Danıştay 12. Daire Başkanlığı 2019/966 E. , 2022/3267 K.
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2019/966
Karar No : 2022/3267
TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (TARAFLAR) :
1) DAVACI : …
VEKİLİ : Av. …
2) DAVALI : … Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının, taraflarca aleyhe olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davalı idarede zabıta memuru olarak görev yapan davacının, 2014 yılı Mart ayında eksik ödenen, 2013 yılı Ocak ayı ile 01/04/2014 – 31/12/2016 tarihleri arasında ise hiç ödenmeyen sosyal denge tazminatlarının ödenmesi istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin 08/08/2017 tarihli işlem ile … Sendikası (… -Sen) arasında, 16/08/2011 tarihinde imzalanan ve 16/08/2011 – 30/03/2014 tarihleri arasındaki dönemi kapsayan Sosyal Denge Sözleşmesinin 21/f maddesinin, 27/06/2014 tarihinde imzalanan 31/03/2014-31/12/2015 tarihleri arasındaki dönemi kapsayan Sosyal Denge Sözleşmesinin 23. maddesinde yer alan “Emekliliği hak etmiş personelden aktif olarak idari (müdür ve daha üst) görevde bulunmayanlara sosyal denge sözleşmesi gereği herhangi bir ödeme yapılmaz” şeklindeki düzenlemenin ve 08/01/2016 tarihinde imzalanan ve 01/01/2016 – 31/12/2017 tarihleri arasındaki dönemi kapsayan Sosyal Denge Sözleşmesinin 24. maddesinin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; 16/08/2011 tarihli Sosyal Denge Sözleşmesinin 21. maddesinin (f) bendi ve 08/01/2016 tarihli Sosyal Denge Sözleşmesinin 24. maddesinin iptali istemi yönünden; sosyal denge tazminatının verilmesi yönünde yapılabilecek sözleşmelerde, tavan tutarı aşmamak kaydıyla ödenebilecek tazminatın aylık tutarının, görev yapılan birim ve iş hacmi, görevin önem ve güçlüğü, görev yerinin özelliği, çalışma süresi, kadro veya görev unvanı ile derecesi gibi kriterlere göre farklı olarak belirlenmesi hukuken mümkün olmakla birlikte, uyuşmazlıkta, personelin öngörülen performans değerlendirme formu ile amirin kişisel değerlendirmesine tabi kılındığı, performans değerlendirme formunun subjektif ölçütler taşıdığı, sosyal denge tazminatının aylık tutarının personelin amir tarafından kişisel olarak değerlendirilmesine dolayısıyla subjektif ölçütlere göre değil, personelin görev yapılan birim ve iş hacmi, görevin önem ve güçlüğü, görev yerinin özelliği, çalışma süresi, kadro veya görev unvanı ile derecesi gibi objektif ölçütlere göre belirlenmesi gerekirken, iptali istenilen her iki sözleşme hükmünde de, çalışanların, amirleri tarafından belli bir performans değerlendirmesine tabi tutulduğu ve bu değerlendirmeler doğrultusunda sosyal denge tazminatının ödeneceğinin düzenlendiğinden, söz konusu sözleşme maddelerinde hukuka uygunluk bulunmadığı; 27/06/2014 tarihli Sosyal Denge Sözleşmesinin 23. maddesinde yer alan düzenlemenin iptali istemi yönünden, mevzuat hükümleri uyarınca belediyeler ve bağlı kuruluşlar ile il özel idarelerinin kadrolarında istihdam edilen kamu görevlilerine ödenecek olan sosyal denge tazminatının, mevzuatta yer verilmeyen kriterler getirilip çalışanlar arasında ayrıma gidilerek, emekliliği hak eden bir kısım personele ödeme yapılırken, bir kısmına yapılmamasının eşitlik ilkesine aykırı olduğu; belediyeler ve bağlı kuruluşlar ile il özel idarelerinin kadrolarında istihdam edilen kamu görevlilerine ödenecek olan sosyal denge tazminatına herhangi bir kısıtlama kriteri öngörülmediği açık iken, mevzuatta yer verilmeyen kriterler getirildiği anlaşıldığından, 08/08/2017 tarihli işlemde de hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlem ve düzenlemelerin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:… Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesince; İdare Mahkemesi kararının, 16/08/2011 – 30/03/2014 dönemini kapsayan Sosyal Denge Sözleşmesinin 21. maddesinin (f) bendinin, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 125. maddesindeki fiilleri işleyen memurların, aylık sosyal denge yardımının, kurul tarafından belirlenecek miktarda kesileceğine ilişkin kısmı ile dava konusu 08/08/2017 tarihli işlemin; davacının uyarma cezası alması nedeniyle kesilen 2013 Ocak ayına ve emekliliği hak etmesi nedeniyle ödenmeyen 31/03/2014 – 31/12/2015 tarihleri arası döneme ilişkin sosyal denge tazminatlarının