Danıştay 7. Daire Başkanlığı         2018/4850 E.  ,  2021/5969 K.
T.C.
D A N I Ş T A Y
YEDİNCİ DAİRE
Esas No : 2018/4850
Karar No : 2021/5969

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : … Ticaret Anonim Şirketi
VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVALI) : … Bakanlığı adına
VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava Konusu İstem: Davacı şirket adına tescilli … tarih ve … sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesi ile … tarih ve … sayılı yatırım teşvik belgesi kapsamında ithalatı yapılan makine ve teçhizata ait gümrük, katma değer ve özel tüketim vergilerinin tahsili amacıyla, yatırım teşvik belgesinin iptal edildiğinden bahisle düzenlenen ödeme emrinin iptali istemiyle dava açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla, yatırım teşvik belgesi kapsamında ithal edilen eşyanın, gümrük vergileri tahakkuk ettirilmeksizin ve teminata bağlanmaksızın, şarta bağlı olarak uygulanan muafiyet ve istisna kapsamında Türkiye Gümrük Bölgesine girdiği, vergilerin tahakkuku ve tahsilinin olumsuz şarta bağlı olarak ertelendiği; dolayısıyla, olumsuz şartın gerçekleşmesi, yani, yatırım teşvik belgesinde öngörülen süre ve şekilde yatırımın gerçekleşmemesi nedeniyle teşvik belgesinin iptal edilmesi halinde eşyaya isabet eden vergilerin tahakkuk ettirilip yükümlüsüne tebliğ edilerek, itiraz yoluna başvurma ve dava açma olanağının sağlanması gerektiği, ara kararı üzerine sunulan belgelerden ödeme emrine konu gümrük, katma değer ve özel tüketim vergilerine ilişkin ek tahakkuk yapılmadan sadece 6183 sayılı Kanun’un 37. maddesine göre bir ay vade verilmek suretiyle dava konusu ödeme emrinin düzenlendiği anlaşılmış olup, bu durumda davacı adına düzenlenen ödeme emrinde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 13. maddesinin (d) bendinde belirtildiği üzere, yatırım teşvik belgesinin iptali nedeniyle zamanında alınmayan vergiler ile cezalarda zamanaşımının, verginin tarhını veya cezanın kesilmesini gerektiren durumun meydana geldiği tarihi takip eden takvim yılının başından itibaren başlayacağı, olayda, yatırım teşvik belgesinin 23/10/2014 tarihli işlem ile iptal edildiği ve söz konusu belge ile sağlanan destek nedeniyle alınmayan vergiler için 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nda öngörülen üç yıllık zamanaşımı süresinin 31/12/2017 tarihinde dolduğu, davacı adına 6183 sayılı Kanun’un 37. maddesi uyarınca tesis edilen işlemin zamanaşımı süresi içerisinde 22/02/2016 tarihinde tebliğ edilmesine rağmen bu işleme karşı herhangi bir dava açılmadığı, bu durumda, yatırım teşvik belgesi kapsamında ithal edilen eşya nedeniyle tahakkuk eden vergilerin, yatırım teşvik belgesinin iptali nedeniyle davacıdan tahsili amacıyla düzenlenen dava konusu ödeme emrinde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulü ile mahkeme kararının kaldırılmasından sonra davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI :Yatırım teşvik belgesinin iptalinin hukuka aykırı olduğu, tarh ve tahakkuk aşaması tamamlanmadan tahsil işlemlerine geçilemeyeceği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : İstemin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …’IN DÜŞÜNCESİ :Uyuşmazlıkta, yatırım teşvik belgesinin iptal edildiğinden bahisle, öncelikle belge kapsamında istisna edilen gümrük, katma değer ve özel tüketim vergileri ile ilgili yapılacak tahakkukun tebliği suretiyle, davacıya idari itiraz ve dava açma hakkının tanınması gerekmekte olup, doğrudan 6183 sayılı Kanun’un 37. maddesine göre işlem tesis edilmesi ve 1 ay içerisinde ödeme yapılmadığından bahisle ödeme emri düzenlenmesi mümkün olmadığından, temyize konu kararın bozulması
gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY:
Davacı şirket adına tescilli … tarih ve … sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesi ile … tarih ve … sayılı yatırım teşvik belgesi kapsamında ithalatı yapılan makine ve teçhizata ait gümrük, katma değer ve özel tüketim vergilerinin tahsili amacıyla, yatırım teşvik belgesinin iptal edildiğinden bahisle düzenlenen ödeme emrinin iptali istemiyle dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT :
