Danıştay 12. Daire Başkanlığı 2018/4423 E. , 2022/1157 K.
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2018/4423
Karar No : 2022/1157
DAVACI : … Sendikası
VEKİLİ : Av. …
DAVALI : …
VEKİLLERİ : Hukuk Hizmetleri Başkanı V. …
Hukuk Müşaviri …
DAVANIN KONUSU : Davacı Sendika tarafından, 10/02/2018 tarih ve 30328 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan, 20/11/2017 tarihli ve 2017/11180 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı’yla yürürlüğe konulan Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 1. maddesinin ikinci cümlesinde yer alan “veya kupon, kart, fiş, bilet ya da bu mahiyette bir ödeme aracı verilmek suretiyle yapılamaz” ibaresi ile 2. maddesinin iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI :
1- 6360 sayılı Kanun’un Geçici 1. maddesinin sekizinci fıkrasında, bu Kanunla Büyükşehir ilçe Belediyesi olan belediyelerce yürütülen su, kanalizasyon, katı atık depolama ve bertaraf, ulaşım, her çeşit yolcu ve yük terminalleri, toptancı halleri, mezbaha, mezarlık ve itfaiye hizmetlerine ilişkin olmak üzere personel, her türlü taşınır ve taşınmaz malları ve bu hizmetlerin yerine getirilmesine yönelik yatırım, alacak ve borçlarının komisyonca ilgisine göre büyükşehir belediyesi ile ilgili bazı kuruluşlar arasında paylaştırılacağı düzenlenmiş olup; anılan Kanun gereğince Büyükşehir Belediyelerinin hizmet sınırlarının mülki sınırlara kadar genişlediği, hizmet sınırlarının genişlemesi nedeniyle özellikle Büyükşehir Belediye Başkanlıkları bünyesinde görev yapan personelin mevzuatta taşra personeli olarak tanımlama bulunmamasına karşın yeni kurulan İlçe Hizmet Birimlerinde görevlendirilmeye ve naklen atama işlemlerine tabi tutulmaya başlandığı, bu durumda da merkezde görev yapan personel söz konusu yemek yardımından yararlandırılıyor olsun ya da olmasın bu İlçe Hizmet Birimlerinde görevlendirilen ya da naklen atanan personelin söz konusu yardımdan mahrum bırakıldığı, personel sayısı ve fiziki yetersizlikler noktasında, faaliyete geçen bu birim ve binalarda görev yapan personel için idarelerin sınırlı kamu ve parasal gücü dikkate alındığında, sayısı 100’leri bulan ve fakat 50 çalışan koşulunu sağlasa dahi yemekhane ve/veyahut yemek servisinin kurulamayacağı ve faaliyet gösteremeyeceğinin açık olduğu, aynı şekilde, bu hizmet birim ve binalarına, belediyelerin kendi servis araçları bulunsun ya da bulunmasın ayrı ayrı yemek ulaştırılmasının da kıt kamu kaynakları dikkate alındığında mümkün bulunmadığı;
2- Hizmet bölgeleri, mülki sınırlara genişleyen büyükşehir belediyelerinin görev, yetki ve sorumluluklarına dahil edilen su, kanalizasyon, katı atık depolama ve bertaraf, ulaşım, her çeşit yolcu ve yük terminalleri, toptancı halleri, mezbaha, mezarlık ve itfaiye hizmetlerine ilişkin olmak üzere görev yapan personelden, özellikle itfaiye biriminde görev yapanların 657 sayılı Kanun ve Belediye İtfaiye Yönetmeliği çerçevesinde günde 3 öğün yemek hakkının bulunduğu, zira itfaiye, zabıta, koruma ve güvenlik gibi birimlerde görev yapan personelin hizmetin 24 saat yürütülmesi esasına göre görevlerini sürdürmekle, kendi mevzuatları çerçevesinde birtakım farklı usul ve esaslara tabi olarak hizmet yürüttükleri, 21/10/2006 tarih ve 26326 sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanarak yürürlüğe giren Belediye İtfaiye Yönetmeliği’nin “Yemek” başlıklı 37. maddesinde, “24 saat iş, 48 saat istirahat şeklinde çalışan itfaiye personeline 3, 12 saat iş, 24 saat istirahat ve 12 saat iş, 12 saat istirahat şeklinde çalışan itfaiye personeline 2, 12 saatten az çalışan itfaiye personeline 1 öğün yemek