ödenmesi isteminin reddine ilişkin kısmının iptaline ilişkin hüküm fıkrası hukuka uygun bulunarak, davalı idarenin kararın bu kısmına yönelik istinaf başvurusunun reddine; davalı idarenin istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile, kararın, dava konusu işlemin, 2014 yılı Mart ayına ilişkin olarak eksik ödendiği ileri sürülen sosyal denge tazminatı ile 01/01/2016 – 31/12/2016 tarihleri arası döneme ilişkin olarak ödenmeyen sosyal denge tazminatının ödenmesi isteminin reddine ilişkin kısmının ve 31/03/2014 – 31/12/2015 tarihleri arası dönemi kapsayan Sosyal Denge Sözleşmesinin 23. maddesi ile 01/01/2016 – 31/12/2017 tarihleri arası dönemi kapsayan Sosyal Denge Sözleşmesinin 24. maddesinin iptaline yönelik hüküm fıkrasının kaldırılmasına, dava konusu işlemin, 2014 yılı Mart ayına ilişkin olarak eksik ödendiğini ileri sürülen sosyal denge tazminatının ödenmesi isteminin reddine ilişkin kısmı yönünden davanın reddine, anılan işlemin 01/01/2016-31/12/2016 tarihleri arası döneme ilişkin olarak ödenmeyen sosyal denge tazminatının ödenmesi isteminin reddine ilişkin kısmı ile 31/03/2014-31/12/2015 tarihleri arası dönemi kapsayan Sosyal Denge Sözleşmesinin 23. maddesi ve 01/01/2016 – 31/12/2017 tarihleri arası dönemi kapsayan Sosyal Denge Sözleşmesinin 24. maddesinin iptali istemi yönünden davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI :
Davacı tarafından, Bölge İdare Mahkemesi kararının aleyhe olan kısımlarının bozulmasına karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.
Davalı idare tarafından, 16/08/2011 – 30/03/2014 tarihleri arasındaki döneme ilişkin Sosyal Denge Sözleşmesinin 21/f maddesinde ve buna hükme dayanılarak ödeme yapılmaması yönünde tesis edilen işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı, 31/03/2014 – 31/12/2015 tarihleri arası döneme ilişkin sosyal denge tazminatlarının ödenmesi isteminin reddine ilişkin kısmına ilişkin olarak ise açılan davanın süresinde olmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı ve davalı idarece savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Kararda belirtilen gerekçeyle, davacının temyiz isteminin kısmen kabulü ile kısmen reddi, davalı idarenin temyiz isteminin ise reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
16/08/2011 tarihinde … Sendikası (… -Sen) arasında imzalanan ve 16/08/2011 – 30/03/2014 tarihleri arasındaki dönemi kapsayan Sosyal Denge Sözleşmesinin 24. maddesinin birinci fıkrasında yer alan “Emekliliği hak etmiş personelden aktif olarak idari (müdür ve daha üst) görevde bulunmayanlara sosyal denge sözleşmesi gereği herhangi bir ödeme yapılmaz” şeklindeki düzenlemenin … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla iptali üzerine, davalı idarece anılan Sosyal Denge Sözleşmesinin kapsadığı 16/08/2011 – 30/03/2014 tarihleri arasındaki döneme ilişkin olarak davacıya sosyal denge tazminatı ödenmiştir.
Davacı tarafından, 29/06/2017 tarihinde yapılan başvuruda; kendisine eksik ödeme yapıldığından bahisle, 2014 yılı Mart ayında eksik ödenen, 2013 yılı Ocak ayı ile 31/03/2014 – 31/12/2016 tarihleri arasında ise hiç ödenmeyen sosyal denge tazminatlarının ödenmesi talep edilmiştir.
Davalı idare tarafından söz konusu başvuru üzerine tesis edilen 08/08/2017 tarihli işlemle; yargı kararı gereğince 16/08/2011 – 30/03/2014 tarihleri arasındaki döneme ilişkin olarak ödenen sosyal denge yardımının 2011 tarihli Sosyal Denge Sözleşmesinin 21. maddesi gereğince aylık performans değerlendirmeleri de dikkate alınarak yapıldığı, 2014 yılı Mart ayında eksik yapıldığı iddia edilen ödemenin, sözleşmenin 30/03/2014 tarihinde sona ermesi nedeniyle 15 günlük ödemeden kaynaklandığı, 31/03/2014 – 31/12/2015 tarihleri arasındaki dönemine ilişkin olarak, 27/06/2014 tarihinde imzalan Sosyal Denge Sözleşmesinin 23. maddesinde yer alan “Emekliliği hak etmiş personelden aktif olarak idari (müdür ve daha üst) görevde bulunmayanlara sosyal denge sözleşmesi gereği herhangi bir ödeme yapılmaz” şeklindeki düzenleme gereğince ödeme yapılmadığı, 01/01/2016 – 31/12/2017 tarihli arasındaki ödemelerin ise, 2016 tarihli Sosyal Denge Sözleşmesinin 24. maddesi gereğince 2016 yılı içerisindeki aylık performans değerlendirmeleri nedeniyle ödenmediği bildirilmiştir.
