Danıştay 6. Daire Başkanlığı         2022/6557 E.  ,  2022/8135 K.
T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2022/6557
Karar No : 2022/8135

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVALI) : … Bakanlığı – …
VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İstanbul İli, Kadıköy İlçesi, … pafta, … ada, … sayılı parselde bulunan … YİBF numaralı yapının 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun’un 2. maddesinin 4. fıkrasının (c) ve (g) bentlerine uygun denetlenmediğinden bahisle aynı Kanunun 8. maddesi uyarınca 1 (bir) yıl süreyle yeni iş almaktan men cezası verilen Yapıt Yapı Denetim Limited Şirketinin kuruluş ortağı (inşaat mühendisi, yardımcı kontrol elemanı) olan davacının, bu süre içinde herhangi bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunda idari veya teknik bir görev almaması ve başka bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunun ortağı da olmamasına ilişkin … tarih ve … sayılı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; … Yapı Denetim Limited Şirketinin denetim sorumluluğunda bulunan İstanbul İli, Kadıköy İlçesi, … pafta, … ada, … sayılı parselde bulunan … YİBF numaralı yapının 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunun 2. maddesinin 4. fıkrasının (c) ve (g) bentlerinde öngörülen esaslara göre denetlenmediğinden bahisle, anılan şirkete aynı Kanunun 8. maddesi uyarınca verilen 1 (bir) yıl yeni iş almaktan men cezasında Mahkemelerince hukuka aykırılık bulunmadığından bahisle davanın reddine karar verilerek işlem hukuka uygun bulunduğundan, kuruluş ortağı olan davacının da yeni iş almaktan men cezası süresi içerisinde herhangi bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunda idari veya teknik bir görev almaması ve başka bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunun ortağı olmamasına ilişkin 01/12/2019 tarihli ve 30965 sayılı Resmi Gazetede ilan edilen davalı idarenin … tarih ve …sayılı işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçesinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek, istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : İdare Mahkemesince aykırılıkların taşıyıcı sistemi etkileyip etkilemediğinin belirlenmesi için bilirkişi incelemesi yaptırılmadığı, teknik inceleme raporunda uyuşmazlık hakkında teknik hesap ve değerlendirme yapılmadığı, dava dilekçesi ekinde sunulan teknik değerlendirme raporunun kararda dikkate alınmadığı hususları ileri sürülerek, temyize konu kararın bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : İstemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ…’IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 17/2. maddesi uyarınca duruşma yapılmasına gerek görülmeyerek, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:

MADDİ OLAY :
İstanbul İli, Kadıköy İlçesi, … pafta, … ada, …sayılı parselde bulunan … YİBF numaralı yapının 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun’un 2. maddesinin 4. fıkrasının (c) ve (g) bentlerine uygun denetlenmediğinden bahisle aynı Kanunun 8. maddesi uyarınca 1 (bir) yıl süreyle yeni iş almaktan men cezası verilen … Yapı Denetim Limited Şirketinin kuruluş ortağı (inşaat mühendisi, yardımcı kontrol elemanı) olan davacının, bu süre içinde herhangi bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunda idari veya teknik bir görev almaması ve başka bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunun ortağı da olmamasına ilişkin … tarih ve … sayılı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı işleminin tesis edilmesi üzerine, görülmekte olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunun 2. maddesinde;…”Yapı denetim kuruluşları aşağıda belirtilen görevleri yerine getirmekle yükümlüdür: a) Proje müelliflerince hazırlanan, yapının inşa edileceği arsa veya arazinin zemin ve temel raporları ile uygulama projelerini ilgili mevzuata göre incelemek, proje müelliflerince hazırlanarak doğrudan kendilerine teslim edilen uygulama projesi ve hesaplarını kontrol ederek, ilgili idareler dışında başka bir kurum veya kuruluşun vize veya onayına tabi tutulmadan, ilgili idareye uygunluk görüşünü bildirmek… c) Yapının, ruhsat ve ekleri ile mevzuata uygun olarak yapılmasını denetlemek…g) Ruhsat ve eklerine aykırı uygulama yapılması halinde durumu üç iş günü içinde ilgili idareye bildirmek…” hükmü yer almaktadır.
23/04/2015 tarih ve 29335 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6645 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu İle Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 32. maddesi ile değişik dava konusu işlem tarihinde yürürlükte bulunan 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunun 8. maddesinde, “Yapı denetim kuruluşlarından bu Kanunda ve ilgili mevzuatta öngörülen esaslara göre denetim görevini yerine getirmedikleri tespit edilenlere, tespit edilen fiil ve hâllerin durumuna göre, aşağıdaki idari yaptırımlar uygulanır…
g) Aşağıda belirtilen;
1) Hataların yapının taşıyıcı sistemini etkilemesi hâlinde 2 nci maddenin dördüncü fıkrasının (a) veya (c) ile (g) bentlerinde belirtilen görevlerin yerine getirilmemesi,
2) 3 üncü maddenin beşinci fıkrasının birinci cümlesi hükmüne aykırı hareket edilmesi,
3) Yapı denetim kuruluşuna son bir yıl içinde üç defa idari para cezası uygulanması, hâllerinde, cezayı gerektiren fiil ve hâlin, yetkililer tarafından yapılan inceleme ve denetimlerle tespit edilip öğrenilmesinden veya son idari para cezasının tebliğinden itibaren İl Yapı Denetim Komisyonunun teklifi üzerine Bakanlıkça bir yıl yeni iş almaktan men cezası verilir.
