Danıştay 9. Daire Başkanlığı         2018/1474 E.  ,  2021/6222 K.
T.C.
D A N I Ş T A Y
DOKUZUNCU DAİRE
Esas No : 2018/1474
Karar No : 2021/6222

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av…..
KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1- … Bakanlığı
VEKİLİ : Av….
2- … Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av….

İSTEMİN KONUSU : Davacı adına üreticilerden aldığı mallara ilişkin bildirimde bulunmaması nedeniyle … tarih ve … sayılı Aydın Büyükşehir Belediyesi Encümen Kararına dayanılarak cezalı hal rüsumu istenilmesine ilişkin Aydın Büyükşehir Belediye Başkanlığı Tarımsal Hizmetler Dairesi Başkanlığının … tarih ve … sayılı işleminin iptali istemiyle açılan davayı “davacı tarafından müstahsil makbuzuyla üreticilerden alınan mallara ilişkin sistem girişi yapılmadığı, dolayısıyla alınan malların toptancı haline bildirilmeden toptan alınıp satıldığı, müstahsil alımlarına ilişkin tahsil makbuzlarıyla üretici kayıt defterleri arasında uyumsuzluk bulunduğu, Gümrük Ticaret Bakanlığı’nın tespit tutanaklarıyla da alımların sisteme bildirilmediğinin somut olarak belirlendiği, bu nedenle, 5957 sayılı Sebze ve Meyveler ile Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun’un 4. ve 8. maddelerine dayanılarak hesaplanan tutarlar esas alınarak cezalı hal rüsmu istenilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı” gerekçesiyle reddeden … Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararına yönelik davacının istinaf başvurusunu reddeden … Bölge İdare Mahkemesi … Vergi Dava Dairesi’nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Encümen kararına konu raporun tebliğ edilmediği, tebliğ edilen yazıda cezalı hal rüsmu hesaplandığı bildirilmişse de, istenilen tutarın ne kadarının ceza, ne kadarının ise hal rüsmu olduğunun belirginleştirilmediği, listedeki müstahsil fişlerindeki mal cinslerinin hatalı olduğu ve ceza kesmeye elverişli olmadığı, bildirim sisteminin 01/01/2014 tarihinde kullanılmaya başlandığı, düzenlenen raporun hal dışında yapılan işlemleri kapsamayacağı, cezalı hal rüsmuna konu liste uyumsuzluklar bulunduğu, resmi kurumlara verilen mallara ilişkin fatura düzenlenerek bildirimde bulunulduğu iddialarıyla kararın bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI:
… Bakanlığının Savunması: Cezalı hal rüsmuna konu tespitin Bakanlık tarafından yapılması nedeniyle tutanak düzenleme zorunluluğun bulunmadığı, cezalı hal rüsmunun tek bir ceza olduğu, hal rüsmu ve ceza şeklinde bir ayrım bulunmadığı, teftiş sırasında hal personeliyle alım-satım işlemlerinin hal kayıt sistemine bildirip bildirmediklerinin kontrolünün yapıldığı, hal bildirim sisteminin 07/07/2012 tarihinde yürürlüğe girdiği, bildirim işleminde hal içi ve dışı diye bir ayrımın yapılmadığı, hesaplamada müstahsil makbuz tarihi, müstahsilin adı soyadı, malın cinsi ve miktarları sütunlarının esas alındığı iddialarıyla temyiz isteminin reddi istenilmektedir.
… Büyükşehir Belediyesi Başkanlığının Savunması: Bakanlıkça yapılan teftiş sonucu verilen talimata Belediyenin uyma zorunluluğunun bulunduğu, Belediye Encümen kararının buna istinaden alındığı, Bakanlık müfettişi tarafından yapılan denetimde müstahsil makbuz numaralarındaki cezalı hal rüsmuna ilişkin cezaya konu birim fiyatın, denetim zaman dilimi ele alınarak belirlendiği, cezalı hal rüsmunun idari para cezası olmadığı, düzenlenen tutanakların incelenmesinden, müstahsil makbuzundaki mal isimleri ile tespit tutanağındaki mal isimlerinin uyuşmadığı, cezanın hesaplanmasına ilişkin birim fiyat ve diğer bilgilerde herhangi bir hata olmadığı, bildirim yükümlülüğünün hal dışı işlemlerini de kapsadığı, yürüyen bakiye yöntemi kullanılarak müstahsil makbuzlarındaki bilgiyle hal kayıt sistemindeki bildirimin zaman dilimi gözetilmeksizin karşılaştırıldığı, sistem iyileştirmelerine ilişkin duyuruların zamanında yapıldığı ve 01/01/2013 tarihinin teftiş tarihi olarak esas alındığı, tespit çizelgesinde herhangi bir tekerrürün olmadığı iddialarıyla temyiz isteminin reddi talep edilmektedir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …’IN DÜŞÜNCESİ: Dosyanın incelenmesinden; dava konusu cezalı hal rüsmuna ilişkin Sebze ve Meyve Ticareti ve Toptancı Halleri Hakkında Yönetmelik’in 23. ve 27. maddelerine istinaden düzenlenen bir tutanağın mevcut olmadığı, teftiş raporunda ve eki listede cezalı hal rüsmunun mal bazında hangi fiile istinaden kesildiğine dair açıklama bulunulmadığı, bu nedenle cezalı hal rüsmuna dair yapılabilecek savunma hakkının kısıtlandığı, bunun yanı sıra, encümen kararı ekinde yer alan 8 sayfalı tablonun incelenmesinden; …, …, …, …, … sıra numaralı müstahsil makbuzlarına ilişkin bildirimde bulunulup künye belgesi oluşturulduğu, ayrıca bu makbuzlara ilişkin malların ceza hesabında başka mal olarak gösterilerek hesap yapıldığı, … ila … numaralı müstahsil makbuzlarındaki malların ceza hesabında başka mal olarak gösterilerek hesap yapıldığı, mal alınmayan … adlı üreticinin müstahsil makbuzunun bildirilmediğinden bahisle bu alım üzerinden cezalı hal rüsmu hesaplandığı, 5957 Sayılı Sebze ve Meyveler ile Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun’un 8. maddesinde “hal rüsumu, tespitin yapıldığı yerdeki toptancı halinde bir önceki gün o mallar için oluşan birim fiyatların en yükseği esas alınarak belirlenen toptan satış bedelinin yüzde yirmi beşi oranında cezalı olarak alınır.” ifadesi dikkate alınarak, söz konusu tabloya cezalı hal rüsmuna konu birim fiyatlar eklenerek hesaplama yapılmışsa da, hangi tarihin dikkate alındığı hususunda bir açıklamaya yer verilmediği (Rapor tarihinden bir önceki gün mü, Encümen karar tarihinden önceki bir gün mü, eksik bildirim yapılan hallerde bildirim tarihinden bir önceki gün mü?) anlaşıldığından, dava konusu cezalı hal rüsmunda hukuka uyarlık bulunmadığı için temyiz istemin kabulüyle Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
Davacının duruşma istemi, 2577 sayılı İdari Yargılama Usul Kanunu’nun 17/2. maddesi uyarınca uygun görülmeyerek işin esasına geçildi:
İleri sürülen iddialar temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasını sağlayacak durumda bulunmadığından, temyiz istemnin reddine ve kararın onanmasına, temyiz isteminde bulunan davacıdan …-TL maktu harç alınmasına, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 50. maddesi uyarınca, kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de … Bölge İdare Mahkemesi … Vergi Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın … Vergi Mahkemesine gönderilmesine, 09/12/2021 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.