Danıştay 12. Daire Başkanlığı 2022/560 E. , 2022/3024 K.
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/560
Karar No : 2022/3024
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : …
İSTEMİN KONUSU : … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: TRT İzmir Müdürlüğünde ses sanatçısı olarak görev yapan davacının, Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu Personel Yönetmeliği’nin 98/b maddesine göre aylıktan kesme cezası ile cezalandırılması gerekmekte ise de, 114. maddesi uyarınca bir alt ceza olan kınama cezası ile cezalandırılmasına ilişkin … tarih ve … sayılı işlem ile aynı Yönetmeliğin 101. maddesi gereğince, tespit edilen kurum zararının yasal faiziyle birlikte 10 gün içinde TRT İzmir Müdürlüğü veznesine veya Kurumun banka hesabına yatırılmasının istenmesine ilişkin … tarih ve … sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince, Danıştay Beşinci Dairesinin 26/11/2019 tarih ve E:2016/10203, K:2019/6245 sayılı bozma kararına uyularak; “Kasıt” unsurunun varlığının kabulü için, isnat olunan eylemin fail tarafından bilerek ve istenilerek işlenilmiş olması ve ayrıca failin, eylemin sonuçlarını bilmesi (öngörmesi) ve istemesinin zorunlu olduğu, kasıt unsuru ortaya konulurken, olay öncesi, olay sırası ve olay sonrası davranışların bir bütün olarak irdelenmesi ve kastın varlığının tespiti için, kişinin durumu, ortaya çıkan netice hakkında sorumluluk sahibi olup olmadığı, ortaya çıkan neticeyi bilebilecek durumda olup olmadığı, yapması gereken davranışları hiçbir sebep yokken yapmama veya neticeyi ortaya çıkaran davranışta ısrar etmesi gibi tüm unsurların birlikte değerlendirilmesinin gerektiği; davacının Kurumca belirlenen usul ve esasları yerine getirmek hususunda kusurlu davrandığı anlaşılmakla birlikte, söz konusu fiili kasıtlı olarak işlediğinin somut olarak ortaya konulamadığının görüldüğü, Kurumca belirlenen usul ve esasları ”kasıtlı olarak” yerine getirmediğine dair her türlü şüpheden uzak, kesin ve inandırıcı delile dayanılmadan tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk görülmediği gerekçesiyle, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : TRT İzmir Müdürlüğüne eczaneler tarafından intikal ettirilen reçete ve eki belgeler üzerinde yapılan inceleme neticesinde düzenlenen soruşturma raporunda, bir reçetenin eczane tarafından düzenlenebilmesinin ancak reçetenin ait olduğu sağlık karnesinin eczanenin elinde olmasıyla mümkün olabileceği gerçeğinden hareketle, davacının soruşturmaya konu reçeteye ait sağlık karnesini … Eczanesine bıraktığı, bu suretle usulsüz olarak reçete düzenlenmesine ve reçete bedellerinin haksız yere adı geçen eczaneye ödenmesine sebebiyet verdiğinin tespit edildiği, bu nedenle davacı hakkında tesis edilen işlemlerin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Davacı, TRT İzmir Müdürlüğünde ses sanatçısı olarak görev yapmaktadır.
TRT İzmir Müdürlüğünde çalışan personele ait sağlık giderlerinin 2006 yılı başından itibaren çok yüksek rakamlara ulaşması nedeniyle başlatılan soruşturma sonucunda düzenlenen … tarih ve …sayılı soruşturma raporunda; … Eczanesi tarafından sahte rapor ve reçeteler düzenlenmek suretiyle usulsüz şekilde yazılan ilaçların Kuruma ödettirildiği, bu şekilde Kurumun zarara uğratıldığı tespit edilmiş, sağlık karnelerini adı geçen eczaneye bırakan davacının da aralarında bulunduğu Kurum personelinin disiplin cezası ile cezalandırılması ve tespit edilen zarar tutarlarının bu personel ve eczane sahibinden müteselsilen tahsil edilmesi teklif edilmiştir.
TRT Genel Müdürlüğü müfettişlerince getirilen teklif doğrultusunda, davacının Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu Personel Yönetmeliği’nin 98/b maddesine göre aylıktan kesme cezası ile cezalandırılması gerekmekte ise de, daha önce disiplin cezası almamış olması sebebiyle Yönetmeliğin 114. maddesi uyarınca bir alt ceza olan kınama cezası ile cezalandırılmasına ilişkin TRT Genel Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı olur işlemi ile aynı Yönetmeliğin 101. maddesi gereğince, tespit edilen Kurum zararının yasal faiziyle birlikte 10 gün içinde TRT İzmir Müdürlüğü veznesine veya Kurumun banka hesabına davacı tarafından yatırılmasının istenilmesine ilişkin TRT İzmir Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı işlemi tesis edilmiştir.
