Danıştay 13. Daire Başkanlığı         2021/150 E.  ,  2021/5423 K.
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2021/150
Karar No:2021/5423

TEMYİZ EDENLER : 1. (DAVALI) … Fonu (…)
VEKİLİ : Av. …

2. (DAVACI) … Yağ Sanayi A.Ş.
VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN_KONUSU : … İdare Mahkemesi’nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı şirket ile … Gıda Üretim Pazarlama Sanayi ve Ticaret A.Ş. (…) arasında imzalanan Fason Ürün İmalatı ve Satış Sözleşmesi uyarınca kararlaştırılan edimin, … Ticarî ve İktisadî Bütünlüğü’nün davalı Fon tarafından satışı sebebiyle gereği gibi ifa edilmediğinden bahisle uğranıldığı iddia edilen 2.089.831,45-TL zararın tazmini istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesi’nce, Dairemizin … tarih ve E:…, K:… sayılı bozma kararına uyularak verilen kararda; … tarih ve … sayılı Fon Kurulu kararıyla, … hakkında 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerinin uygulanmasına karar verildiği, … tarih ve … sayılı Fon Kurulu kararıyla ise, 6183 sayılı Kanun hükümleri gereğince haczedilen …’nın mülkiyetinde bulunan aktif değerler ve bu varlıkların mütemmim cüzü niteliğindeki sözleşmeler ile bu sözleşmelerden doğan ancak başlı başına iktisadî değeri olmayanlarda dâhil olmak üzere diğer tüm mal, hak ve varlıkların bir araya getirilerek … Ticarî ve İktisadî Bütünlüğü’nün oluşturulmasına, oluşturulan ticarî ve iktisadî bütünlüğün satışına karar verildiği, … tarih ve … sayılı Fon Kurulu kararıyla da, …’nın ticarî ve iktisadî bütünlük hâlinde satışına kadar geçecek süreçte üretimin devamının sağlanmasının, gerek yerel ekonomi açısından, gerekse fabrika değerinin korunması açısından önem arz ettiği hususu göz önüne alınarak, …’nın temettü hariç ortaklık hakları ile yönetim ve denetiminin Fon tarafından devir alınmasına, mevcut yönetim ve denetim kurulu üyelerinin azledilmelerine, kararda anılan kişilerin de, yönetim ve denetim kurulu üyesi olarak atanmalarına karar verildiği, Fon Kurulu kararıyla yönetim ve denetim kurulu üyeliğine atananların 03/06/2007 tarihinde göreve başladığı, 07/06/2007 tarihinde ise, davacı şirket ile … arasında “22/08/2006 tarihli Fason Ürün İmalatı ve Satımı Sözleşmesinin Tadiline Dair Ek Sözleşme”nin imzalandığı, sözleşmenin Fon Kurulu kararıyla …’ya atanan yönetim kurulu üyelerince imzalandıktan sonra, ticarî ve iktisadî bütünlük satış komisyonu başkanı tarafından muvafakat eden sıfatıyla imzalandığı, sözleşmede, 3. program olarak adlandırılan üretim ve satış programının sözleşme tarihinden önce tamamlanmadığı, aynı program çerçevesinde ve ek protokolde belirtilen yükümlülüklerle bağlı olmak üzere sözleşmenin 15/08/2007 tarihine kadar uzatılması hususunda mutabakata varıldığı, …’nın üretim tesislerinde bulunan mamul, yarı mamul ve hammadde üzerinde Fon tarafından uygulanan haczin kaldırılacağı, davacı şirketin de söz konusu mallar ve işlemler ile ilgili açtığı tüm davalardan feragat edeceği, 3. program kapsamında, … tesislerinde bulunan hammadde dışında sözleşme tarihi itibarıyla bakiye 6.891.184,00-TL tutarlı hammaddenin davacı şirket tarafından …’ya teslim edileceği, davacı şirketinde, program kapsamında ve programın sözleşmede