Danıştay 6. Daire Başkanlığı         2022/5938 E.  ,  2022/8630 K.
T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2022/5938
Karar No : 2022/8630

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : … Valiliği
VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVALI) : … Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :

Dava konusu istem: Adana İli, Kozan İlçesi, …Mahallesi, …mevkiinde bulunan yaklaşık 500 hektar alana ilişkin Adana Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve …sayılı kararı kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen …tarih ve E:…, K:…, sayılı kararda; davalı idare tarafından, davacının iddialarını karşılar nitelikte bilgi belge sunulmadığı, …’in normlar hiyerarşisinde yönetmeliklerin kanunlardan sonra yer alması koşulu ile birlikte uyulması gereken kurallardan olduğu dikkate alındığında Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği EK-2de yer verilen “Farklı Nüfus Gruplarında Asgari Sosyal ve Teknik Altyapı Alanlarına İlişkin Standartlar ve Asgari Alan Büyüklükleri Tablosu” açısından bir değerlendirme yapılmadan hazırlanan dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planında hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İdari Dava Dairesince verilen kararda; …İdare Mahkemesi tarafından 10/09/2021 tarihli ara karar ile uyuşmazlığın çözülebilmesi için gerekli görülerek, mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar verildiği halde hukuki gerekçeleri belirtilerek bu karardan dönülmeksizin keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılmadan eksik inceleme ve araştırma üzerine karar verildiği sonucuna varılarak, istinaf başvurusunun kabulüne, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, dava dosyasının yeniden karar verilmek üzere Mahkemesine gönderilmesine, Danıştay nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Dava konusu işlemin iptaline yönelik ilk derece Mahkemesi kararı usul ve hukuka uygun olduğundan temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …’NİN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:

MADDİ OLAY : Adana İli, Kozan İlçesi, …Mahallesi, …mevkiinde bulunan yaklaşık 500 hektar alana ilişkin Adana Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve …sayılı kararı kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı Kanunun “İstinaf” başlıklı 45. maddesinin 4. fıkrasında; “Bölge idare mahkemesi, ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulmadığı takdirde istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verir. Bu hâlde bölge idare mahkemesi işin esası hakkında yeniden bir karar verir. İnceleme sırasında ihtiyaç duyulması hâlinde kararı veren mahkeme veya başka bir yer idare ya da vergi mahkemesi istinabe olunabilir. İstinabe olunan mahkeme gerekli işlemleri öncelikle ve ivedilikle yerine getirir.” hükmüne, 5. fıkrasında; “Bölge idare mahkemesi, ilk inceleme üzerine verilen kararlara karşı yapılan istinaf başvurusunu haklı bulduğu, davaya görevsiz veya yetkisiz mahkeme yahut reddedilmiş veya yasaklanmış hâkim tarafından bakılmış olması hâllerinde, istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar vererek dosyayı ilgili mahkemeye gönderir. Bölge idare mahkemesinin bu fıkra uyarınca verilen kararları kesindir.” hükmüne yer verilmiştir.
Aynı Kanunun 50. maddesinin 2. fıkrasında; “Temyiz incelemesi sonucunda verilen bozma kararı üzerine ilgili merci, dosyayı öncelikle inceler ve varsa gerekli tahkik işlemlerini tamamlayarak yeniden karar verir.” hükmü yer almaktadır.