Bunun üzerine temyizen incelenen dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT :
2954 sayılı Türkiye Radyo ve Televizyon Kanunu’nun 56. maddesinin birinci fıkrasında yer alan “Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu personelinin işe alınmasındaki usul, şartlar, atanma, terfi, nakil, işe son verme, disiplin cezaları ve sicil ile ilgili konuları personel yönetmeliğinde düzenlenir.” hükmüne dayalı olarak Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu Personel Yönetmeliği hazırlanmış ve 20/05/1988 tarih ve 19817 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu Personel Yönetmeliği’nin 98. maddesinin (b) bendinde, “Kasıtlı olarak; verilen emir ve görevleri tam ve zamanında yapmamak, görev mahallinde Kurumca belirlenen usûl ve esasları yerine getirmemek, görevle ilgili resmi belge, araç ve gereçleri korumamak, bakımını yapmamak, hor kullanmak” fiili, aylıktan kesme cezasını gerektiren fiil ve haller arasında sayılmış; 114. maddesinde, “Disiplin cezasını gerektiren fiil ve hâllere göre ceza tayini esastır. Ancak, ceza tayinine yetkili mercîlerin takdirine göre fiilde hafifletici sebepler olduğu kanısına varılırsa, bu sebep açıklanarak ceza bir derece hafifletilebilir. İlgilinin geçmiş hizmetleri, ödül ve başarıları da hafifletici sebep olarak göz önünde bulundurulabilir.” yolunda düzenleme yapılmış; 101. maddesinde de, “Disiplin cezasını gerektiren kusurlu hareketiyle bir zarara yol açan personele, disiplin cezası yanında sebep olduğu zarar da o günkü rayiç üzerinden tazmin ettirilir. Görevinin fiil ve hareketlerinden doğan zararlar, usûlüne göre ödettirilir.” şeklinde kural konulmuştur.
Danıştay Onaltıncı Dairesinin 08/06/2016 tarih ve E:2015/15655 sayılı kararıyla, “disiplin cezalarının yönetmelikle düzenleneceğine” ilişkin 2954 sayılı Kanun’un 56. maddesinin birinci fıkrasında yer alan “….disiplin cezaları….” ibaresinin Anayasa’ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptali için itiraz yolu ile Anayasa Mahkemesi’ne başvuruda bulunulması üzerine, Anayasa Mahkemesi’nin 29/06/2017 tarih ve 30109 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 14/06/2017 tarih ve E:2016/182, K:2017/111 sayılı kararıyla, 2954 sayılı Kanun’un 56. maddesinin birinci fıkrasında yer alan “….disiplin cezaları….” ibaresi iptal edilmiş olup; Anayasa Mahkemesi’nin anılan iptal kararı gereği 12/06/2019 tarih ve 30799 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 7176 sayılı Kanun’un 3., 4. ve 5. maddeleriyle 2954 sayılı Türkiye Radyo ve Televizyon Kanunu’na “Disiplin işlemleri ile disiplin amirleri” başlıklı 56/A maddesi, “Disiplin cezaları” başlıklı 56/B maddesi ve “Disiplin işlemlerinin uygulanma esasları” başlıklı 56/C maddesi eklenmiştir.
7176 sayılı Kanun’la 2954 sayılı Kanun’a eklenen 56/A maddesinin birinci fıkrasında; Kurum hizmetlerinin gereği gibi yürütülmesini sağlamak amacıyla kanun, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ve yönetmeliklerin öngördüğü ödevleri yurt içinde veya yurt dışında yerine getirmeyen, mevzuatın gerekli kıldığı hususlara uymayan veya yasakladığı işleri yapan memur ve kadro karşılığı sözleşmeli personel hakkında, durumun niteliğine ve ağırlık derecesine göre bu Kanunda yer alan disiplin cezalarının verileceği belirtilmiş, 56/B maddesinde; “Kurumda görev yapan memur ve kadro karşılığı sözleşmeli personele uygulanacak disiplin cezaları ile disiplin cezasını gerektiren fiil ve haller şunlardır:…
3) Aylıktan kesme : Personelin, brüt aylığı veya sözleşme ücretinden, 1/30-1/8 oranında kesinti yapılmasıdır. Bu ceza, 657 sayılı Kanun’un 125 inci maddesinde yer alan aylıktan kesme cezasını gerektiren fiil ve haller ile aşağıda sayılan fiil ve hallerde verilir:
a) Görevinin gereklerini yerine getirmemek suretiyle veya görevli olmamakla birlikte fiil ve halleri ile yayının aksamasına sebep olmak.
b) Kuruma ait yayın içeriği barındıran bant, film, plak, CD, DCD, taşınabilir bellek gibi gereçler ile yayın malzemesi olarak kullanılacak program ve haber metinlerinin kaybına yol açmak.
c) Denetimden geçen metne aykırı program hazırlamak veya denetim sonucunda düzeltilmesi bildirilen hususları düzeltmeden program yayınlamak yahut yayınlanmasına sebep olmak.
d) Program, haber ve haber programını denetimi yapılmadan yayınlamak yahut bunların yayınlanmasına sebep olmak.
e) Bu Kanun ile 15/02/2011 tarihli ve 6112 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanun uyarınca saklanması zorunlu olan görsel, işitsel içerik ve benzerlerini saklanma süresinin bitiminden önce silmek, sildirmek veya yok etmek.” hükmüne yer verilmiştir.
