Danıştay 12. Daire Başkanlığı 2020/1889 E. , 2022/4279 K.
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2020/1889
Karar No : 2022/4279
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Bakanlığı
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin …tarih ve E:… , K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacının, 03/08/2016 tarih ve 29790 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Sözleşmeli Öğretmen İstihdamına İlişkin Yönetmelik uyarınca 16/04/2018 tarihinde gerçekleştirilen sözlü sınavda 55 puan ile başarısız sayılmasına ilişkin işleme karşı yaptığı itirazın reddine dair işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; Yönetmelik hükümleri doğrultusunda teşekkül etmiş olan sınav komisyonu tarafından gerçekleştirilen sınavda önceden hazırlandığı anlaşılan 4 adet sorunun davacıya sorulduğu, sorulara ilişkin tutanağın davacı tarafından imzalandığı, verilen cevapların her bir komisyon üyesi tarafından yapılan değerlendirme gerekçelerinin sözleşmeli öğretmen değerlendirme formlarına ayrı ayrı yazıldığı, davacıya hangi komisyon üyesinin hangi notu takdir ettiği hususunun tutanakta yer aldığı görüldüğünden, somut bilgi ve belgelere dayandırılması mümkün olan hususlar yönünden sınav komisyonu tarafından yapılan değerlendirme yönteminde ve sözlü sınavın yapılması usulünde hukuka aykırılık bulunmadığı; sözlü sınavın, 5 konu başlığı altında düzenlenen kriterler yönünden yapılan değerlendirme ve puanlama kısmının aynı zamanda gözlem ve kanaate (iletişim becerileri, özgüven, temsil yeteneği gibi) dayalı olması, bu kriterler yönünden yapılacak değerlendirmenin ancak sınav anında ve komisyon üyelerinin takdiri ile şekillenebileceği ve anılan sözlü sınava ilişkin mevzuatta sınavın görüntülü veya sesli kayıt altına alınması gerektiğine dair bir düzenlemenin de bulunmadığı dikkate alındığında, sözü edilen kriterlerin her biri bakımından davacı hakkında idarenin takdir yetkisi kapsamında yapıldığı anlaşılan değerlendirme hakkında yapılacak denetimin, yerindelik denetimi niteliği taşıyacağı ve Anayasa’nın 125. maddesinin dördüncü fıkrası hükmü karşısında yargı yetkisinin yerindelik denetimi şeklinde kullanılmasının hukuken olanaksız olduğu gerekçesiyle davanın reddine hükmedilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesince; eğitim bilimleri ve genel kültür bilgisi dışındaki diğer kriterlerin her birinin 5 ayrı değerlendirme kriterinin bulunduğu, bu alt kriterlerin her birine de bütün komisyon üyeleri tarafından ikişer puan verildiği, başka bir deyişle davacı hakkında her bir komisyon üyesi tarafından ayrı ayrı değerlendirme yapıldığı, ancak her bir değerlendirme kriteri için toplam 20 adet alt kriter dahil her bir komisyon üyesi tarafından aynı puanın verildiğinin anlaşıldığı; idari işlemlerin tesisinde, idareye tanınmış bulunan takdir hakkının hiçbir zaman mutlak ve sınırsız olmadığı, kamu hizmetinin verimliliği, etkinliği ve kamu yararı ile kişi yararı arasında bir denge kurulması sorumluluğunun, bu hak ve yetkinin sınırını oluşturduğu, takdir hakkının idarece takip edilen amaca uygun olarak keyfilikten, kişisel ve duygusal değerlendirmelerden kaçınılarak objektif ve gerçek kıstaslara bağlı kalınarak kullanılması gerektiği; davacı hakkında her bir kriter yönünden yapılan değerlendirmede bütün komisyon üyeleri tarafından beş ayrı kriter için de aynı puanın takdir edilmesinin makul olmadığı, hayatın olağan akışına aykırı olduğu, bu durumun takdir yetkisinin objektif kullanılmadığını gösterdiği, dolayısıyla davacının yapılan sözlü sınav neticesinde başarısız sayılmasının hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : İstinaf makamının kararıyla yerindelik denetimi yaptığı, komisyon üyelerinin davacıya aynı veya benzer puan vermesinin komisyon üyelerinin objektif kriterlere uymadığına kanıt olamayacağı, aksine davacıya verilen puanların benzer veya birbirine yakın olmasının verilen puanının gerçekçi ve objektif olduğunu gösterdiği, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
2017 KPSS Öğretmenlik sınavına katılan ve alan bilgisinden 81,66 puan alan davacı, sözleşmeli öğretmen olarak atanmak üzere başvuruda bulunmuştur.
16/04/2018 tarihinde yapılan sözlü sınav sonucunda 55,00 puan takdir edilerek başarısız sayılmış ve davacı tarafından başarısız sayılma işlemine karşı yapılan itiraz da reddedilmiştir.