belirtilen koşullarda tamamlanması karşılığında 2.000.000,00-TL’yi nakden ve defaten Fon’a ödeyeceği, 30/06/2007 tarih ve 1.500.000,00-TL tutarlı, 31/07/2007 tarih ve 1.403.456,00-TL tutarlı olmak üzere iki adet çeki Fon’a devredeceği, böylece toplam 4.903.456,00-TL ödeme yapacağı, 22/08/2006 tarihli sözleşmede düzenlenen 3. programın her şartta 15/08/2007 tarihinde sona ereceği ve bu tarihte program kapsamında bulunan tüm malların davacı şirkete mevcut hâliyle teslim ve/veya iade edileceğinin kararlaştırıldığı; 18/07/2007 tarihinde ise, davacı şirket ile … arasında “Fason Ürün İmalatı ve Satım Sözleşmesi Ek Sözleşme-2″nin imzalandığı, sözleşmenin Fon Kurulu kararıyla …’ya atanan yönetim kurulu üyelerince imzalandıktan sonra, ticarî ve iktisadî bütünlük satış komisyonu başkanı tarafından muvafakat eden sıfatıyla imzalandığı, sözleşmede, 22/08/2006 tarihli sözleşme ve 07/06/2007 tarihli ek sözleşme hükümleri çerçevesinde “3 nolu üretim planı” adı altında yeni bir üretim planının tam mutabakat ile hazırlandığı, üretim sonucunda elde edilecek mamullerin herhangi bir sebep ile 15/10/2017 tarihinden sonra davacı şirket tarafından teslim alınması veya üretilen malın hiç teslim alınmaması durumunda ortaya çıkabilecek bütün zararlardan davacı şirketin sorumlu olacağı, davacı şirket tarafından ortaya çıkabilecek bütün zararların üstlenildiğinin kabul, beyan ve taahhüt edildiği, davacı şirketin tüm hammadde ve ambalaj malzemelerini …’ya teslim edeceği, sözleşmenin “Üretim kapasitesi” başlıklı 5. maddesinde ise, davacı şirketin üretim planına uygun olarak hammadde ve ambalaj ihtiyacını temin ve tedarik edeceği, bu mükellefiyetin yerine getirilmesi hâlinde …’nın maksimum üretim kapasitesinin %85’ini taraflar arasında akdedilen 22/08/2006 tarihli sözleşme ve 07/06/2007 tarihli ek sözleşmeye göre fason üretim için kullanacağı, “Ücretlendirme” başlıklı 6. maddesinde ise, önceki sözleşmede belirtilen tutarlara ilave olarak davacı şirketin 30/08/2007 tarihinde 1.000.000,00-TL tutarlı, 30/09/2007 tarihinde 1.000.000,00-TL tutarlı iki adet çeki Fon’a teslim edeceği, böylelikle 2.000.000,00-TL ödeme yapacağı, … bünyesinde bulunan Fındık İşleme Tesisinin yeniden faaliyete geçirilmesinin kararlaştırıldığı, bu tesisin tam kapasite çalışması için gerekli tüm makinelerin çalışır vaziyete geçirilmesi ve faaliyetinin devamı için tüm tesisatın tamir, bakım, onarım ve teknik malzeme donanımının davacı şirket tarafından sözleşmenin imzalanmasından itibaren en geç 15 günlük süre içinde yerine getirileceği ve tesisin çalışmaya başlayacağı, davacı şirketin yapacağı masrafları …’dan talep edemeyeceğini kabul, beyan ve taahhüt ettiği, tesisin çalışmaya başlamasıyla birlikte taraflar arasında belirlenen 50.000,00-TL aylık tutar üzerinden iki ay süre ile davacı şirkete kiralanacağı, … ürünlerinin ve markalarının tanıtım ve reklam giderleri için davacı şirket tarafından asgari 450.000,00-TL reklam bütçesi ayrılacağı ve sözleşmenin imzalanmasının akabinde …’nın talep ettiği tarihte tutarın …’ya veya …’nın belirteceği hesaba ödeneceği, taraflar arasında imzalanan 22/08/2006 tarihli Fason Ürün İmalatı ve Satımı Sözleşmesi’nde düzenlenen 3. program olarak adlandırılan üretim