4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 74. maddesinde, Türkiye Gümrük Bölgesine gelen eşyanın serbest dolaşıma girişinin; ticaret politikası önlemlerinin uygulanması, eşyanın ithali için öngörülen diğer işlemlerin tamamlanması ve kanunen ödenmesi gereken vergilerin tahsili ile mümkün olduğu; 181. maddesinin 1. fıkrasında, ithalatta gümrük yükümlülüğünün; a) İthalat vergilerine tabi eşyanın serbest dolaşıma girişi, b) ithalat vergilerine tabi eşyanın ithalat vergilerinden kısmi muafiyet suretiyle geçici ithali için verilecek gümrük beyannamesinin tescil tarihinde başlayacağı; 184. maddesinde ise; 183. maddede belirtilen haller dışında; a) İthalat vergilerine tabi eşyanın geçici depolanmasından veya tabi tutulmuş olduğu gümrük rejiminin uygulanmasından doğan yükümlülüklerden birinin yerine getirilmemesi, b) Eşyanın söz konusu gümrük rejimine tabi tutulmasına veya nihai kullanımı nedeniyle indirimli yahut sıfır ithalat vergi oranı uygulanmasına ilişkin koşullardan birine uyulmaması hallerinde ve bu fiillerin geçici depolamanın veya ilgili gümrük rejiminin yanlış uygulanması sonucunu yarattığının tespit edilmesi, durumunda ithalat nedeniyle gümrük yükümlülüğünün doğacağını ve bu yükümlülüğün 1. fıkranın (a) bendinde bahsedilen hallerde yükümlülüğün yerine getirilmediği tarihte, eşyanın sözkonusu gümrük rejimine tabi tutulmasına veya nihai kullanımı nedeniyle indirimli ya da sıfır ithalat vergi oranı uygulanmasına ilişkin bir koşula uyulmadığının sonradan tespiti halinde ise ilgili rejime tabi tutulduğu tarihte başlayacağı düzenlenmiştir. Yine anılan Kanun’un 197. maddesinin 2. fıkrasında, yapılan denetimler sonucunda hiç alınmadığı veya noksan alındığı belirlenen veya 1. fıkrada belirtilen şekilde tebliğ edilmeyen gümrük vergilerine ilişkin tebligatın, gümrük yükümlülüğünün doğduğu tarihten itibaren üç yıl içinde yapılabileceği; 5911 sayılı Kanun ile değişik 242. maddesinde ise yükümlülerin, kendilerine tebliğ edilen gümrük vergileri, cezalar ve idari kararlara karşı tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde bir üst makama, üst makam yoksa aynı makama verecekleri bir dilekçe ile itiraz edebilecekleri, idareye intikal eden itirazların otuz gün içinde karara bağlanarak ilgili kişiye tebliğ edileceği, itirazın reddi kararlarına karşı işlemin yapıldığı yerdeki idari yargı mercilerine başvurulabileceği hükme bağlanmıştır.
3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 13. maddesinde katma değer vergisinden müstesna tutulacak vergi ve hizmetler sayılarak; (d) bendinde, yatırım teşvik belgesi sahibi mükelleflere belge kapsamındaki makine ve teçhizat teslimleri ile belge kapsamındaki yazılım ve gayri maddi hak satış ve kiralamalarının katma değer vergisinden müstesna olduğu, yatırımın teşvik belgesinde öngörüldüğü şekilde gerçekleşmemesi halinde, zamanında alınmayan verginin alıcıdan, vergi ziyaı cezası uygulanarak gecikme faizi ile birlikte tahsil edileceği hüküm altına alınmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Dosyanın incelenmesinden, davacı şirket adına düzenlenmiş yatırım teşvik belgesi kapsamında davacı adına tescilli beyannamelerle ithal edilen makine ve teçhizata ait istisna edilen vergilerin, teşvik belgesinin re’sen iptal edilmesi nedeniyle istisna hükümleri ortadan kalktığından davacıdan tahsilini sağlamak amacıyla tesis edilecek işlemlerde izlenecek usul konusunda 4458 sayılı Kanun’da bir düzenlemenin bulunmadığı anlaşılmaktadır. Ancak, böyle bir durumda ithalat vergilerine tâbi bir eşyanın, Gümrük Kanunu’na aykırı bir şekilde Türkiye Gümrük Bölgesine girmesi söz konusu olmakla 4458 sayılı Kanun’un 184. maddesine göre, gümrük yükümlülüğü doğacağından, gümrük vergileri alınmadan yurda girişi yapılan eşyaya ilişkin gümrük vergilerinin, Gümrük Kanunu’na göre tahakkuk ettirilerek, yükümlüsüne bildirilmesi suretiyle, yükümlülerin, bu bildirimlere karşı, anılan Kanun’un 242. maddesinde öngörülen idari itiraz yollarına başvurabilmelerine ve taleplerinin reddi üzerine de otuz gün içinde dava açabilmelerine olanak tanınması gerekmektedir.
Uyuşmazlıkta, yatırım teşvik belgesinin iptal edildiğinden bahisle, öncelikle belge kapsamında istisna edilen gümrük, katma değer ve özel tüketim vergileri ile ilgili yapılacak tahakkukun tebliği suretiyle, davacıya idari itiraz ve dava açma hakkının tanınması gerekmekte olup, doğrudan 6183 sayılı Kanun’un 37. maddesine göre işlem tesis edilmesi ve 1 ay içerisinde ödeme yapılmadığından bahisle ödeme emri düzenlenmesi mümkün olmadığından, temyize konu kararın bozulması gerekmiştir.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Temyiz isteminin kabulüne,
2. … Bölge İdare Mahkemesi … Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Daireye gönderilmesine,
4. Yargılama giderlerinin yeniden verilecek kararda karşılanması gerektiğine, 22/12/2021 tarihinde kesin olarak oyçokluğuyla karar verildi.

(X) KARŞI OY:
Dayandığı hukuki ve kanuni nedenlerle gerekçesi yukarıda açıklanmış bulunan istinaf kararı, aynı gerekçe ve nedenlerle uygun görülmüş olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar sözü geçen kararın bozulmasını sağlayacak durumda bulunmadığından, temyiz isteminin reddi ve istinaf kararının onanması gerektiği oyu ile, karara katılmıyoruz.