Danıştay 7. Daire Başkanlığı         2020/3659 E.  ,  2022/3324 K.
T.C.
D A N I Ş T A Y
YEDİNCİ DAİRE
Esas No : 2020/3659
Karar No : 2022/3324

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : … Dış Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVALI) : … Bakanlığı adına
… Gümrük Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. …

MÜDAHİL : … Bakanlığı ANKARA
VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU : … Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı adına tescilli …tarih ve … sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı eşyanın gözetim kıymetinden kaynaklanan fark vergilerinin % 20 fazlası tutarında nakit teminat olarak yatırılması talebine vaki itirazın zımnen reddine dair işlem ile ek mali yükümlülüğün iptali ve ödenen tutarların iadesi istemiyle dava açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Bozma kararı üzerine, olayda, davacı tarafından yurt dışı gider adı altında beyanda bulunulduğu, bu tutar üzerinden gümrük ve katma değer vergisinin hesaplandığı ve bu tutarın eşyanın çekilmesi için Gümrük Yönetmeliğinin 587. maddesine istinaden teminata bağlanması gerektiğinin bildirildiği, keza öncesinde eşyanın beyan edilen CIF kıymeti hususunda tereddüt oluşması nedeniyle kıymet araştırması başlatılıp, davacıdan gerekli belgelerin ibrazının istenildiği, bu durumda mezkur beyannamenin tescilinin yapılabilmesi için beyan edilen vergilerin ödenip, gözetim kıymetine isabet eden yani yurt dışı gider olarak beyan edilen ek tutar üzerinden hesaplanan vergilerin de teminata bağlanmasının istenildiği, davacının iddiasının aksine olayda; gözetim kıymetine isabet eden tutarda bir tahakkuk ve tahsilatın bulunmadığı, kaldı ki davalı idarece de bu tutarın sadece teminata esas alındığı, beyan edilen CIF kıymet konusunda oluşan tereddüdün giderilmesi için kıymet araştırması başlatıldığı ve Yönetmelikteki açık hüküm uyarınca bu işlemler tamamlanana kadar eşyanın gümrük kıymeti olarak beyan edilen vergilerin (yurt dışı gider beyanı dışında kalan tutarlar üzerinden hesaplanan vergilerin) ödenmesinin yanı sıra gözetim kıymetine isabet eden tutarın da teminata bağlanması gerektiği ve ancak bu durumda eşyanın serbest dolaşıma girişine izin verileceğinin sabit olduğu, dolayısıyla ihtilafta, idarece yapılan bir tahakkuk ve tahsilattan bahsedilemeyeceği, gözetim kıymetine isabet eden ve yurt dışı gider olarak beyan edilen tutarın redrese yapılarak beyannameden çıkartıldığı, davacıdan sadece eşyanın çekilmesine müsaade edilmesi yani beyannamenin tescili için gözetim kıymetine isabet eden gümrük vergisi ile katma değer vergisi ve 4458 sayılı Kanun’un 202. maddesi uyarınca bu vergi tutarının % 20 fazlasıyla teminat yatırılmasının istenildiği, gümrük kıymeti olarak kabul edilemeyecek olan gözetim uygulaması için belirlenmiş değerin, ek tahakkuk uygulamasında esas alınacak değer olarak kabulünün olanaklı bulunmadığı, hal böyle olmakla birlikte ihtilafta, gözetim kıymeti üzerinden yapılan bir tahakkuk ya da tahsil edilen bir vergi tutarının bulunmadığı, görev ve yetkisi dahilinde her zaman kıymet araştırması yapma yetkisi bulunan davalı idarece kıymet araştırmasına gidildiği, bu sebeple davacı tarafından iddia edilen eşyanın satış bedeli üzerinden hesaplanan vergi tutarlarına ek olarak belli miktarda teminat yatırılmasına ilişkin bir işlem tesis edildiği görülmekle, sonuç itibariyle davacı adına fazladan tahakkuk ettirilen ve dolayısıyla da iadesi gereken bir vergiden bahsedilemeyeceği gerekçesiyle vergilerin iadesi istemiyle yapılan başvurunun reddi işleminde yasalara aykırılık görülmediği, diğer yandan 4202.92.98.90.00 gümrük tarife istatistik pozisyonunda beyan edilen mücevher kutusu isimli eşyanın 23/10/2011 tarih ve 28093 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 2011/2298 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı’nın eki Seyahat Çantaları, El Çantaları ve Benzeri Mahfazaların İthalatında Korunma Önlemi Uygulamasına İlişkin Karar’ın 1. maddesi uyarınca beyanname tarihi olan 30/09/2013 tarihi itibariyle kg başına 2,50 dolar ek mali yükümlülüğe tabi olduğu, eşyanın yer aldığı pozisyon konusunda taraflar arasında herhangi bir ihtilaf bulunmadığı, anılan karar üzerine davacı şirket adına kayıtlı serbest dolaşıma giriş beyannamesinde brüt ağırlık olarak yer verilen 5.239,50 kg üzerinden 13.098,75 dolar ek mali yükümlülük hesaplandığı, bu tutarın beyannamenin tescil tarihindeki döviz kuru üzerinden hesaplanması suretiyle davacı şirket adına yapılan ek mali yükümlülük tahakkukunda da hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Ödenen vergilerin kanuni dayanağının olmadığı, idarenin uyguladığı eşik kıymet nedeniyle eşyaların ithal edilebilmesi için vergileri ödemek zorunda bırakıldıkları, idarenin eşyanın kıymetiyle ilgili beyan edilenin aksine bir bilgi belge ibraz edemediği, tesis edilen işlemin hukuka aykırı olduğu ileri sürülektedir.