2954 sayılı Kanun’a, 7176 Kanun’un 5. maddesi ile eklenen 56/C maddesinde ise, “Memur ve kadro karşılığı sözleşmeli personel hakkındaki disiplin işlemlerinde bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde 657 sayılı Kanunun Dördüncü Kısmının “Disiplin” başlıklı Yedinci Bölümünde yer alan hükümler uygulanır. Bu bölümde yer alan “Devlet memurluğundan çıkarma” cezasına ilişkin düzenlemeler “İşten çıkarma” cezası hakkında uygulanır….” hükmü yer almıştır.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (C) bendinin (a) alt bendinde, “Kasıtlı olarak; verilen emir ve görevleri tam ve zamanında yapmamak, görev mahallinde kurumlarca belirlenen usul ve esasları yerine getirmemek, görevle ilgili resmi belge, araç ve gereçleri korumamak, bakımını yapmamak, hor kullanmak” fiili, aylıktan kesme cezası gerektiren fiil ve haller arasında sayılmış; aynı maddenin üçüncü fıkrasında ise, geçmiş hizmetleri sırasındaki çalışmaları olumlu olan ve ödül veya başarı belgesi alan memurlar için verilecek cezalarda bir derece hafif olanın uygulanabileceği hükme bağlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Anayasa Mahkemesi’nin 29/06/2017 tarih ve 30109 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 14/06/2017 tarih ve E:2016/182, K:2017/111 sayılı kararıyla; 2954 sayılı Türkiye Radyo ve Televizyon Kanunu’nun 56. maddesinin birinci fıkrasında yer alan; “… disiplin cezaları…” ibaresinin, Anayasa’nın 38. ve 128. maddelerine aykırı olduğu gerekçesiyle iptaline ve kararın Resmi Gazete’de yayımlanmasından başlayarak 1 yıl sonra yürürlüğe girmesine karar verilmiş; bunun üzerine 12/06/2019 tarih ve 30799 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 7176 sayılı Kanun’un 3., 4. ve 5. maddeleriyle 2954 sayılı Kanun’a eklenen 56/A, 56/B ve 56/C maddeleri ile TRT bünyesinde görev yapan memur ve kadro karşılığı sözleşmeli personele uygulanacak disiplin cezalarına ilişkin düzenlemeler yapılmıştır.
Anayasa Mahkemesince bir Kanun maddesinin iptal edilmesinden sonra yasama organınca yeni bir yasal düzenleme yapılırsa, uyuşmazlığın bu düzenlemeye göre çözümlenmesi gerekmektedir. Aksi yaklaşımın, işlenen fiillerin cezasız kalması neticesini doğuracağı açıktır.
Bu itibarla, Anayasa Mahkemesinin yukarıda anılan iptal kararından sonra, 7176 sayılı Kanun ile 2954 sayılı Kanun’a eklenen 56/B maddesinde, TRT’de görev yapan memur ve kadro karşılığı sözleşmeli personele uygulanacak disiplin cezaları ile disiplin cezasını gerektiren fiil ve haller düzenlendiğinden ve 56/C maddesinde, personele uygulanacak disiplin işlemlerinde bu Kanun’da hüküm bulunmayan hallerde 657 sayılı Kanun’a atıf yapıldığından, uyuşmazlığın yeni yasal düzenlemeye göre çözümlenmesi gerekmektedir.
Nitekim, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 06/07/2020 tarih ve E:2019/2976, K:2020/1348 sayılı kararı da bu yöndedir.
Uyuşmazlık bu çerçevede incelendiğinde ve dava dosyası ile soruşturma dosyasında yer alan bilgi ve belgeler bir arada değerlendirildiğinde; davacının üzerine atılı bulunan “Kasıtlı olarak; verilen emir ve görevleri tam ve zamanında yapmamak, görev mahallinde Kurumca belirlenen usul ve esasları yerine getirmemek, görevle ilgili resmi belge, araç ve gereçleri korumamak, bakımını yapmamak, hor kullanmak” fiilinin, yukarıda anılan mevzuat uyarınca atıf yapılan 657 sayılı Kanun’un 125. maddesinde öngörülen fiiller kapsamında olduğu, ancak davacının Kurumca belirlenen usul ve esasları yerine getirmek hususunda kusurlu davrandığı anlaşılmakla birlikte, söz konusu fiili kasıtlı olarak işlediğinin somut olarak ortaya konulamadığı görüldüğünden, Kurumca belirlenen usul ve esasları “kasıtlı olarak” yerine getirmediğine dair her türlü şüpheden uzak, kesin ve inandırıcı delile dayanılmadan tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu durumda; dava konusu işlemin iptali yolundaki temyize konu İdare Mahkemesi kararının gerekçesi yerinde bulunmamakta ise de, sözü edilen husus sonucu itibarıyla hukuka uygun bulunan kararın bozulmasını gerektirir nitelikte görülmüştür.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarenin temyiz isteminin reddine,
2. Dava konusu işlemin iptaline ilişkin … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı temyize konu kararının yukarıda belirtilen gerekçe ile ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
5. 2577 sayılı Kanun’un (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren onbeş gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 25/05/2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.