verilir. Yiyecek giderleri 657 sayılı Kanun’un 212 nci maddesi esas alınarak belediyece karşılanır.” hükmüne yer verildiği ve belediye itfaiye personeline bedeli belediye bütçesinden karşılanmak üzere yemek verilmesinin uygun görüldüğü, yer verilen görevler bakımından kendi özel yönetmelikleri ile genel Devlet memurlarından farklılık arz eden personelin, yine özel düzenlemelerden kaynaklanan yetki ve sorumlulukları ile sosyal ve ekonomik hakları çerçevesinde Anayasa’nın 55. ve 657 sayılı Kanun’un 212. maddelerine istinaden hazırlanarak yürürlüğe giren Yönetmeliğin önceki hali ile aralarında büyükşehir ve ilçe belediyelerinin de bulunduğu çok sayıda kurum ve kuruluş tarafından, bu idarelerde görev yapan personelin yemek ihtiyacının, 4734 sayılı Kanun hükümlerine uygun olarak hizmet alımı ihalesi yapılmak suretiyle ve ihale kapsamında yenen yemek bedellerinin firmaya 657 sayılı Kanun’un 212. maddesine istinaden çıkarılan Memurlara Yiyecek Yardımı Yönetmeliği’nin 4, 5, 6, 7 ve 9. maddelerine ve Bütçe Uygulama Tebliği’ne uygun olarak ödenmesi suretiyle karşılandığı, bu çerçevede, 4734 sayılı Kanun hükümlerine uygun olarak ve 657 sayılı Kanun’un 212. ve Yönetmelik hükümleri çerçevesinde yıllık ve daha uzun süreli olmak üzere ihaleler gerçekleştirildiği, dava konusu Yönetmelik hükmü ile 4734 sayılı Kanun hükümlerine uygun olarak yapılan ihalelerin işbu Yönetmelik hükümleri gereğince sonlandırılması devasa boyutta bir kamu zararına sebebiyet vereceği gibi, 4734 sayılı Kanun hükümlerine uygun olarak ihaleyi alan firma ya da kuruluş lehine edimini ifa etmeksizin sebepsiz mahiyette zenginleşme yaratılacağı ve kıt kamu kaynaklarının ölçüsüz yere kullanılması suretiyle kamu yararına ve hizmet gereklerine de açıkça aykırılığa sebep olacağı,
3- Dava konusu Yönetmelik değişikliği, yürütme tarafından Sayıştayın görüşü alınarak yapıldığı gerekçesine dayandırılmış ise de Sayıştayın bu konuda yönetmelikle düzenleme altına alınan hususların tam aksini savunduğu,
4- Yemek hizmeti verilen yerlerin olumsuz şartları nedeni ile veya kurumlarda yemek hizmetinin teknik ya da fiziki şartların elverişsizliği nedeniyle verilememesi gibi nedenlerle bu yemek hizmetinden faydalanamayan çok sayıda kamu çalışanının bulunduğu, bu doğrultuda olmak üzere yemek yardımının, kamu çalışanlarına ticket-fiş olarak verilmesini engelleyen herhangi bir mevzuat hükmü bulunmadığı gibi yer verilen mevzuat hükümleri çerçevesinde nakdi ödeme mümkün olamayacağına göre ticket-fiş uygulamasının kamu çalışanlarının söz konusu yemek yardımından ülke düzeyinde yeknesak olarak yararlanmalarını temin edeceği,
5- Dava konusu Yönetmelik hükmü ile Anayasa’nın 55. ve 657 sayılı Kanun’un 212. maddesinde öngörülmeyen bir sınırlandırma getirildiği, yürütme organının kanuna dayanmadan, tüzük, yönetmelik veya başka bir isimle düzenleyici işlem yapmasının mümkün olmadığı ve yürütmenin, kanunun amacını aşar mahiyette olarak yine kanunun cevaz vermediği bir mahiyette kanuna da aykırı olarak sınırlandırma getirmek suretiyle düzenleyici işlem tesis etmesi imkânı hukuken bulunmadığını, kanunun yönetmelik hükmü ile düzenlenmesinde mevzuata uyarlık bulunmadığı gibi söz konusu düzenlemenin kamu yararı ve hizmet gereklerine de aykırı olduğu, ileri sürülmektedir.
DAVALI İDARENİN SAVUNMASI :
Öncelikle, usule ilişkin olarak; dava konusu Yönetmeliğin davacının meşru, kişisel ve güncel herhangi bir menfaatini ihlal etmediği ve davacı tarafça dava konusu Yönetmeliğin menfaatini ne şekilde ihlal ettiği ortaya konulamadığından davanın öncelikle “menfaat yokluğu” nedeniyle ehliyet yönünden reddi gerektiği ileri sürülmüştür.