Bunun üzerine temyizen bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
03/08/2016 tarih ve 29790 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Sözleşmeli Öğretmen İstihdamına İlişkin Yönetmelik’in “Sözlü sınav komisyonunun oluşumu” başlıklı 9. maddesinde;
“(1) (Değişik:RG-27/10/2017- 30223) Sözlü sınav komisyonu; Bakan veya görevlendireceği birim amiri tarafından Bakanlık merkez ve taşra teşkilatında şube müdürü ve üstü unvanlı kadrolarda görev yapan personel arasından belirlenen bir başkan, iki asıl ve ihtiyaç duyulduğunda değerlendirilmek üzere iki yedek üyeden oluşur. Yedek üyeler, sınav merkezlerinde oluşturulan yedek üye havuzundan görevlendirilir. İhtiyaç duyulması halinde üyelerden biri, Bakanlıkça, öğretmen adayı yetiştiren yükseköğretim kurumlarında görev yapan öğretim üyeleri arasından belirlenebilir.
(2) Sözlü sınav komisyonu, üye tam sayısı ile toplanır. Asıl üyenin bulunmadığı toplantıya Komisyon başkanının çağrısı üzerine yedek üye katılır. Başarı puanı, her üyenin verdiği puanın aritmetik ortalaması alınarak hesaplanır.
(3) Gerek görülmesi hâlinde aynı usulle birden fazla sözlü sınav komisyonu kurulabilir.
(4) Sözlü sınav komisyonu başkan ve üyeleri, boşanmış olsalar dahi eşlerinin, ikinci dereceye kadar (bu derece dâhil) kan ve kayın hısımlarının ve evlatlıklarının katıldığı sözlü sınavlarda görev alamaz.
(5) Bakanlıkça, sözlü sınav merkezlerinde oluşturulan sözlü sınav komisyonlarının koordinasyonlarını sağlamak üzere Bakanlık merkez teşkilatı yöneticileri arasından görevlendirme yapılabilir.
(6) Sözlü sınav komisyonunun sekretarya işlemleri, sınav merkezlerinin bulunduğu il millî eğitim müdürlüklerince yürütülür. “,
“Sözlü sınav komisyonunun görevleri” başlıklı 10. maddesinde;
“(1) Sözlü sınav komisyonunun görevleri şunlardır:
a) Sözlü sınavları, 11 inci maddede belirtilen konulardan Bakanlıkça hazırlanan ve sınav merkezlerine gönderilen sorular üzerinden yapmak ve değerlendirmek.
b) Sözlü sınava ilişkin itirazları sonuçlandırmak.
c) Sözlü sınava ilişkin diğer iş ve işlemlerin yürütülmesini sağlamak.”, “Sözlü sınav konuları ve ağırlıkları” başlıklı 11. maddesinde;
(Değişik:RG-24/3/2018-30370)
(1) Sözlü sınav konuları ve ağırlıkları şunlardır:
a) Eğitim bilimleri ve genel kültür: %20,
b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü: %20,
c) İletişim becerileri, özgüveni ve ikna kabiliyeti: %20,
ç) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı: %20,
d) Topluluk önünde temsil yeteneği ve eğitimcilik nitelikleri: %20.”,
“Sözlü sınav” başlıklı 12. maddesinde;
“(1) KPSS sonucunda her alan için oluşan puan sıralamasına göre en yüksek puan alandan başlamak üzere, alanlar için belirlenen kontenjan sayısının üç katı aday sözlü sınava çağrılır. Son sıradaki adayla aynı puana sahip olan adaylar da sözlü sınava çağrılır.
(2) Sözlü sınav, Bakanlıkça sözlü sınav komisyonu oluşturulması öngörülen sözlü sınav merkezlerinde yapılır.
(3) Sözlü sınava girmek isteyenler, tercihleri de dikkate alınarak belirlenen sözlü sınav merkezlerinden birinde sözlü sınava alınır.
(4) Sözleşmeli öğretmenliğe atama için yapılacak sözlü sınava katılmaya hak kazanan adaylar, sözlü sınav komisyonunca yüz tam puan üzerinden değerlendirilir. Sözlü sınavda 60 ve üzerinde puan alanlar başarılı sayılır ve sözleşmeli öğretmenliğe atanmak üzere tercih yapma hakkına sahip olur.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Sözlü sınavda başarısız sayılma işleminin yargısal denetiminin, diğer tüm idari işlemlerin yargısal denetiminde olduğu gibi yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden yapılması esastır. İdari işlemin yetki, şekil gibi salt usule ilişkin unsurları ile sınırlı olarak yapılacak bir yargısal denetim, hukuk devleti ilkesinin sağladığı güvenceyi temin etmeyecektir.
Bu itibarla, davacının girdiği sözlü sınav öncesinde, sınav komisyonunca sınavda yöneltilecek soruların önceden hazırlanması ve tutanağa bağlanması, her adaya yöneltilen soruların kayda geçirilmesi ve adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince, hangi notun takdir edildiğinin tutanakta gösterilmesi, böylece sözlü sınavın nesnel olarak yapılması ve yargısal denetimin tüm unsurlarıyla gerçekleştirilmesi sağlanmalıdır.