Bunun üzerine; anılan işlemin ve dayanağı olan düzenlemelerin iptali istemiyle temyizen bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT VE HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın; 16/08/2011 – 30/03/2014 dönemini kapsayan Sosyal Denge Sözleşmesinin 21. maddesinin (f) bendinin, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 125. maddesindeki fiilleri işleyen memurların, aylık sosyal denge yardımının, kurul tarafından belirlenecek miktarda kesileceğine ilişkin kısmı ile dava konusu 08/08/2017 tarihli işlemin; davacının uyarma cezası alması nedeniyle kesilen 2013 yılı Ocak ayı sosyal denge tazminatı ödenmesi isteminin reddi yönünden verilen iptal kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine; 31/03/2014 – 31/12/2015 tarihleri arası dönemi kapsayan Sosyal Denge Sözleşmesinin 23. maddesinde yer alan düzenlemenin ve dava konusu işlemin, 2014 yılı Mart ayına ilişkin olarak eksik ödenen sosyal denge tazminatının ödenmesine ilişkin kısmı yönünden verilen iptal kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılarak, 31/03/2014-31/12/2015 tarihleri arası dönemi kapsayan Sosyal Denge Sözleşmesinin 23. maddesinde yer alan düzenleme yönünden davanın süre aşımı nedeniyle reddi, dava konusu işlemin, 2014 yılı Mart ayına ilişkin olarak eksik ödendiğini ileri sürülen sosyal denge tazminatının ödenmesi istemine ilişkin kısmı yönünden ise davanın reddine ilişkin kısmı usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Temyize konu karar; dava konusu işlemin, 31/03/2014 – 31/12/2015 tarihleri arasında ödenmeyen sosyal denge tazminatının ödenmesi talebiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin kısmı yönünden incelendiğinde;
İdare Hukuku ilkelerine göre, iptal kararları, iptali istenilen işlemi tesis edildiği tarih itibarıyla ortadan kaldırarak, o işlemin tesisinden önceki hukuki durumun geri gelmesini sağlar. Bir genel düzenleyici işlemin iptal edilmesi durumunda, verilmiş olan yargı kararının, sadece o davayı açanı değil, bu genel düzenleyici işlem ile ilgili diğer kişileri de etkileyeceği kuşkusuzdur.
Genel düzenleyici nitelikteki bir işlemin iptali yolundaki kararın, o düzenleme ile ilgili herkes için hüküm ifade edeceği dikkate alındığında; dava konusu işlemin dayanağı olan 27/06/2014 tarihinde imzalanan ve 31/03/2014 – 31/12/2015 tarihleri arasındaki dönemi kapsayan Sosyal Denge Sözleşmesinin 23. maddesinin, … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla iptal edilmesi sebebiyle, davacının da söz konusu iptal kararının sonuçlarından yararlandırılması ve bu kapsamda kendisine Nisan 2014 – Haziran 2015 tarihleri arasındaki döneme ilişkin sosyal denge tazminatlarının ödenmesi gerekmektedir.
Bu duruma göre; İdare Mahkemesince dava konusu işlemin anılan kısmının iptali yönünde verilen karara karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki Bölge İdare Mahkemesi kararında sonucu itibarıyla hukuka aykırılık görülmemiştir.
Dava konusu 08/01/2016 tarihinde imzalanan ve 01/01/2016 – 31/12/2017 tarihleri arasındaki dönemi kapsayan Sosyal Denge Sözleşmesinin 24. maddesinde yer alan düzenleme ile 01/01/2016 – 31/12/2016 tarihleri arasında ödenmeyen sosyal denge tazminatlarının ödenmesi talebinin reddine ilişkin kısmı yönünden incelendiğinde;
4688 sayılı Kanun’un 32. maddesi uyarınca; 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek 15. maddesi hükümleri çerçevesinde belediyelerde, toplu sözleşme sürecinin tamamlanmasını izleyen üç ay içinde sosyal denge tazminatına ilişkin sözleşme yapılabileceği, yapılacak sözleşmenin, toplu sözleşme dönemi ile sınırlı olarak uygulanacağı ve sözleşme süresinin hiçbir şekilde izleyen mahalli idareler genel seçimi tarihini geçemeyeceği kurala bağlanmıştır.