Esasa ilişkin olarak ise; Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 10/02/2018 tarih ve 30328 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe konulduğu, söz konusu değişiklikle Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin 3. maddesinin birinci fıkrasının, “Yiyecek yardımı sadece yemek verme şeklinde yapılır. Bu yardım, nakten veya kupon, kart, fiş, bilet ya da bu mahiyette bir ödeme aracı verilmek suretiyle yapılamaz.” şeklinde değiştirilerek, yapılacak yiyecek yardımının yemek verme dışında nakden ödeme veya yemek kuponu verme gibi araçlarla yapılmasının mümkün olmadığının açık ve net bir şekilde düzenlendiği; yapılan değişiklikle Yönetmeliğin 5. maddesinin birinci fıkrasına, “Yiyecek yardımının gerektirdiği giderler sadece yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluş tarafından yapılır.” ibaresi; ikinci fıkrasına, “Yiyecek yardımı bu şekilde kurulan yemek servislerinde yapılır.” ibaresinin eklendiği, Yönetmeliğin 5. maddesinin birinci ve ikinci fıkrasının son halinin, “Kurum bütçelerine yiyecek yardımı karşılığı olarak konulan ödenek, memurlara yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluşa ödenir. Yiyecek yardımının gerektirdiği giderler sadece yemek servisi, yardım sandığı dernek veya bu mahiyetteki kuruluş tarafından yapılır. Yemek servisi, yiyecek yardımından faydalanabilecek personel sayısının asgari 50 olması ve yemekhane için elverişli yer bulunması şartıyla atamaya yetkili amirin onayı ile kurulabilir. Yiyecek yardımı bu şekilde kurulan yemek servislerinde yapılır.” hükmünü içerdiği ve söz konusu değişikliklerle esasen yeni bir uygulama getirilmediği, mevcut hükümlere açıklık kazandırılmak suretiyle yaşanan tereddütlerin giderilmesi, yürürlükteki yönetmeliklere aykırı uygulamaların önlenmesi amacıyla yapılan düzenlemede hukuka aykırılık bulunmadığı savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Dava konusu mevzuatta, devlet memurlarının yiyecek yardımından ne şekilde faydalanacakları ve bu yardımın uygulanmasıyla ilgili esasların belirlenmesi konusunda idareye verilen yetki dikkate alındığında, değişiklikten önce yiyecek yardımı ayni nitelikte bir hak olup, yemek verme dışında başka bir şekilde yiyecek yardımı biçimi öngörülmediği gibi, açık bir şekilde bu yardım karşılığında nakden bir ödeme yapılamayacağı da vurgulanmış olduğundan, düzenleyici işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ve davanın reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI: …
DÜŞÜNCESİ : Tüm Yerel Yönetim Çalışanları Sendikası vekili tarafından, 10.02.2018 tarihli ve 30328 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 20.11.2017 tarihli ve 2017/11180 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 1. maddesinin ikinci cümlesinde yer alan ” veya kupon, kart, fiş, bilet ya da bu mahiyette bir ödeme aracı verilmek suretiyle yapılamaz” ibaresi ile 2. maddesinin iptaline karar verilmesi istenilmiştir.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 2. maddesinin davaya konu Yönetmeliğin yürürlüğe konulduğu tarihte yürürlükte olan 2. fıkrasında, bu Kanunda öngörülen Yönetmeliklerin Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulacağı, 212. maddesinde, Devlet memurlarının hangi hallerde yiyecek yardımından ne şekilde faydalanacakları ve bu yardımın uygulanmasıyla ilgili esasların Maliye Bakanlığı ile Devlet Personel Başkanlığı’nın birlikte hazırlayacakları bir yönetmelikle tespit olunacağı hükmüne yer verilmiştir.
11.12.1986 tarih ve 19308 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 19.11.1986 tarih ve 86/11220 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği yürürlüğe konulmuştur.
10.02.2018 tarihli ve 30328 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 20.11.2017 tarihli ve 2017/11180 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 1. maddesi ile Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin 3. maddesinin 1. fıkrası “Yiyecek yardımı sadece yemek verme şeklinde yapılır. Bu yardım, nakten veya kupon, kart, fiş, bilet ya da bu mahiyette bir ödeme aracı verilmek suretiyle yapılamaz.” şeklinde değiştirilmiş, 2. maddesi ile de, aynı Yönetmeliğin 5 inci maddesinin 1. fıkrasına, “Yiyecek yardımının gerektirdiği giderler sadece yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluş tarafından yapılır.” 2. fıkrasına da “Yiyecek yardımı bu şekilde kurulan yemek servislerinde yapılır.” şeklinde cümleler eklenmiştir.
