Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2021/6011 E.  ,  2021/6601 K.
T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/6011
Karar No : 2021/6601

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Defterdarlığı … Yakası …
Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İstanbul ili, Sultanbeyli ilçesi, … mahallesinde bulunan … ada, … parsel sayılı 712,35 m2 yüzölçümlü taşınmazın satışının yapılmasına dair başvurunun reddine ilişkin … tarih ve … sayılı işleminin iptaline karar verilmesi istenilmektedir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararında; Dairemizin 02/03/2021 tarih ve E:2019/5444, K:2021/1268 sayılı bozma kararına uyularak, dava konusu taşınmazın 6292 sayılı Kanunun 6. maddesi uyarınca davacıya satışına ilişkin işlemleri etkileyeceği açık olan, Danıştay Altıncı Dairesinin 02/03/2020 tarih ve E:2018/9388, K:2020/2880 sayılı bozma kararının ardından … İdare Mahkemesinin E:… esas sayılı dosyasında görülen davanın sonucunun beklenilerek yeniden bir karar verilmesi gerektiği, bu itibarla, davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle, … İdare Mahkemesi’nce verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararın kaldırılmasına, yeniden yargılama yapılması amacıyla dosyanın 2577 sayılı Kanunun 45. maddesinin 5. fıkrası uyarınca mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, dava konusu taşınmazın 6292 sayılı Kanunun 6. maddesinin 12. fıkrasındaki şartları taşımadığı gerekçesiyle satılmasının mümkün olmadığı, bu nedenle işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …’NUN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile usul ve yasaya aykırı olan Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacının fiili kullanımında olan mülkiyeti hazineye ait İstanbul ili, Sultanbeyli ilçesi, … mahallesinde bulunan … ada, … parsel sayılı 712,35 m2 yüzölçümlü taşınmazın, 6292 sayılı Kanun uyarınca satışının yapılması istemiyle davalı idareye başvurulduğu, İstanbul Valiliği Defterdarlık Anadolu Yakası Milli Emlak Dairesi Başkanlığı’nın … tarih ve … sayılı işlemi ile taşınmazın imar planında kısmen yol, kısmen üniversite alanında kaldığından bahisle anılan başvurunun reddi üzerine söz konusu işlemin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı Kanunun 45. maddesinin 4. fıkrasında “Bölge idare mahkemesi, ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulmadığı takdirde istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verir. Bu hâlde bölge idare mahkemesi işin esası hakkında yeniden bir karar verir.” hükmüne yer verilmiştir.
Aynı Kanunun 50. maddesinin 2. fıkrasında “Temyiz incelemesi sonucunda verilen bozma kararı üzerine ilgili merci, dosyayı öncelikle inceler ve varsa gerekli tahkik işlemlerini tamamlayarak yeniden karar verir.” düzenlemesi, aynı maddenin 4. fıkrasında ise “Danıştayın bozma kararına uyulduğu takdirde, bu kararın temyiz incelemesi, bozma kararına uygunlukla sınırlı olarak yapılır.” düzenlemesi bulunmaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Uyuşmazlıkta, … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; dava konusu taşınmaza ilişkin imar durum belgelerinden söz konusu taşınmazın imar planlarında kısmen yol, kısmen üniversite alanında kaldığı anlaşılmış olup, bahsi geçen imar planlarına davacı tarafından açılan davada Mahkemelerinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı ile süre ret kararı verildiği, 6292 sayılı Kanunun 6. maddesinin 12. fıkrasında, kamu hizmetine ayrılan veya bu amaçla kullanılan veya Maliye Bakanlığı’nca belirlenen taşınmazların hak sahiplerine satılamayacağının düzenlenmesi karşısında, taşınmazın davacıya satılmasının mümkün olmadığına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş; karara karşı davacı tarafından yapılan istinaf başvurusu … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla reddedilmiştir.
… Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin yukarıda anılan kararına karşı davacı tarafından temyiz isteminde bulunulmuş; Dairemizin 02/03/2021 tarih ve E:2019/5444, K:2021/1268 sayılı kararıyla, davaya konu parsele ait imar planlarına karşı açılan davada Mahkemesince verilen süre ret kararının, karara karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi üzerine temyiz aşamasında Danıştay Altıncı Dairesinin 02/03/2020 tarih ve E:2018/9388, K:2020/2880 sayılı kararıyla bozulduğu; Bölge İdare Mahkemesince bozma kararına uyularak İdare Mahkemesinin süre ret kararının kaldırıldığı ve işin esası hakkında bir karar vermek üzere dosyanın Mahkemesine iade edildiği belirtildikten sonra, anılan davanın sonucu bakılmakta olan davayı etkileyeceğinden, imar planlarına karşı açılan davanın sonucunun beklenilmesi gerektiği gerekçesiyle Bölge İdare Mahkemesi kararı bozulmuştur.