Uyuşmazlık konusu olayda, Sözleşmeli Öğretmen İstihdamına İlişkin Yönetmelik’in 9. maddesine uygun bir şekilde mülakat sınav komisyonunun oluşturulduğu, davacıya önceden hazırlanan sorular arasından kura yoluyla çektirilen soruların yöneltildiği, yine Yönetmeliğin 11. maddesi uyarınca, eğitim bilimleri ve genel kültür, bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü, iletişim becerileri, özgüveni ve ikna kabiliyeti, bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı ve topluluk önünde temsil yeteneği ve eğitimcilik nitelikleri konularında yüz tam puan üzerinden değerlendirme yapılarak her üyenin ayrı ayrı verdiği puanların aritmetik ortalaması alınarak davacının sözlü sınav puanının 55,00 olarak tespit edildiği görülmektedir.
Bu duruma göre; yukarıda açıklanan mevzuat hükümleri uyarınca usulüne uygun olarak yapıldığı görülen sözlü sınavda davacının 55,00 puanla başarısız sayılmasına ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Bu itibarla, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılması, dava konusu işlemin iptali yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun’un 49. maddesine uygun bulunan davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılması ve dava konusu işlemin iptali yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 28/06/2022 tarihinde, gerekçede oyçokluğu ile kesin olarak karar verildi.
(X) KARŞI OY :
Dava; 03/08/2016 tarih ve 29790 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Sözleşmeli Öğretmen İstihdamına İlişkin Yönetmelik uyarınca 16/04/2018 tarihinde gerçekleştirilen sözlü sınavdan 55,00 puan alarak başarısız sayılan davacının, başarısız sayılmasına ilişkin işleme karşı itirazının reddine dair işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
Anayasa’nın 2. maddesinde belirtilen Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin temel niteliklerinden olan “hukuk devleti” ilkesi, vatandaşlarına hukuk güvenliğini sağlayan, idarenin hukuka bağlılığını amaç edinen, buna karşılık kamu gücünün sınırsız, ölçüsüz ve keyfi kullanılmasını önleyen en önemli unsurlardan biridir. Nitekim hukuk devleti ilkesinin yaşama geçirilmesini sağlayacak araçlar arasında, Anayasanın 8. maddesinde, yürütme yetkisi ve görevinin, Anayasa ve Kanunlara uygun olarak kullanılacağı ve yerine getirileceği; Anayasanın 125. maddesinde de, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu kuralına yer verilmiştir.
Sözlü sınavda başarısız sayılma işleminin; diğer idari işlemlerin yargısal denetiminde olduğu gibi yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden yargısal denetiminin yapılması esastır. İdari işlemin yetki, şekil gibi salt usule ilişkin unsurları ile sınırlı olarak yapılacak bir yargısal denetim, hukuk devleti ilkesinin sağladığı güvenceyi temin etmeyecektir.
Sözlü sınavda başarısız sayılma işleminin yargısal denetimin tüm unsurlarıyla gerçekleştirilmesi için sözlü sınav öncesinde; sınav komisyonunca sınavda sorulacak soruların önceden hazırlanması ve tutanağa bağlanması, her adaya sorulan soruların kayda geçirilmesi, adaya sorulan soruların cevaplarının hazırlanması, sorulan sorulara adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince, hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterilmesi gerekmektedir. Ancak bu şekilde gerçekleştirilen sözlü sınava ilişkin idari işlemin yetki ve şekil dışındaki unsurlar yönünden de hukuka uygunluk denetimi sağlanmış olacaktır.
Dava konusu uyuşmazlıkta; sınav komisyonunca her adaya sorulan soruların kayıt altına alındığını gösterir tutanak veya belgenin dosyaya ibraz edildiği, ancak sözlü sınav sorularına ait cevap anahtarının dosyada mevcut olmadığı görülmüş olup, sözlü sınavda etkili bir hukuki denetimin sağlanabilmesi açısından, adaylara sorulmak için önceden hazırlanan sorulara ilişkin cevap anahtarının da sözlü sınavın yapılmasından önce hazırlanmış olması ve davalı idarece dosyaya ibraz edilmesi gerekmektedir. Ancak, dava konusu uyuşmazlığın hukuki denetimi yapılırken, bu gerekliliğin Mahkemece göz ardı edildiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda; İdare Mahkemesince eksik inceleme sonucu karar verildiği anlaşıldığından, Bölge İdare Mahkemesi tarafından söz konusu eksiklik tamamlanarak değerlendirme yapılmaksızın verilmiş olan kararda hukuki isabet bulunmadığı, dolayısıyla Bölge İdare Mahkemesi kararının bu gerekçeyle bozulması gerektiği görüşüyle Dairemizin kararına gerekçe yönünden katılmıyoruz.