TARAFLARIN SAVUNMALARI : … Bakanlığınca istemin reddi gerektiği savunulmuş, … Bakanlığınca savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …’İN DÜŞÜNCESİ : Davalı idarenin kıymet araştırması yapma hakkına sahip olduğu açık olup, bu esnada davacıdan teminat istemesinde hukuka aykırılık bulunmamasına karşın, teminat istenmesine dayanak teşkil eden işlemin gözetim uygulaması olduğu ve idarece Tebliğ ile belirlenen gözetim kıymetinin eşyanın gümrük kıymetinin tespitinde esas alınması hukuka aykırı olduğundan, yukarıda açıklanan gerekçeyle davayı reddeden mahkeme kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacı adına tescilli … tarih ve … sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı eşyanın gözetim kıymetinden kaynaklanan fark vergilerinin % 20 fazlası tutarında nakit teminat olarak yatırılması talebine vaki itirazın zımnen reddine dair işlem ile ek mali yükümlülüğün iptali ve ödenen tutarların iadesi istemiyle dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT :
4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 24. maddesinde, ithal eşyasının kıymetinin, eşyanın satış bedeli olduğu; satış bedelinin, Türkiye’ye ihraç amacıyla yapılan satışta 27 ve 28. maddelere göre gerekli düzeltmelerin de yapıldığı, fiilen ödenen veya ödenecek fiyat olduğu; 25. maddesinin 1. fıkrasında, 24. madde hükümlerine göre belirlenemeyen gümrük kıymetinin, bu maddenin 2. fıkrasının (a), (b), (c) ve (d) bendlerinin sıra halinde uygulanmasıyla belirleneceği; eşyanın gümrük kıymetinin bir üst bent hükümlerine göre belirlenebildiği sürece bir alt bent hükümlerinin uygulanmayacağı hükümlerine yer verilmiş; anılan Kanun’un 26. maddesinde ise, 24 ve 25. madde hükümlerine göre belirlenemeyen ithal eşyasının gümrük kıymetinin, Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşmasının VII’nci Maddesinin Uygulanmasına Dair Anlaşmanın, Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşmasının (GATT) VII’nci maddesinin ve bu bölüm hükümlerinin prensip ve genel hükümlerine uygun yöntemlerle ve Türkiye’de mevcut veriler esas alınarak belirleneceği öngörülmüş; GATT’ın VII’nci Maddesinin Uygulanmasına İlişkin Anlaşmanın 17. maddesinde de, bu Anlaşmada yer alan hiçbir hükmün, gümrük idaresinin, gümrük kıymetinin belirlenmesi ile ilgili olarak ibraz edilen tutanak, belge veya beyannamenin gerçeklik veya doğruluğunu araştırma hakkını sınırlamayacağı ve bu hakkı tartışma konusu haline getirecek şekilde yorumlanamayacağı hükme bağlanmıştır.
Anılan Kanun’un “Teminat” başlıklı 202. maddesinin 1. fıkrasında ise, gümrük mevzuatı uyarınca, gümrük idarelerinin gümrük vergilerinin ve diğer amme alacaklarının ödenmesini sağlamak üzere bir teminat verilmesini gerekli görmeleri halinde, bu teminatın, söz konusu vergiler tutarının % 20 fazlasıyla yükümlü veya yükümlü olması muhtemel kişi tarafından verileceği; 204. maddesinin 1. fıkrasında ise, 202. maddenin 1. fıkrasında belirtilen teminat tutarının, teminata konu gümrük vergileri tutarının kesin olarak tespitinin mümkün olması halinde bu tutarın, diğer hallerde ise tahakkuk edilen veya edilebilecek gümrük vergilerinin en yüksek tutarı esas alınarak belirleneceği belirtilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Dayandığı hukuki ve kanuni nedenlerle gerekçesi yukarıda açıklanan kararın, ek mali yükümlülüğe ilişkin kısmı aynı gerekçe ve nedenlerle Dairemizce de uygun görülmüş olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar, kararın anılan kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte bulunmamıştır.