Davaya konu 01/01/2016 – 31/12/2017 tarihleri arasındaki dönemi kapsayan Sosyal Denge Sözleşmesinin “Sosyal Denge Yardımı” başlıklı 14. maddesinde; sosyal denge yardımının, çalışılan her ayın 15’inde maaşlar ile birlikte ödeneceği düzenlenmiştir.
Yukarıda yer verilen düzenlemelerin değerlendirilmesinden; sosyal denge sözleşmesinin, belirli bir dönemde ilgili belediye veya mahalli kuruluşta görev yapan kamu görevlilerine uygulanmak üzere sosyal denge yardımı ve buna ilişkin hususlarda hükümler içeren genel düzenleyici işlem niteliğindeki olduğu, sözleşmenin kapsadığı dönem boyunca uygulanacağı ve sosyal denge yardımı ödemelerinin de her ayın on beşinde kamu görevlilerinin aylıkları ile birlikte ödeneceği anlaşılmaktadır.
Bu durumda; davaya konu sözleşmenin 01/01/2016 – 31/12/2017 tarihleri arasındaki dönemde uygulanmak üzere yürürlüğe konulduğu ve anılan süre boyunca her ay davacı ve diğer çalışanlar hakkında uygulandığı dikkate alındığında, davacı tarafından, anılan sözleşme süresi içerisinde 29/06/2017 tarihinde yapılan başvurunun reddi üzerine açılan davanın süresinde olduğunun kabulü gerekmektedir.
Buna göre; uyuşmazlığın esası hakkında bir karar verilmesi gerekirken davanın süre aşımı nedeniyle reddi yolundaki Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin kısmen reddi ile … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:.. sayılı kararının; davanın, 27/06/2014 tarihinde … Sendikası (…-Sen) arasında imzalanan ve 31/03/2014 – 31/12/2015 tarihleri arasındaki dönemi kapsayan Sosyal Denge Sözleşmesinin 23. maddesinde yer alan düzenlemenin ve dava konusu işlemin, 2014 yılı Mart ayında eksik ödenen sosyal denge tazminatının ödenmesi isteminin reddine ilişkin kısmının iptali yolundaki karara karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile kararın bu kısmının kaldırılarak, davanın; 31/03/2014 – 31/12/2015 tarihleri arasındaki dönemi kapsayan Sosyal Denge Sözleşmesinin 23. maddesinde yer alan düzenleme yönünden süre aşımı nedeniyle ve dava konusu işlemin, 2014 yılı Mart ayında eksik ödenen sosyal denge tazminatının ödenmesi isteminin reddine ilişkin kısmı yönünden ise reddine ilişkin kısmının ONANMASINA,
2. Davalı idarenin temyiz isteminin reddi ile 16/08/2011-30/03/2014 dönemini kapsayan Sosyal Denge Sözleşmesinin 21. maddesinin (f) bendinin, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 125. maddesindeki fiilleri işleyen memurların, Aylık Sosyal Denge Yardımının, kurul tarafından belirlenecek miktarda kesileceğine ilişkin kısmı ile dava konusu 08/08/2017 tarihli işlemin; davacının uyarma cezası alması nedeniyle kesilen 2013 yılı Ocak ayı sosyal denge tazminatı ödenmesi isteminin reddi yönünden verilen iptal kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin kısmının ONANMASINA,
3. Davalı idarenin temyiz isteminin reddi ile 31/03/2014 – 31/12/2015 tarihleri arasındaki döneme ilişkin ödenmeyen sosyal denge tazminatlarının ödenmesi isteminin reddine ilişkin kısmının iptali yolundaki karara karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin kısmının yukarıda belirtilen gerekçe ile ONANMASINA,
4. Davacının temyiz isteminin kısmen kabulü ile; davanın, 08/01/2016 tarihinde imzalanan ve 01/01/2016 – 31/12/2017 tarihleri arasındaki dönemi kapsayan Sosyal Denge Sözleşmesinin 24. maddesi ile 01/01/2016 – 31/12/2016 tarihleri arasında ödenmeyen sosyal denge tazminatlarının ödenmesi talebiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin kısmının iptaline ilişkin karara karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile kararın bu kısmının kaldırılarak, 01/01/2016 – 31/12/2017 tarihleri arasındaki dönemi kapsayan Sosyal Denge Sözleşmesinin 24. maddesi ile 01/01/2016 – 31/12/2016 tarihleri arasında ödenmeyen sosyal denge tazminatlarının ödenmesi talebiyle yapılan başvurunun reddi yönünden davanın süre aşımı nedeniyle reddine ilişkin kısmının BOZULMASINA,
5. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesine gönderilmesine, kesin olarak 02/06/2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.