununun 73. maddesinin gerekçesinde de sağlıksız ve hızlı kentleşmenin ülkemizin önemli sorunlarının başında geldiği, kentlerimizin özellikle ülkemizin batı bölgelerinde aşırı şekilde büyüdüğü fakat buna uygun sosyal imkanlarla donatılmadığı, büyük kentlerde trafik, hava kirliliği, yetersiz konut, çarpık yapılaşma, alt yapı hizmetleri ve benzeri sorunların acilen çözüm beklediği, bu düşünceden hareketle büyükşehir belediyeleri ve nüfusu 50.000’in üzerinde belediyelerin kentin gelişimine uygun konut alanları, ticaret alanları, teknoloji parkları ve sosyal donatılar oluşturmak, kentin tarihi ve kültürel dokusunu korumak ve restore etmek amacıyla kentsel gelişim alanları ilan etme ve uygulayabilmelerine imkan vermenin kaçınılmaz olduğu, maddenin bu amaçla düzenlendiği yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıdaki maddenin ve gerekçesinin birlikte değerlendirilmesinden; yeni yapının yapılacağı alanın kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanında yer alması ve bu alanda yer alan mevcut (eski) yapının yıkılarak yeni bir yapının inşa edilmesi koşullarının gerçekleşmesi halinde yapılacak bu yapılarla ilgili alınması gereken vergi, harç ve resmin 3/4’lük kısmının tahsil edilmeyeceğinin kurala bağlandığı ve söz konusu alan içinde yer alan eğitim ve sağlık alanları hariç kamuya ait gayrimenkullerin harca esas değer üzerinden belediyelere devredileceği belirtildikten sonra “yıkılarak yeniden yapılacak münferit yapılarda” ibaresinde yer alan “Münferit” kelimesinin yapının niteliğini belirtmek amacıyla kullanıldığı, eski yapıların hak sahipleri veya üçüncü kişiler tarafından yıktırılarak yeniden yapılması yönünden kısmi ödemeye ilişkin herhangi bir ayrıma gidilmediği anlaşılmaktadır.
Olayda, Toplu Konut İdaresi Başkanlığının Vergi Mahkemesinin ara kararına cevabi yazısında; “Kırşehir İli, Merkez İlçesi, Kayabaşı Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Projesi 1126 Adet Konut, 1 Adet Aile Sosyal Tesisi İnşaatları ile Altyapı ve Çevre Düzenlenmesi İşi”ne ait bölgenin 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında kentsel dönüşüm ve gelişim bölgesi olarak ilan edildiğine ilişkin 28/04/2011 tarih ve 27918 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2011/1438 sayılı Bakanlar Kurulu kararının sunulduğu, Kırşehir Belediyesi ile TOKİ arasında düzenlenen 13/07/2010 tarihli protokolun 7. maddesi uyarınca da tüm yapı ve eklentilerin tasfiye, yıkım ve molozların temizlenme işinin Belediye tarafından üstlenildiği ve bu çerçevede mevcut (eski) yapıların yıkıldığı anlaşılmaktadır.
Bu durumda, dava konusu olayda 5393 sayılı Kanun’un 73. maddesinde öngörülen koşulların gerçekleşmesi nedeniyle davacı şirketin ihale kararı ve sözleşme damga vergilerine ilişkin anılan madde uyarınca 3/4 vergi indirim hakkından faydalanması gerektiği sonucuna varılmıştır.
Davalının temyiz istemine gelince; uyuşmazlıkta,dava konusu inşaat işine ilişkin ihale kararı ve imzalanan sözleşmeyle ilgili ihtirazi kayıtla verilen beyanname üzerine tahakkuk ettirilen damga vergilerinin iptali ve faiziyle birlikte iadesi istemiyle açılan davada, Vergi Mahkemesince verilen davanın kabulüne dair kararın istinaf incelemesinde kaldırılarak davanın reddine karar verildiği, devam eden süreçte davacının temyiz isteminin Dairemiz tarafından kabulü ve temyize konu kararın bozulması üzerine Bölge İdare Mahkemesince bozma kararına uyularak dosyanın yeniden incelendiği ve davacı şirketin dava konusu damga vergileriyle ilgili 5393 sayılı Yasanın 73/6.maddesinde yer alan 3/4 vergi indiriminden faydalanmasının mümkün olmadığı belirtilmesine rağmen “davanın kabulüne” yönelik davalı istinaf başvurusunun reddine karar verildiği görülmüştür.
Bu durumda; yukarıda açıklanan hususlarda değerlendirme yapılarak yeniden bir karar verilmek üzere Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerekmektedir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Tarafların temyiz istemlerinin kabulüne,
2. … Bölge İdare Mahkemesi … Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi … Vergi Dava Dairesine gönderilmesine , 13/10/2022 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.