2577 sayılı Kanunun 45. maddesini değiştiren 28/06/2014 tarih ve 29044 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan 6545 sayılı Türk Ceza Kanunu İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 19. maddesinin gerekçesinde, “…Bölge idare mahkemesi, yaptığı inceleme sonunda ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulursa istinaf başvurusunun reddine karar verecektir. Karardaki maddi yanlışlıkların düzeltilmesi mümkün ise gerekli düzeltmeyi yapacak ve yine istinaf başvurusunun reddine karar verecektir. Bölge idare mahkemesi, ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulmadığı takdirde istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verecektir. Bu hâlde bölge idare mahkemesi işin esasına girecek ve esas hakkında yeniden bir karar verecektir. İşin esasına girilerek yapılacak inceleme sırasında ihtiyaç duyulması hâlinde kararı veren mahkeme veya başka bir yer idare ya da vergi mahkemesi istinabe olunabilecektir. Bu durumda, istinabe olunan mahkeme gerekli işlemleri öncelikle ve ivedilikle yerine getirir. Yukarıda belirtildiği gibi istinaf incelemesinde kural, ilk derece mahkemesince verilen kararda tespit edilen maddi veya hukuki eksikliklerin istinaf mercii tarafından tamamlanarak nihai kararın da istinaf mercii tarafından verilmesidir. Ancak bu kuralın bir istisnası söz konusudur. Şayet ilk derece mahkemesinin 2577 sayılı Kanun’un 14 ve 15’inci maddeleri uyarınca ilk inceleme üzerine vermiş olduğu bir karara karşı istinaf başvurusu yapılmış ve istinaf mercii bu başvuruyu haklı görmüş ise, istinaf mercii bu kararı bozacak ve dosyayı kararı veren mahkemeye geri gönderecektir. Bunun gibi, ilk derece mahkemesindeki davaya görevsiz ya da yetkisiz mahkeme tarafından yahut reddedilmiş ya da yasaklanmış hakim tarafından bakılmış olması hâlinde de, istinaf mercii kararı bozmak suretiyle dosyayı geri gönderecektir. Bölge idare mahkemesinin bu kararları kesindir…” açıklamalarına yer verilmiştir.
6545 sayılı Kanunun 19. maddesiyle yapılan değişiklikle, 2577 sayılı Kanunun 45. maddesinde “itiraz usulü” kaldırılarak, “istinaf” kanun yolu getirilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda yer verilen 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 4. fıkrası uyarınca kural olarak; istinaf merciinin, ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulması halinde istinaf başvurusunun reddine, aksi hâlde ise kararın kaldırılmasına karar vererek, mahkeme kararında tespit edilen maddî veya hukukî eksiklikleri tamamlayarak işin esası hakkında uyuşmazlığa ilişkin nihaî kararı vermesi gerekmektedir. Aynı maddenin 5. fıkrası ile sayma yoluyla bu kurala istisnalar getirilmiş, ilk inceleme üzerine verilen kararlara karşı yapılan istinaf başvurusunun haklı bulunması, davaya görevsiz veya yetkisiz mahkeme yahut reddedilmiş veya yasaklanmış hâkim tarafından bakılmış olması hâllerinde dosyanın ilgili mahkemeye gönderileceği hükme bağlanmıştır. Böylelikle Bölge İdare Mahkemesince Kanunda yer alan istisnalar dışında esasa ilişkin yargılama yapılması ve ilk derece mahkemesinde söz konusu olabilecek hukuka aykırılıkların bu aşamada telafi edilmesi suretiyle adalete erişimin süratle sağlanması amaçlanmaktadır. Bilindiği üzere, uzayan yargılamanın önüne geçilerek yargılamanın makul sürede bitirilmesi adil yargılanma hakkının bir gereğidir.
Bakılan uyuşmazlıkta, İdare Mahkemesince, dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle işin esası incelenerek iptal kararı verildiği, istinaf başvurusu üzerine Bölge İdare Mahkemesi tarafından ise Mahkemece önce mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar verilmesine rağmen gerekçesi gösterilerek bu karardan dönülmeden, keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılmaksızın eksik inceleme ve araştırma üzerine karar verildiği gerekçesiyle Mahkeme kararının kaldırılmasına ve yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın Mahkemesine gönderilmesine karar verildiği anlaşılmıştır.
Ancak İdare Mahkemesi kararının ilk incelemeye ilişkin olmadığı gibi görevsiz veya yetkisiz mahkeme yahut reddedilmiş veya yasaklanmış hakim tarafından bakılmış bir davanın da bulunmadığı açık olduğundan yukarıda anılan Kanun maddeleri uyarınca Bölge İdare Mahkemesince istinaf incelemesi sırasında gerek duyulursa keşif ve bilirkişi incelemesi de yaptırılarak işin esasının incelemesi suretiyle dava hakkında bir karar verilmesi gerekirken, Kanuna aykırı olarak kararın kaldırılmasına ve dosyanın yeniden bir karar verilmek üzere İdare Mahkemesine gönderilmesine karar verilmesinde isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,
2. Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun kabulüne, anılan kararının kaldırılmasına, yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine dair temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 13/10/2022 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.