657 sayılı Yasanın 212. maddesinin verdiği yetki çerçevesinde kabul edilen Yönetmelikte, Devlet memurlarının yiyecek yardımından yararlanabilmesi belirli kural ve koşullara bağlanmış, bu kapsamda, yiyecek yardımı biçiminin yemek verme şeklinde olması gerektiği düzenlenmiş, bu yardımın nakten veya başka bir ödeme aracıyla yapılması öngörülmemiştir.
Devlet Memurları Kanununda yapılması öngörülen yiyecek yardımı ayni nitelikte bir yardım olup, ayni yardım; para olarak değil de mal veya hizmet olarak verilen başka bir deyimle yardımın nakit yerine mal ile karşılanması durumunu ifade etmesi ve davaya konu Yönetmeliğin 3. maddesinin 1. fıkrasının ilk cümlesinde de, yiyecek yardımının sadece yemek verme şeklinde yapılacağının belirtilmesi karşısında, bu fıkranın 2. cümlesinde yer verilen ve iptali istenilen “… veya kupon, kart, fiş, bilet ya da bu mahiyette bir ödeme aracı verilmek suretiyle yapılamaz” ibaresinde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.
Söz konusu Yönetmeliğin “Yardımın Şartları” başlıklı 5. maddesinin 1. ve 2. fıkralarına eklenen “Yiyecek yardımının gerektirdiği giderler sadece yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluş tarafından yapılır.”…… “Yiyecek yardımı bu şekilde kurulan yemek servislerinde yapılır.” ibarelerinin iptali istemine gelince:
Davaya konu Yönetmeliğin 5. maddesinin 1. fıkrasının iptali istenilen kısmından önceki cümlesinde, “Kurum bütçelerine yiyecek yardımı karşılığı olarak konulan ödenek, memurlara yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluşa ödenir.” şeklinde düzenleme yapılmıştır.
Devlet memurlarının yiyecek yardımından yararlanmaları bu yardımın kapsamı ve miktarı, verilen kamu hizmetinin niteliğine, memurların çalışma saatlerine, kamu kurumlarında çalışan memur sayısına, kurum tarafından yemek verilip verilmemesine, verilen yemeğin kurumda yapılmasına veya satın alınmasına, yemek maliyetleri ve kamu kurumlarının bütçe olanaklarına göre farklılık göstermektedir.
Bu nedenle yiyecek yardımının gerektirdiği giderlerin, bu yardımı daha iyi analiz ve organize edebilecek olan ve sadece yiyecek yardımı için kurulacak kuruluşlarca yapılacak olması bu amaçla ayrılan ödeneklerin daha verimli kullanılmasını sağlayacaktır.
Diğer taraftan 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 4. maddesinde yemek hazırlama ve dağıtım hizmetleri hizmet tanımı kapsamında belirtildiğinden, kurumların yemeklerini mutfaklarında sağlayamamaları halinde bütçelerine yiyecek yardımı amacıyla konulan ödeneğin, anılan Yönetmelikte belirtilen esaslar çerçevesinde yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluşa aktarılması ve kurum bünyesindeki yemekhanede servise sunulacak yemeklerin, yemek servisince bu amaçla bütçeye konulan ödenekle yemek yiyecek personelden alınacak yemek bedelleri dikkate alınarak ihale suretiyle piyasadan sağlanması mümkün olmakla birlikte bu şekilde sağlanan yiyeceklerin ilgili kurumlarda yemek vermek üzere kurulan yerlerde servis edileceği ve davaya konu ibarelerin yiyecek yardımını engellemediği açıktır.
Bu durumda Devlet memurlarının yiyecek yardımından ne şekilde faydalanacakları ve bu yardımın uygulanmasıyla ilgili esasların belirlenmesi konusunda idareye verilen yetki dikkate alındığında, davaya konu Yönetmeliğin iptali istenilen maddelerindeki düzenlemelerin, idareye verilen yetki kapsamında yapıldığı, kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun olduğu sonucuna ulaşıldığından söz konusu düzenlemelerde hukuka aykırılık görülmemiştir.