ve satış programının süresinin sözleşme ile 15/10/2007 tarihine kadar uzatıldığı, taraflar uzlaştığı takdirde sözleşme süresinin bitiminden 15 gün önce yazılı olarak bildirilmesi hâlinde bu sözleşmenin 31/12/2007 tarihine kadar uzatılacağının kararlaştırıldığı, … Ticarî ve İktisadî Bütünlüğü’nün satış ilanının 16/07/2007 tarih ve 26584 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandığı ve 25/09/2007 tarihinde gerçekleştirilen ihalenin … tarih ve … sayılı Fon Kurulu kararıyla onaylandığı, ihale bedelinin 16/10/2007 tarihinde ödendiği ve aynı gün alıcı ile devir ve teslim anlaşması imzalanarak …’nın ihale alıcısına devredildiği, bunun üzerine, davacı tarafından keşide edilen ve muhataplarının … ile Fon’un olduğu … Noterliği’nin … tarih ve … yevmiye nolu ihtarnamesiyle, sözleşme gereği üretimlerin yapılmadığından bahisle mağdur oldukları, üretimin yapılıp teslim edilmesi veya ödedikleri üretim bedellerinden üretim azlığı oranında indirim yapılması, aksi takdirde hukukî yollara başvuracakları hususunun ihtar edildiği, ihtarnameye cevap verilmemesi üzerine davacı tarafından iddia olunan zararın tazmini istemiyle açılan davada, … Asliye Ticaret Mahkemesi’nce verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararla, uyuşmazlığın çözümünün idari yargının görev alanına girdiği gerekçesiyle dava dilekçesinin reddine karar verildiği, bunun üzerine, davacı şirket tarafından, 07/06/2007 ve 18/07/2007 tarihli sözleşmeler gereğince üretilmesi gereken miktarın 5.617 ton olması gerektiği hâlde 3.997 ton üretim yapıldığı ve edimin … Ticarî ve İktisadî Bütünlüğü’nün satışı sebebiyle gereği gibi ifa edilmemesi sebebiyle uğranıldığı iddia edilen 2.089.831,45-TL zararın tazmini istemiyle bakılan davanın açıldığı; Mahkemelerinin 07/10/2020 tarihli ara kararıyla, … Ticari ve İktisadi Bütünlüğü’nün ihale edilmesine ilişkin 27/09/2007 tarih ve 2007/488 sayılı Fon Kurulu kararının iptali istemiyle dava açılıp açılmadığının davalı idareden sorulduğu, ara kararına cevaben davalı idarenin 27/10/2020 havale tarihli dilekçesi ekinde dosyaya sunulan yargı kararlarında, … tarih ve … sayılı Fon Kurulu kararının hukuka uygun olduğu gerekçesiyle açılan iptal davalarının reddine karar verildiği, aynı ara kararıyla davacı şirketten, davacı şirket ile … Ticari ve İktisadi Bütünlüğü arasında 07/06/2007 ve 08/07/2007 tarihlerinde imzalanan fason üretim imalatı ve satımı sözleşmelerine ek olarak taraflar arasında günlük asgari üretim miktarı konusunda yazılı bir anlaşma yapılıp yapılmadığı ile … Ticari ve İktisadi Bütünlüğü’nün günlük üretmesi gereken miktardan daha az üretim yaptığına yönelik olarak sulh hukuk mahkemesine başvuru yapılarak delil tespiti yaptırılıp yaptırılmadığı, sözleşmenin gereği gibi ifa edilmediğine yönelik noter kanalıyla ihtarname tanzim edilip edilmediği hususlarının sorulduğu, ara kararına cevaben davacı şirketin 13/11/2020 havale tarihli dilekçesinde bu hususlara yönelik bir açıklama getirilmediği, davacı şirket tarafından, … A.Ş.’nin % 85 kapasite ile en az günlük 85 ton üretim yapması gerektiği konusunda şifahi olarak anlaştıklarının belirtildiği, … A.