Danıştay 6. Daire Başkanlığı         2022/5922 E.  ,  2022/8134 K.
T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2022/5922
Karar No : 2022/8134

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : …Yapı Denetim Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVALI) : … Bakanlığı – …
VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İstanbul İli, Kadıköy İlçesi, … pafta, … ada, … sayılı parselde bulunan … YİBF numaralı yapının 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun’un 2. maddesinin 4. fıkrasının (c) ve (g) bentlerine uygun denetlenmediğinden bahisle aynı Kanunun 8. maddesi uyarınca 1 (bir) yıl süreyle yeni iş almaktan men cezası verilmesine ilişkin … tarih ve …sayılı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; uyuşmazlıkta, … tarih ve … numaralı yeni yapı ruhsatı eki mimari ve statik projelerine aykırı olarak 11. normal katta yer alan 3 adet merdiven yırtığının yeri ve yönünün değiştirilerek, … aksları arasında yer alan şaftların daraltılarak taşıyıcı sistemi etkileyecek nitelikte ruhsat eki statik projeye aykırı imalatlar yapıldığı ve bu durumdan ilgili idarenin üç işgünü içinde haberdar edilmediği anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçesinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek, istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : İdare Mahkemesince aykırılıkların taşıyıcı sistemi etkileyip etkilemediğinin belirlenmesi için bilirkişi incelemesi yaptırılmadığı, teknik inceleme raporunda uyuşmazlık hakkında teknik hesap ve değerlendirme yapılmadığı, dava dilekçesi ekinde sunulan teknik değerlendirme raporunun kararda dikkate alınmadığı hususları ileri sürülerek, temyize konu kararın bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : İstemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ…’IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 17/2. maddesi uyarınca duruşma yapılmasına gerek görülmeyerek, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
İstanbul İli, Kadıköy İlçesi, … pafta, … ada, … sayılı parselde bulunan … YİBF numaralı yapının 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunun 2. maddesinin 4. fıkrasının (c) ve (g) bentlerine uygun denetlenmediğinden bahisle aynı Kanunun 8. maddesi uyarınca davacı şirkete … tarih ve … sayılı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı işlemi ile bir yıl süre ile yeni iş almaktan men cezası verilmesi üzerine, görülmekte olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunun 2. maddesinde;…”Yapı denetim kuruluşları aşağıda belirtilen görevleri yerine getirmekle yükümlüdür: a) Proje müelliflerince hazırlanan, yapının inşa edileceği arsa veya arazinin zemin ve temel raporları ile uygulama projelerini ilgili mevzuata göre incelemek, proje müelliflerince hazırlanarak doğrudan kendilerine teslim edilen uygulama projesi ve hesaplarını kontrol ederek, ilgili idareler dışında başka bir kurum veya kuruluşun vize veya onayına tabi tutulmadan, ilgili idareye uygunluk görüşünü bildirmek… c) Yapının, ruhsat ve ekleri ile mevzuata uygun olarak yapılmasını denetlemek…g) Ruhsat ve eklerine aykırı uygulama yapılması halinde durumu üç iş günü içinde ilgili idareye bildirmek…” hükmü yer almaktadır.
23/04/2015 tarih ve 29335 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6645 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu İle Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 32. maddesi ile değişik dava konusu işlem tarihinde yürürlükte bulunan 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunun 8. maddesinde, “Yapı denetim kuruluşlarından bu Kanunda ve ilgili mevzuatta öngörülen esaslara göre denetim görevini yerine getirmedikleri tespit edilenlere, tespit edilen fiil ve hâllerin durumuna göre, aşağıdaki idari yaptırımlar uygulanır…
g) Aşağıda belirtilen;
1) Hataların yapının taşıyıcı sistemini etkilemesi hâlinde 2 nci maddenin dördüncü fıkrasının (a) veya (c) ile (g) bentlerinde belirtilen görevlerin yerine getirilmemesi,
2) 3 üncü maddenin beşinci fıkrasının birinci cümlesi hükmüne aykırı hareket edilmesi,
3) Yapı denetim kuruluşuna son bir yıl içinde üç defa idari para cezası uygulanması, hâllerinde, cezayı gerektiren fiil ve hâlin, yetkililer tarafından yapılan inceleme ve denetimlerle tespit edilip öğrenilmesinden veya son idari para cezasının tebliğinden itibaren İl Yapı Denetim Komisyonunun teklifi üzerine Bakanlıkça bir yıl yeni iş almaktan men cezası verilir.
h) Yeni iş almaktan men yönünde verilen ilk cezanın ilan edilmesinden sonra, yeni iş
almaktan men yönünde cezayı gerektiren ikinci bir fiilin işlenmesi ve bundan dolayı ceza verilip ilan edilmesinden sonra üçüncü defa yeni iş almaktan men yönünde ceza vermeyi gerektiren bir fiilin işlenmesi ve bundan dolayı da ceza verilip ilan edilmesi hâlinde, son ilan tarihinden itibaren Merkez Yapı Denetim Komisyonunun teklifi üzerine Bakanlıkça yapı denetim kuruluşunun izin belgesi iptal edilerek faaliyetine son verilir ve teminatı irat kaydolunur…
Yeni iş almaktan men cezası alan yapı denetim kuruluşunun ortakları, ceza süresi içinde; faaliyete son verme cezası alan yapı denetim kuruluşunun ortakları ise, üç yıl süre içinde herhangi bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunda idari veya teknik bir görev alamaz ve başka bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunun ortağı da olamaz…” düzenlemesi yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda yer verilen dava konusu işlem tarihinde yürürlükte bulunan mevzuat hükümlerinden yapı denetim şirketine Kanunun 2. maddesinin dördüncü fıkrasının (a) veya (c) ile (g) bentlerinde belirtilen görevlerin yerine getirilmediğinin tespiti hâlinde, hataların yapının taşıyıcı sistemini etkilememesi kaydı ile idari para cezası verileceği, hataların yapının taşıyıcı sistemini etkilemesi hâlinde ise bir yıl yeni iş almaktan men cezası verileceği düzenlenmiştir.