Kararın, gözetim kıymetinden kaynaklanan fark vergilerin % 20 fazlası tutarında nakit teminat olarak yatırılması talebine vaki itirazın zımnen reddine dair kısmına yönelik temyiz istemine gelince;
Dosyanın incelenmesinden; davacı adına tesis edilen bila tarih ve… sayılı işlemde, serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı eşyalarla ilgili olarak beyan edilen kıymetin, gümrük kıymeti olarak kabul edilmesi hususunda tereddüte düşüldüğü, 4458 sayılı Gümrük Kanunu ile Gümrük Yönetmeliğinin 45. maddesi ve Gümrükler Genel Müdürlüğü’nün 2012/29 sayılı Genelgesi’ne istinaden kıymet araştırmasına gidildiği belirtilerek, davacıdan teminat vermesi istenilmiştir. 4458 sayılı Kanun’un 23. maddesinde, eşyanın kıymetinin bu bölümde yer alan hükümler çerçevesinde belirlenen kıymet olduğu belirtikten sonra, 24 ve izleyen maddelerinde gümrük kıymetinin nasıl belirleneceği açıklanmış, 202. maddenin 1. fıkrasında gümrük mevzuatı uyarınca idarelerin gümrük vergilerinin ödenmesini sağlamak üzere teminat verilmesini gerekli görmeleri halinde bu teminatın yükümlü veya yükümlü olması muhtemel kişi tarafından verileceği kabul edilmiş, 204. maddesinde de, teminat tutarının teminata konu gümrük vergileri tutarının kesin olarak tespiti halinde bu miktar, diğer hallerde ise tahakkuk edilen veya edilebilecek gümrük vergilerinin en yüksek tutarına eşit düzeyde saptanacağı hükme bağlanmıştır. İtirazın karara bağlanmasından önce eşyanın çekilebilmesine olanak tanıyan Gümrük Yönetmeliğinin 587. maddesinde ise; yükümlüler mercilerince verilecek kararlardan önce ihtilaf konusu eşyayı çekmek isterlerse maddede yer alan şartların yerine getirilmesi halinde isteklerinin kabul edileceği ve eşyanın çekilmesine izin verileceği düzenlendikten sonra, yükümlünün beyanına göre yapılan vergi tahakkuku ile gümrük idaresince tahakkuk ettirilen bütün vergiler arasındaki farkın ve para cezalarının teminata bağlanması öngörülmüştür.
Bu hükümlerin birlikte değerlendirilmesinden; eşyanın ithali sırasında, idarece beyan edilen kıymetin doğruluğundan şüpheye düşülmesi halinde ileride doğması olasılık dahilinde bulunan vergi farkının eldeki verilere göre hesaplanacak tutar üzerinden güvenceye alınması amacıyla, 4458 sayılı Kanun’un 204. maddesi uyarınca teminat istenmesine karar verilecektir. Bununla birlikte, dosyada mevcut belgelerden ithal edilen mücevher kutusu için gözetim kıymeti esas alınarak hesaplanan gümrük ve katma değer vergileri yönünden ihtirazı kayıtla beyandan sonra yapılan redrese ile gözetim kıymetine isabet eden yurt dışı gider çıkarılmak suretiyle beyanname düzeltilmişse de teminat tutarı hesaplanırken eşyanın kıymetinin, gözetim kıymetine isabet eden ve yurt dışı gider olarak beyan edilen 75.480,52- TL’nin gümrük ve katma değer vergisi ile bu vergilerin %20 fazlası üzerinden belirlendiği anlaşılmaktadır.
Davalı idarece ithal edilen eşya nedeniyle kıymet araştırmasına gidildiği ancak yapılan araştırmanın tamamlanıp tamamlanmadığı konusunda bir bilgi ve belge ibraz edilmediği gibi bu konuda herhangi bir iddiada da bulunulmadığı anlaşılmış olup, kıymet araştırması yapma hakkına sahip olan idarenin bu esnada teminat istemesinde hukuka aykırılık bulunmamakla birlikte, davacıdan istenilen teminat hesaplanırken Gözetim Tebliği ile belirlenen kıymetin eşyanın gümrük kıymetinin tespitinde esas alınamayacağı açık olduğundan, yukarıda açıklanan gerekçeyle davayı reddeden mahkeme kararının bozulması gerekmiştir.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin kısmen reddine, kısmen de kabulüne,
2. … Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:.. sayılı kararının; davaya konu işlemin ek mali yükümlülüğe ilişkin kısmının ONANMASINA,
3. Gözetim kıymetinden kaynaklanan fark vergilerinin % 20 fazlası tutarında nakit teminat olarak yatırılması talebine vaki itirazın zımnen reddine yönelik kısmının ise BOZULMASINA,
4. Yeniden bir karar vermek üzere dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
5. 492 sayılı Harçlar Kanunu’nun 13. maddesinin (j) bendi parantez içi hükmü uyarınca alınması gereken harç dahil olmak üzere, yargılama giderlerinin yeniden verilecek kararda karşılanması gerektiğine,
6. 2577 sayılı Kanun’un (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen onbeş gün içinde kararın düzeltilmesi yolu açık olmak üzere, 19/09/2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.