h) Yeni iş almaktan men yönünde verilen ilk cezanın ilan edilmesinden sonra, yeni iş almaktan men yönünde cezayı gerektiren ikinci bir fiilin işlenmesi ve bundan dolayı ceza verilip ilan edilmesinden sonra üçüncü defa yeni iş almaktan men yönünde ceza vermeyi gerektiren bir fiilin işlenmesi ve bundan dolayı da ceza verilip ilan edilmesi hâlinde, son ilan tarihinden itibaren Merkez Yapı Denetim Komisyonunun teklifi üzerine Bakanlıkça yapı denetim kuruluşunun izin belgesi iptal edilerek faaliyetine son verilir ve teminatı irat kaydolunur…
Yeni iş almaktan men cezası alan yapı denetim kuruluşunun ortakları, ceza süresi içinde; faaliyete son verme cezası alan yapı denetim kuruluşunun ortakları ise, üç yıl süre içinde herhangi bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunda idari veya teknik bir görev alamaz ve başka bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunun ortağı da olamaz…” düzenlemesi yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda yer verilen dava konusu işlem tarihinde yürürlükte bulunan mevzuat hükümlerinden yapı denetim şirketine Kanunun 2. maddesinin dördüncü fıkrasının (a) veya (c) ile (g) bentlerinde belirtilen görevlerin yerine getirilmediğinin tespiti hâlinde, hataların yapının taşıyıcı sistemini etkilememesi kaydı ile idari para cezası verileceği, hataların yapının taşıyıcı sistemini etkilemesi hâlinde ise bir yıl yeni iş almaktan men cezası verileceği, yapı denetim şirketinin ortakları yönünden ise yeni iş almaktan men cezası alan yapı denetim kuruluşunun ortaklarının ceza süresi içinde, faaliyete son verme cezası alan yapı denetim kuruluşunun ortaklarının üç yıl süre içinde herhangi bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunda idari veya teknik bir görev alamayacağı ve başka bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunun ortağı da olamayacağı düzenlenmiştir.
20.02.2020 tarihinde yapılan değişiklikle yapı denetim şirketine uygulanacak yaptırımlar için bazı fiilere ilişkin idari para cezalarının miktarları ve oranlarının artırıldığı, taşıyıcı sistemin etkilenmesi şartının statik projeye aykırılık olarak değiştirildiği ve bir yıl içinde üç defa idari para cezası alınması halinde bir yıl yeni iş almaktan men cezasının öngörüldüğü hükmün kaldırıldığı anlaşılmıştır. Bununla beraber Kanun’un 2.maddesinin 4.fıkrasının (a), (c) ve (g) bentlerinde belirtilen görevlerin yerine getirilmediğinin tespit edilmesi veya Kanun’un 3. maddesinin 5.fıkrasının birinci cümlesine aykırı hareket edilmesi hallerinde bir (1) yıl yeni iş almaktan men cezası verileceği düzenlemesi devam ettirilmiştir.
Ortaklar için de 2015 yılındaki düzenleme korunmuş ancak, ortakların men cezası süresi içinde ve şirketin faaliyetine son verilmesi halinde üç yıl süre içinde herhangi bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunda idari bir görev alamayacağına ilişkin kısım kaldırılmıştır.
2015 ve 2020 tarihlerinde anılan Kanunda yapılan değişikliklerinin her ikisinde de; kuruluş ortaklarına yaptırım uygulanabilmesi, yapı denetim kuruluşunun yeni iş almaktan men cezası veya faaliyetine son verilmesi cezası alma koşuluna bağlanmıştır.
Yapı denetim şirketine yeni iş almaktan men cezası verilmesi sebebiyle yapı denetim şirketinin ortaklarının ceza süresi içinde herhangi bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunda idari veya teknik bir görev alamayacağı ve başka bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunun ortağı da olamayacağından, öncelikle davacının ortağı olduğu yapı denetim şirketinin bir yıl süreyle yeni iş almaktan men cezasına dava açıp açmadığının araştırılması gerekmektedir. Zira, yapı denetim şirketinin bir yıl yeni iş almaktan men cezasının iptal edilmesi halinde davacının da cezasının dayanağı kalmayacağı tabidir. Yapı denetim şirketinin bir yıl yeni iş almaktan men cezasının iptali için dava açmadığı takdirde ise, yapı denetim şirketinin ortağı olan davacının açtığı davanın kendi içinde değerlendirilmesi gerekmektedir.
Uyuşmazlıkta ise; dava konusu yapının denetim sorumluluğunu üstlenen ve davacının kuruluş ortağı olduğu … Yapı Denetim Limited Şirketinin bir yıl süre ile yeni iş almaktan men cezası ile cezalandırılmasına ilişkin … tarih ve … sayılı davalı idare işleminin iptali istemiyle açılan davanın reddi yolundaki …İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı karara karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının, Dairemizin 27/09/2022 tarihli ve E:2022/5922, K:2022/8134 sayılı kararıyla bozulduğu görülmüştür.
Bu durumda, anılan şirket için tesis edilen bir yıl yeni iş almaktan men cezası yaptırımı hakkında bozma kararımız üzerine İdare Mahkemesince verilecek karara göre bu davada yeniden karar verilmesi gerekmektedir.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu …Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 27/09/2022 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.