Ş.’nin ise sözleşmeye sadık kalmayarak günde üretilmesi gereken miktardan daha az üretim gerçekleştirdiği, yapılan maliyet hesaplamaları uyarıncada ton başı 522,85 TL maliyet artışı olduğu, bu artışın meydana gelmesinde ise, … A.Ş.’nin tam kapasite ile çalıştırılmasını sağlayamayan davalı idarenin kusuru bulunduğu ileri sürülmüş ise de, yapılan sözleşme ve protokollerin incelenmesinden, günlük en az 85 ton üretim yapılacağına ilişkin herhangi bir ibareye rastlanılmadığı, davacı tarafından söz konusu şirketin kapasitesinin altında çalıştırıldığına ilişkin bir tespit bulunmadığı, kaldıki davacının üretim aşamasında eksik kapasite ile çalıştırıldığına ilişkin bir itirazının da dosya kapsamında yer almadığı, 18/07/2007 tarihli iki aylık sözleşme süresinin 18/09/2007 tarihinde sona ermesine rağmen 31/12/2007 tarihine kadar üretim yapılmasına izin verildiği, 07/06/2007 tarihinde imzalanan ek sözleşmede ise … A.Ş.’nin … Yağ’a karşı işbu sözleşmede belirtilenler dışında hiçbir yükümlülüğünün bulunmadığı ve bulunmayacağı, bu tarihe kadar olan tüm ilişkilerden dolayı tarafların bir diğerini ibra ettiğinin taraflarca kararlaştırıldığı hususları bir bütün olarak değerlendirildiğinde, davacı şirket ile imzalanan sözleşmelerden kaynaklı davalı idareye atfedilebilecek bir kusur bulunmadığı sonucuna varılmıştır
Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, nispi vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.
Davacı tarafından, 18/07/2007 tarihli sözleşme ile üretim kapasitesinin %85’inin fason ürünler için kullanılacağının kararlaştırıldığı, davalı tarafında buna bir itirazının olmadığı, tarafların birbirini ibra etmesinin ancak yükümlülüklerini gerçekleştirmelerine bağlı olduğu, dava konusu uyuşmazlığın özel uzmanlık gerektirdiği ve fındık ile buna bağlı üretimler konusunda uzman bir bilirkişi heyetine dosyanın tevdi edilerek rapor alınması gerektiği ileri sürülmektedir.

TARAFLARIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, 18/07/2007 tarihli sözleşme ile üretim kapasitesinin %85’inin fason ürünler için kullanılacağının kararlaştırıldığı, davalı tarafında buna bir itirazının olmadığı, tarafların birbirini ibra etmesinin ancak yükümlülüklerini gerçekleştirmelerine bağlı olduğu, dava konusu uyuşmazlığın özel uzmanlık gerektirdiği ve fındık ile buna bağlı üretimler konusunda uzman bir bilirkişi heyetine dosyanın tevdi edilerek rapor alınması gerektiği belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …’İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi’nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Tarafların temyiz istemlerinin reddine,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddi yolundaki … İdare Mahkemesi’nin … tarih ve E:…, K:… sayılı temyize konu kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından anılan Mahkeme kararının ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunanlar üzerinde bırakılmasına,
4. Kullanılmayan …-TL yürütmeyi durdurma harcının istemi hâlinde davacıya iadesine,
5. Dosyanın anılan Mahkeme’ye gönderilmesine,
6. 2577 sayılı Kanun’un Geçici 8. maddesi uyarınca, bu kararın tebliğ tarihini izleyen 15 (on beş) gün içerisinde kararın düzeltilmesi yolu açık olmak üzere, 29/12/2021 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.