Belirtilen nedenlerle, davanın reddi gerektiği, düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince,Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname uyarınca (mülga) Başbakanlık yerine Cumhurbaşkanlığı hasım mevkine alınarak, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ:
Tüm Yerel Yönetim Çalışanları Sendikası tarafından, 10/02/2018 tarih ve 30328 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan, 20/11/2017 tarih ve 2017/11180 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı’yla yürürlüğe konulan Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 1. maddesinin ikinci cümlesinde yer alan “veya kupon, kart, fiş, bilet ya da bu mahiyette bir ödeme aracı verilmek suretiyle yapılamaz” ibaresi ile 2. maddesinin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasa’nın kamu hizmeti görevlileri ile ilgili genel ilkeleri düzenleyen 128. maddesinde, memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ile diğer özlük işlerinin kanunla düzenlenmesi gerektiği, mali ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümlerinin saklı olduğu belirtilmiştir.
Devlet memurlarının hizmet şartları, nitelikleri, atanma ve yetiştirilmesi, ilerleme ve yükselmeleri, ödev, hak ve sorumlulukları, aylık ve ödenekleri ile diğer özlük işleri 657 sayılı Devlet Memurları Kanunun’da düzenlenmiştir.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 146. maddesinin ikinci fıkrasında, memurlara kanun, tüzük ve yönetmeliklerin ve amirlerin tayin ettiği görevler karşılığında bu Kanun’la sağlanan haklar dışında ücret ödenemeyeceği ve hiçbir yarar sağlanamayacağı hükme bağlanmıştır.
“Amaç” başlıklı 2. maddesinin davaya konu Yönetmeliğin yürürlüğe konulduğu tarihte yürürlükte olan ikinci fıkrasında, bu Kanun’da öngörülen Yönetmeliklerin Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulacağı, düzenlenmiştir.
“Yiyecek yardımı” başlıklı 212. maddesinde, Devlet memurlarının hangi hallerde yiyecek yardımından ne şekilde faydalanacakları ve bu yardımın uygulanmasıyla ilgili esasların Maliye Bakanlığı ile Devlet Personel Başkanlığının birlikte hazırlayacakları bir yönetmelikle tespit olunacağı hükmüne yer verilmiştir.
19/11/1986 tarih ve 86/11220 Sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Devlet Memurlarının Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin;
“Yardım Şekli” başlıklı 3. maddesinde; “Yiyecek yardımı yemek verme şeklinde yapılır. Bu yardım karşılığında nakten bir ödemede bulunulmaz. Yiyecek yardımı haftalık çalışma süresi 40 saati aşmayan yerlerde öğle yemeği olarak verilir. Günün 24 saatinde devamlılık gösteren hizmetlerde çalışan memurlara, görevlerinin diğer yemek saatlerinde de devam etmesi şartıyla üç öğüne kadar yemek verilebilir.” hükmü;
“Yemek Servis Giderleri” başlıklı 4. maddesinde; “Yiyecek yardımı gerektirdiği giderler, yemek maliyetlerinin yarısını aşmamak üzere, bu Yönetmelik kapsamına dahil memur kadrosu adedine göre kurum bütçelerine konulacak ödeneklerle karşılanır. Ödenek dağıtımı yemek servisi kurulacak kurumdaki memur sayısı dikkate alınmak suretiyle yapılır. Yemek bedelinin bütçeden karşılanamayan kısmı yemek yiyenlerden alınır.” hükmü
” Yardımın Şartları” başlıklı 5. maddesinde; “Kurum bütçelerine yiyecek yardımı karşılığı olarak konulan ödenek, memurlara yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluşlara ödenir. Yemek servisi, yiyecek yardımından faydalanabilecek personel sayısının asgari 50 olması ve yemekhane için elverişli yer bulunması şartıyla atamaya yetkili amirin onayı ile kurulabilir. Yemek servisi için gerekli bina tesis ve demirbaş eşya kurumlarca sağlanır, bunlara karşılık memurlardan ücret alınmaz.” hükmü yer almakta iken, davaya konu 10/02/2018 tarih ve 30328 sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanarak yürürlüğe giren Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin;
1. maddesi ile Yönetmeliğin 3. maddesinin birinci fıkrası “Yiyecek yardımı sadece yemek verme şeklinde yapılır. Bu yardım, nakten veya kupon, kart, fiş, bilet ya da bu mahiyette bir ödeme aracı verilmek suretiyle yapılamaz.” şeklinde değiştirilmiş; 2. maddesi ile de Yönetmeliğin 5. maddesinin birinci ve ikinci fıkralarına “Yiyecek yardımının gerektirdiği giderler sadece yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluş tarafından yapılır”, “Yiyecek yardımı bu şekilde kurulan yemek servislerinde yapılır.” cümleleri eklenmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
657 sayılı Kanun’un 212. maddesinin verdiği yetki çerçevesinde hazırlanan Yönetmelik’te, Devlet memurlarının yiyecek yardımından yararlanabilmesi belirli kural ve koşullara bağlanmış, bu kapsamda, yiyecek yardımı biçiminin yemek verme şeklinde olması gerektiği düzenlenmiş, bu yardımın nakten veya başka bir ödeme aracıyla yapılması öngörülmemiştir.