2577 sayılı Kanunun 45. maddesini değiştiren 28/06/2014 tarih ve 29044 sayılı Resmî Gazete’de yayınlanan 6545 sayılı Türk Ceza Kanunu İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 19. maddesinin gerekçesinde, “…Bölge idare mahkemesi, yaptığı inceleme sonunda ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulursa istinaf başvurusunun reddine karar verecektir. Karardaki maddi yanlışlıkların düzeltilmesi mümkün ise gerekli düzeltmeyi yapacak ve yine istinaf başvurusunun reddine karar verecektir. Bölge idare mahkemesi, ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulmadığı takdirde istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verecektir. Bu hâlde bölge idare mahkemesi işin esasına girecek ve esas hakkında yeniden bir karar verecektir. İşin esasına girilerek yapılacak inceleme sırasında ihtiyaç duyulması hâlinde kararı veren mahkeme veya başka bir yer idare ya da vergi mahkemesi istinabe olunabilecektir. Bu durumda, istinabe olunan mahkeme gerekli işlemleri öncelikle ve ivedilikle yerine getirir. Yukarıda belirtildiği gibi istinaf incelemesinde kural, ilk derece mahkemesince verilen kararda tespit edilen maddi veya hukuki eksikliklerin istinaf mercii tarafından tamamlanarak nihai kararın da istinaf mercii tarafından verilmesidir. Ancak bu kuralın bir istisnası söz konusudur. Şayet ilk derece mahkemesinin 2577 sayılı Kanun’un 14 ve 15’inci maddeleri uyarınca ilk inceleme üzerine vermiş olduğu bir karara karşı istinaf başvurusu yapılmış ve istinaf mercii bu başvuruyu haklı görmüş ise, istinaf mercii bu kararı bozacak ve dosyayı kararı veren mahkemeye geri gönderecektir. Bunun gibi, ilk derece mahkemesindeki davaya görevsiz ya da yetkisiz mahkeme tarafından yahut reddedilmiş ya da yasaklanmış hakim tarafından bakılmış olması hâlinde de, istinaf mercii kararı bozmak suretiyle dosyayı geri gönderecektir. Bölge idare mahkemesinin bu kararları kesindir…” açıklamalarına yer verilmiştir.
6545 sayılı Kanunun 19. maddesiyle yapılan değişiklikle, 2577 sayılı Kanunun 45. maddesinde “itiraz usulü” kaldırılarak, “istinaf” kanun yolu getirilmiştir. İstinaf kanun yolu, ilk derece mahkemelerinin kesinleşmemiş nihai kararlarının maddi ve hukukî yönlerden denetlenerek, hukuka aykırılıklarını ortadan kaldırmak amacıyla düzenlenmiştir.
İstinaf merciinin, ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulması halinde istinaf başvurusunun reddine, aksi hâlde ise kararın kaldırılmasına karar vermesi, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verdiği durumlarda ise kural olarak, mahkeme kararında tespit edilen maddî veya hukukî eksiklikleri tamamlayarak nihaî kararı vermesi gerekmektedir.
İstinaf merciî olan bölge idare mahkemesinin, ilk derece mahkemesinin kararını hukuka uygun bulmayarak, istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verdiği hâllerde, kural olarak, işin esası hakkında yeniden bir karar vereceği; istisnaî olarak, ilk inceleme üzerine verilen kararlara karşı yapılan istinaf başvurusunu haklı bulduğu, davaya görevsiz veya yetkisiz mahkeme yahut reddedilmiş veya yasaklanmış hâkim tarafından bakılmış olması hâllerinde ise dosyayı ilgili mahkemeye göndereceği açıktır.
Bu durumda, idare mahkemesince bakılan uyuşmazlığın esası hakkında bir karar verildiğinden ve esas hakkındaki karar Dairemizce bozulduğundan, bozma kararına uyan bölge idare mahkemesinin imar planlarına karşı açılan davanın sonucunu bekleyerek ilk derece mahkemesi kararının hukuka uygunluğunu denetlemesi ve yeniden bir karar vermesi gerekmektedir.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun’un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 21/12/2021 tarihinde kesin olarak oybirliği ile karar verildi.