20/02/2020 tarihinde yapılan değişiklikle yapı denetim şirketine uygulanacak yaptırımlar için bazı fiilere ilişkin idari para cezalarının miktarları ve oranlarının artırıldığı, taşıyıcı sistemin etkilenmesi şartının statik projeye aykırılık olarak değiştirildiği ve bir yıl içinde üç defa idari para cezası alınması halinde bir yıl yeni iş almaktan men cezasının öngörüldüğü hükmün kaldırıldığı anlaşılmıştır. Bununla beraber, Kanunun 2.maddesinin 4.fıkrasının (a), (c) ve (g) bentlerinde belirtilen görevlerin yerine getirilmediğinin tespit edilmesi veya Kanunun 3. maddesinin 5.fıkrasının birinci cümlesine aykırı hareket edilmesi hallerinde bir (1) yıl yeni iş almaktan men cezası verileceği düzenlemesi devam ettirilmiştir.
Bu halde, yapı denetim şirketine uygulanan bir yıl süreyle yeni iş almaktan men cezasının verilme şartlarının oluşup oluşmadığının incelenmesi gerekmektedir.
Dosyanın incelenmesinden; İstanbul İli, Kadıköy İlçesi, …pafta, … ada, … sayılı parselde bulunan … YİBF numaralı yapıda İstanbul Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü tarafından 12/03/2019 tarihinde yapılan denetim sonucu düzenlenen 06/05/2019 tarihli teknik inceleme raporunda; “2 Bodrum, 1 Zemin, 11 Normal Kat ve Çatı Piyesinden oluşan binanın betonarme, duvar, çatı, dış cephe ve ince işlerinin tamamlandığının görüldüğü,…6) … tarih ve … numaralı yeni yapı ruhsatı eki mimari ve statik projelerine aykırı olarak 11. normal katta yer alan 3 adet merdiven yırtığının yeri ve yönünün değiştirildiği, 7) … tarih ve … numaralı yeni yapı ruhsatı eki mimari ve statik projelerine aykırı olarak … aksları arasında yer alan şaftların daraltıldığı” şeklinde imalat aykırılıklarının yapıldığının tespit edildiği, bunun üzerine anılan rapor doğrultusunda İstanbul İl Yapı Denetim Komisyonunun … tarih ve … sayılı kararı ile davacı şirkete 1 yıl süreyle yeni iş almaktan men cezası verilmesi için davalı Bakanlığa teklifte bulunulduğu, sonrasında 01/12/2019 tarih ve 30965 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Bakanlık Makamının … tarih ve … sayılı Olur’u ile söz konusu yapının 4708 sayılı Kanunun 2. maddesinin 4. fıkrasının (c) ve (g) bentlerinde öngörülen esaslara göre denetlenmediğinden bahisle 1 yıl süreyle yeni iş almaktan men cezası verilmesine karar verildiği, bu işlemin iptali talebiyle görülmekte olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta; idarece, 4708 sayılı Kanunun 2. maddesin (c) ve (g) bentleri uyarınca, denetlenen yapının, ruhsat ve ekleri ile mevzuata uygun olarak yapılmasını denetlemek ve ruhsat ve eklerine aykırı uygulama yapılması halinde durumu üç iş günü içinde ilgili idareye bildirmek görevlerini davacı şirketin yerine getirmediği ve yapının taşıyıcı sisteminin etkilendiği belirtilerek dava konusu idari yaptırımın uygulanması gerektiği belirtilmekte ise de, idarenin teknik inceleme raporu ve komisyon kararında, belirtilen aykırılıkların taşıyıcı sistemi ne şekilde etkilediğinin teknik olarak incelenip açıkça ve ayrıca ortaya konulmadığı anlaşılmıştır.
Bu durumda, anılan Kanunun 2. maddesinin 4. fıkrasının (c) ve (g) bentlerinde belirtilen görevlerin yerine getirilmemesi nedeniyle yapının taşıyıcı sisteminin etkilemesi durumunda yapı denetim kuruluşuna bir yıl yeni iş almaktan men cezası verilebileceğinden, aykırılıkların yapının taşıyıcı sistemini etkileyip etkilemediğinin tespit edilmesi gerektiği, İdare Mahkemesince öncelikle bu hususun araştırılması ve gerekirse bilirkişi incelemesi de yaptırılmak suretiyle bir karar verilmesi gerekirken, bu yönde bir değerlendirme yapılmaksızın eksik incelemeye dayalı olarak verilen kararda isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 27/09/2022 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.