Devlet Memurları Kanunun’da yapılması öngörülen yiyecek yardımı ayni nitelikte bir yardım olup, ayni yardımın; para olarak değil de mal veya hizmet olarak verilen başka bir deyimle yardımın nakit yerine mal ile karşılanması durumunu ifade etmesi ve davaya konu Yönetmeliğin 3. maddesinin birinci fıkrasının ilk cümlesinde de, yiyecek yardımının sadece yemek verme şeklinde yapılacağının belirtilmesi karşısında, bu fıkranın ikinci cümlesinde yer verilen ve iptali istenilen “… veya kupon, kart, fiş, bilet ya da bu mahiyette bir ödeme aracı verilmek suretiyle yapılamaz” ibaresinde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.
Söz konusu Yönetmeliğin “Yardımın Şartları” başlıklı 5. maddesinin birinci ve ikinci fıkralarına eklenen “Yiyecek yardımının gerektirdiği giderler sadece yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluş tarafından yapılır.” ve “Yiyecek yardımı bu şekilde kurulan yemek servislerinde yapılır.” ibarelerinin iptali istemine gelince:
Davaya konu Yönetmeliğin 5. maddesinin birinci fıkrasının iptali istenilen kısmından önceki cümlesinde, “Kurum bütçelerine yiyecek yardımı karşılığı olarak konulan ödenek, memurlara yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluşa ödenir.” şeklinde düzenleme yapılmıştır.
Devlet memurlarının yiyecek yardımından yararlanmaları bu yardımın kapsamı ve miktarı, verilen kamu hizmetinin niteliğine, memurların çalışma saatlerine, kamu kurumlarında çalışan memur sayısına, kurum tarafından yemek verilip verilmemesine, verilen yemeğin kurumda yapılmasına veya satın alınmasına, yemek maliyetleri ve kamu kurumlarının bütçe olanaklarına göre farklılık göstermektedir.
Bu nedenle yiyecek yardımının gerektirdiği giderlerin, bu yardımı daha iyi analiz ve organize edebilecek olan ve sadece yiyecek yardımı için kurulacak kuruluşlarca yapılacak olması bu amaçla ayrılan ödeneklerin daha verimli kullanılmasını sağlayacaktır.
Diğer taraftan 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 4. maddesinde yemek hazırlama ve dağıtım faaliyetleri hizmet tanımı kapsamında belirtildiğinden, kurumların yemeklerini mutfaklarında hazırlayamamaları halinde bütçelerine yiyecek yardımı amacıyla konulan ödeneğin, anılan Yönetmelik’te belirtilen esaslar çerçevesinde yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluşa aktarılması ve kurum bünyesindeki yemekhanede servise sunulacak yemeklerin, yemek servisince bu amaçla bütçeye konulan ödenek ve yemek yiyecek personelden alınacak yemek bedelleri dikkate alınarak, ihale suretiyle piyasadan sağlanması mümkün olmakla birlikte, bu şekilde sağlanan yiyeceklerin ilgili kurumlarda yemek vermek üzere kurulan yerlerde servis edileceği ve davaya konu ibarelerin yiyecek yardımını engellemediği açıktır.
Devlet memurlarının yiyecek yardımından ne şekilde faydalanacakları ve bu yardımın uygulanmasıyla ilgili esasların belirlenmesi konusunda idareye verilen yetki dikkate alındığında, davaya konu Yönetmeliğin iptali istenilen maddelerindeki düzenlemelerin, idareye verilen yetki kapsamında yapıldığı, kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun olduğu sonucuna ulaşıldığından söz konusu düzenlemelerde hukuka aykırılık görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVANIN REDDİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam … TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca takdir edilen … – TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
4. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde davacıya iadesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 17/03/2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.