Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2019/5064 E.  ,  2022/5633 K.
T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2019/5064
Karar No : 2022/5633

TEMYİZ EDENLER : 1- (DAVACI) …
VEKİLİ : Av. …
2- (DAVALI) … Üniversitesi
VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Ankara Üniversitesi Ön Lisans ve Lisans Yönetmeliğinin 21.maddesinin 3. fıkrasındaki “en çok 5 yıl önce alıp” ifadesi ile daha önceden almış olduğu derslerden muaf tutulmasına ilişkin yapmış olduğu BİMER başvurusunun Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi tarafından reddine ilişkin 16/10/2017 tarihli işlemin; hukuka ve mevzuata aykırı olduğundan bahisle iptaline karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…,K:… sayılı kararda; davacının Ankara Üniversitesi’ni tercih ettiği tarihte yürürlükte bulunan Yönetmelik hükümlerine göre muafiyet talebinin incelenmesinin hukuki güvenlik ve belirlilik ilkelerinin bir gereği olduğu sonucuna varıldığından, 16/10/2017 tarihli Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi işleminde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle bu kısım yönünden dava konusu işlemin iptaline, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 44.maddesinin (b) bendinde, Üniversiteye kayıt yaptıran öğrencilere yönelik ilgili programın tamamlanmasına yönelik önceden kazanılmış yeterliliklerin tanınmasının, Yükseköğretim Kurulu’nun bu konularda belirlediği temel ilkelere uygun olarak yükseköğretim kurumları senatoları tarafından belirleneceği, bu hususta Senato’ya tanınan takdir yetkisi çerçevesinde anılan Yönetmelik maddesinin yürürlüğe konulduğu, nitekim uyuşmazlığın esasının da, iptali istenilen Yönetmelik maddesiyle ilgili değil, Yönetmeliğin yürürlük maddesiyle ilgili olduğu anlaşıldığından, anılan Yönetmeliğin 21.maddesinin 3.fıkrasındaki “en çok 5 yıl önce alıp” ifadesinin hukuka ve 2547 sayılı Kanun’na aykırı olmadığı gerekçesiyle bu kısım yönünden davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi …. İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI :
DAVACI : Düzenlemede kamu yararı bulunmadığı, Kanun’da geçen fırsat eşitliğini sağlama ilkesine aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
… ÜNİVERSİTESİ : Davacının 17/08/2018 tarihinde kayıt yaptırdığı, kayıt yaptırdığı tarihte yürürlükte olan mevzuatın uygulandığı ve işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI : Davacı tarafından savunma verilmemiş olup, davalı idare tarafından, istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …’IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile usul ve yasaya aykırı olan Bölge Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY:
Dava, Ankara Üniversitesi Ön Lisans ve Lisans Yönetmeliğinin 21.maddesinin 3.fıkrasındaki “en çok 5 yıl önce alıp” ifadesi ile daha önceden almış olduğu derslerden muaf tutulmasına ilişkin yapmış olduğu BİMER başvurusunun Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi tarafından reddine ilişkin 16/10/2017 tarihli işlemin; hukuka ve mevzuata aykırı olduğundan bahisle iptaline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun “Diploma alma, ders kredilerinin hesaplanması, öğrencilik haklarından yararlanma ve sınavlar” başlıklı 44. maddesinde, “Yükseköğretim kurumlarında, öğretim faaliyetlerinin üç dönemi aşmamak üzere yıl içinde kaç döneme ayrılarak sürdürüleceği; her bir dönemde alınması gereken asgari ve azami kredi miktarları; her bir diploma programının diplomayı almayı hak eden kişiye kazandıracağı
bilgi, beceri ve yetkinliklerin neler olacağı ve bunların ölçme ve değerlendirmelerinin nasıl yapılacağı; hazırlık sınıfı veya başka yollarla yabancı dil yeterliliğinin nasıl kazandırılacağı ve yabancı dil bilgi düzeyinin nasıl ölçüleceği; kayıt, devam, uygulama, tez ve teorik ders içerikleri, ön şartlı dersler, sınav çeşitleri ve bunların ders başarı notuna katkısı; öğrencilerin mezuniyet sonrası istihdamına ilişkin olarak bilgi, görüş ve tecrübelerine ihtiyaç duyulan kişileri ifade eden dış paydaşların diploma programlarına ilişkin değerlendirmelerinin alınması; diğer yurt içi ve yurt dışı yükseköğretim kurumlarından alınan derslerin kredilerinin intibakının sağlanması; ilgili programın tamamlanmasına yönelik önceden kazanılmış yeterliliklerin tanınması; farklı diploma programlarından bazı derslerin alınmasıyla yandal veya çift anadal yapılması; diploma alınabilmesi için, uygulama, teorik, uzaktan veya açıköğretim özellikleri ile eğitim-öğretimin devamına ilişkin diğer hususlar, Yükseköğretim Kurulunun bu konularda belirlediği temel ilkelere uygun olarak yükseköğretim kurumları senatoları tarafından belirlenir.” hükmüne yer verilmiştir.
08.08.2017 tarihli 30148 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Ankara Üniversitesi Ön Lisans ve Lisans Eğitim-Öğretim Yönetmeliği’nin “Ders Muafiyetleri” başlıklı 21.maddesinin 1. fıkrasında, “Birimlere kayıt yaptıran öğrenciler, daha önce kayıtlı oldukları yükseköğretim kurumundan almış ve başarmış oldukları derslerden muaf olmak için talepte bulunabilirler. Bunun için akademik takvimde belirtilen süre içinde muafiyet isteğini içeren bir dilekçe ve durumlarını gösterir belgelerin onaylı suretleri ile kayıtlı oldukları birime başvururlar. Muafiyet talebi ilgili yönetim kurulunca, öğrencilerin başvuru yaptıkları tarihten sonra alacakları dersleri kapsayacak şekilde bir defaya mahsus olmak üzere on işgünü içinde değerlendirilir ve karara bağlanır.” düzenlemesine, 2. fıkrasında, “Öğrencilerin muaf sayıldığı derslerden aldıkları notlar, 35 inci maddede belirtilen M1, M2 statüsü ile birlikte uygun harf notu verilerek gösterilir. Ancak öğrencinin diğer yükseköğretim kurumundan getirdiği öğrenci durum belgesinde muafiyet yapılan dersin başarı notu bulunmuyor ise notsuz muafiyet de yapılabilir. Muaf olunan ders, not yükseltmek için tekrar alınabilir. Bu durumda alınan en son not geçerlidir.” düzenlemesine, 21. maddenin 3. fıkrasında ise, “Üniversitede öğrenci iken veya Üniversiteden ayrıldıktan/mezun olduktan sonra merkezi yerleştirme sınavına göre yeniden Üniversiteye kayıt hakkı elde eden öğrenciler, yatay ve dikey geçiş yapan öğrenciler, en çok beş yıl önce alıp başarılı oldukları derslerin notları, ilgili yönetim kurulu kararı ile 35 inci maddede belirtilen notlara uygun olarak öğrenci durum belgelerinde gösterilir ve GABNO’ya dâhil edilir.” düzenlemesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosyanın incelenmesinden, davacının Selçuk Üniversitesi Teknik Bilimler Meslek Yüksek Okulu Harita ve Kadastro bölümünden 2003 yılında mezun olduğu, 2017 yılı Eğitim-Öğretim döneminde Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama bölümüne yerleştiği, 11/09/2017 tarihinde Selçuk Üniversitesi’nden mezun olduğu bölüm kapsamında almış olduğu derslerin muaf tutulması talebiyle başvuru yaptığı, Üniversite’nin 27/09/2017 tarihli kararıyla daha önceden mezun olduğu Anadolu Üniversitesi’nde almış olduğu derslerden muaf tutulmasına karar verdiği, dava konusu işleme esas teşkil eden 04/10/2017 tarihli başvurusu ile Selçuk Üniversitesi’nde almış olduğu derslerden muaf tutulması talebiyle ikinci kez başvuru yaptığı, 16/10/2017 tarihli Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi cevabi yazısıyla, Üniversiteye kayıt hakkı elde eden öğrencilerin en çok beş yıl önce alıp başarılı oldukları ders notlarının muaflık kapsamında olduğu belirtilerek başvurusunun reddine karar verildiği, bunun üzerine anılan başvurunun reddine ilişkin işlem ile Ankara Üniversitesi Ön Lisans ve Lisans Yönetmeliğinin 21.maddesinin 3.fıkrasındaki “en çok 5 yıl önce alıp” ifadesinin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İdari işlemlerin bir sebebe ve gerekçeye dayalı olması hukukun genel ilkelerinden olup, bu ilke genel anlamda düzenleme veya işlem yapan idareyi, uyguladığı ve düzenleme yaptığı alanda, doğru ve anlamlı olgular ortaya koymaya ve denetim yapmaya zorlamaktadır.
İdarelerin, işlem tesis ederken Anayasa ve yasalarla çizilen çerçeve içinde takdir hakkına sahip oldukları açık ise de, bu takdir hakkı, serbestçe ve keyfi şekilde kullanılanabilecek bir durumu ifade etmeyip, kamu yararı ve hizmet gerekleri açısından hukuka uygun olarak temellendirilmiş olgularla desteklenmelidir.
Davalı idarece, bir lisans veya önlisans programından mezun olup bir üniversiteye bağlı lisans programına yerleşen öğrencinin aldığı ve başarılı olduğu derslerden lisans programındaki derslere eş değer kabul edilenlere muafiyet tanınacağı ve bu işlem için her dersin içerikleri, kredileri ile müfredatlarının davalı idarece her zaman gözden geçirilebileceğinin açıktır. Bununla birlikte yargısal denetimin yapılabilmesi için derslerden muafiyet için getirilen süre sınırlamasının gerekçelerinin somut bilgi ve belgelerle de ortaya konulması gerekmektedir.
Dava konusu bireysel işleme dayanak olarak belirtilen, Ankara Üniversitesi Ön Lisans ve Lisans Eğitim-Öğretim Yönetmeliği’nin 21. maddesinin 3. fıkrasındaki “en çok beş yıl önce” düzenlemesinin; makul ve hakkaniyetli olmadığı, daha önce mezun olunan programda alınan her dersin herhangi bir süre sınırlaması olmaksızın içeriği, kredisi, kazanımı ve müfredatı incelenerek muafiyet talebi hakkında karar verilmesi gerektiği anlaşıldığından, anılan düzenlemenin hukuka aykırı olduğu kanaatine varılmıştır.
Öte yandan, davacının daha önceki yüksek öğretim kurumlarında alınmış ve başarıyla verilmiş olunan dersleri tekrar etmesinin makul ve hakkaniyetli olmadığı ve bireysel işleme dayanak teşkil eden beş yıl kuralına ilişkin düzenlemenin, hukuka uygun bulunmaması dolayısıyla bu kapsamda daha önceki öğrenimlerinde aldığı ve başardığı dersler yönünden de içerik, müfredat ve kredi yönünden gerekli incelemeler yapılarak muafiyet talebi hakkında karar verilmesi gerektiği anlaşılmakla, dava konusu bireysel işlemin de hukuka aykırı olduğu sonucuna varılmaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun’un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 13/10/2022 tarihinde kesin olarak oybirliği ile karar verildi.