Danıştay 12. Daire Başkanlığı 2018/3753 E. , 2021/6144 K.
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2018/3753
Karar No : 2021/6144
DAVACI : …
VEKİLİ : Av. …
DAVALILAR : 1- … Bakanlığı
VEKİLİ : Av. …
2- … Genel Müdürlüğü …
VEKİLİ : Av. …
DAVANIN KONUSU :
… Anonim Ortaklığı Genel Müdürlüğünde danışman (teknik) olarak görev yapmakta iken 24/07/2017 tarihinde emekliye ayrılması nedeniyle hizmet akdi feshedilen davacı tarafından;
1- Aylık maaşlarından limit aşımı altında yapılan kesinti tutarlarının, başlangıç tarihinden itibaren tüm hakedişlerinin (maaş, ikramiye, kıdem teşvik, ihbar, vb.) hesaplanarak tarafına ödenmesi için yapılan başvurunun reddine ilişkin … Anonim Ortaklığı Genel Müdürlüğünün … tarih ve E…. sayılı işleminin iptali ile;
2- Ücret kesintilerine neden olduğu ileri sürülen Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı Personel Yönetmeliği’nin 24. maddesinin ikinci fıkrasındaki, “Yukarıdaki fıkra hükmüne göre belirlenen ödemeler Yüksek Planlama Kurulunun belirlediği tavan ücreti geçemez.” hükmünün iptali ve
3- Ücret kesintilerinden doğan parasal haklarının, hizmet aktinin feshedildiği tarihten geriye doğru, 3990 sayılı Yetki Kanunu’nun iptaline ilişkin Anayasa Mahkemesi kararının Resmi Gazete’de yayımlandığı 24/02/1995 tarihine kadar hesaplanarak, her bir kalemin tahakkuk tarihinden ödeme tarihine kadar işleyecek yasal faiziyle birlikte tazminine karar verilmesi istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI :
18/05/1994 tarih ve 3990 sayılı Yetki Kanunu’na dayalı olarak 20/05/1994 tarih ve 21939 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 527 sayılı KHK’nın 31. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, 399 sayılı KHK’nin Geçici 9. ve Ek 1. maddelerinde belirlenen kuruluşlarda yönetim kademelerinde sözleşmeli statüde personel çalıştıranların genel müdür, genel müdür yardımcısı, daire başkanı, müdür, grup başkanı, müdür ve başkan yardımcısı, şef ve memur gibi unvanlarda çalışan yönetim personelinin (kapsam dışı personel dahil) sözleşme ücretlerini belirlemeye Yüksek Planlama Kurulunun yetkili olduğu düzenlemesine yer verildiği; ancak, 3990 sayılı Yetki Kanunu’nun 24/02/1995 tarih ve 22212 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Anayasa Mahkemesinin 05/07/1994 tarih ve E:1994/50; 1994/44-2 sayılı kararıyla iptal edildiğinden bahisle kapsam dışı personelin ücretlerinin tespitinde Yüksek Planlama Kurulunun yetkili olmadığı; bu nedenle; Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı Personel Yönetmeliği’nin 24. maddesinin ikinci fıkrasındaki, “Yukarıdaki fıkra hükmüne göre belirlenen ödemeler Yüksek Planlama Kurulunun belirlediği tavan ücreti geçemez.” hükmünun hukuka aykırı olduğu ileri sürülmüştür.
DAVALILARIN SAVUNMASI :
Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı Personel Yönetmeliğinin, 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararname, 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ve 4857 sayılı İş Kanunu hükümlerine dayanılarak hazırlandığı,
Yönetmeliğin dava konusu “Mali ve Sosyal haklar” başlıklı Üçüncü Bölümü’nün “Hizmete girişte ücret tespiti” başlıklı 24. maddesinin ikinci fıkrasında, birinci fıkraya göre belirlenen ücretin, Yüksek Planlama Kurulunun belirlediği tavan ücretini geçemeyeceğinin düzenlendiği;
Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı Genel Müdürlüğünün, 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamında, bu kararnamede ayrı tutulan haller dışında özel hukuk hükümlerine tabi ve tüzel kişiliği olan bir Kamu İktisadi Teşekkülü olduğu, 399 sayılı KHK’nin eki 1 sayılı Cetvelde yer almadığından ve Geçici 9. madde kapsamında olduğundan, 527 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 31. maddesinin ikinci fıkrası hükmünün kendi idareleri için uygulanacağı;
527 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 31. maddesinin iptaline ilişkin Anayasa Mahkemesi kararının bulunmadığı, Yetki Kanunu’nun iptal edilmiş olmasının 527 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’yi geçersiz hale getirmeyeceği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI: …
DÜŞÜNCESİ :… Genel Müdürlüğünde danışman (teknik) olarak görev yapmakta iken 24.07.2017 tarihinde emekliye ayrılması nedeniyle hizmet akdi feshedilen davacı tarafından, aylık maaşlarından limit aşımı altında yapılan kesinti tutarlarının, başlangıç tarihinden itibaren tüm hakedişlerinin verilmesi için yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemle, ücret kesintilerine neden olduğu ileri sürülen Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı Personel Yönetmeliğinin 24. maddesinin 2. fıkrasının iptali, ücret kesintilerinden doğan parasal haklarının hizmet aktinin feshedildiği tarihten geriye doğru 3990 sayılı yetki Kanunun iptaline ilişkin Anayasa Mahkemesi kararının Resmi Gazete’de yayımlandığı 24.02.2015 tarihine kadar olan sürede yasal faiziyle birlikte tazminine karar verilmesi istenilmektedir.
Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı Personel Yönetmeliği, 8/6/1984 tarihli ve 233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname, 22/1/1990 tarihli ve 399 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Personel Rejiminin Düzenlenmesi ve 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Bazı Maddelerinin Yürürlükten Kaldırılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname ve 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanunu hükümlerine dayanılarak hazırlanıp, 29.11. 2006 tarih ve 26361 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yayımı tarihinde yürürlüğe konulmuş, bu Yönetmeliğin “Hizmete girişte ücret tespiti” başlıklı 24. maddenin 1. fıkrasında, “Personelin ücretleri, Yönetmelik ekinde yer alan Personelin Görev Derecelerini gösterir (Ek-2), itibari hizmet süresine göre görev derecelerinde alınacak ücret kademesini gösterir Ücret Skalası (Ek-4) ve bazı durumlarda, görev unvanları için Asgari Tahsil Şartı ve Hizmet Süresini gösterir (Ek-3) göz önünde bulundurularak Genel Müdürlükçe belirlenir.”, aynı maddenin iptali istenilen 2. fıkrasında da, “Yukarıdaki fıkra hükmüne göre belirlenen ödemeler Yüksek Planlama Kurulunun belirlediği tavan ücreti geçemez. ” kuralına yer verilmiştir
Kamu İktisadi Teşebbüsleri Personel Rejiminin Düzenlenmesine ilişkin 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 3/a maddesinde, Teşebbüs ve bağlı ortaklıklarda hizmetlerin, memurlar, sözleşmeli personel ve işçiler eliyle gördürüleceğinin düzenlendiği; memur ve sözleşmeli personelin toplu iş sözleşmeleri kapsamına alınmadığı ve işçilerin bu Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olmadıklarının belirtildiği; Geçici 9. maddesinde de; özel hukuk hükümlerine göre kurulmuş olup yönetim kademelerinde iş kanunu çerçevesinde personel çalıştıran ve ekli 1 sayılı cetvelde yer almayan teşebbüs ve bağlı ortaklık personeli hakkında yeni bir düzenleme yapılıncaya kadar 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameden önce tabi oldukları iş kanunu hükümlerinin uygulanacağı, bu kuruluşların genel müdür, genel müdür yardımcısı ve yönetim kurulu üyelerinin (seçimle gelenler hariç) atanmalarında 2477 sayılı Kanun’un uygulanacağı, bunun dışında kalan görevlere yönetim kurullarınca atama yapılacağının hükme bağlanmıştır.
399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin Geçici 9. maddesi ile “kapsam dışı personel” statüsü kabul edilmiş ve bu statüde istihdam edilen personelin istihdam edilmeye devam edilmesi öngörülmüş; bu personel hakkında yeni bir yasal düzenleme yapılıncaya kadar bulundukları statünün devamını temin amacıyla İş Kanunu hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiştir. Davalı idarenin de aralarında bulunduğu teşebbüslerde de uygulamalar, anılan hükümlere dayalı olarak Anastatüler ve yönetmeliklerle devam ettirilmiştir.
Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı Ana Statüsünün 3. maddesinde, bu Ana Statü ile teşkil olunan TPAO’nın tüzel kişiliğe sahip, faaliyetlerinde özerk ve sorumluluğu sermayesiyle sınırlı bir İktisadi Devlet Teşekkülü olduğu, 233 sayılı KHK ve bu Ana Statü hükümleri saklı kalmak üzere özel hukuk hükümlerine tabii olduğu belirtilmiştir.
Bu durumda Türkiye Petrolleri A.O.’nın, 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamında, bu kararnamede ayrı tutulan haller dışında özel hukuk hükümlerine tabi ve tüzel kişiliği olan bir Kamu İktisadi Teşekkülü olup, 399 sayılı KHK’nin ekli 1 sayılı Cetvelde yer almadığından geçici 9. madde kapsamında olduğu açıktır.
20/5/1994 tarih ve 21939 (Mükerrer) sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 527 nolu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlükte olan 31. maddesinin 2. fıkrasında, “233 ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamı dışında kalan kamuya ait bankalarla 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin geçici 9 ve ek 1 inci maddelerinde belirlenen kuruluşlardan yönetim kademelerinde sözleşmeli statüde personel çalıştıranların genel müdür, genel müdür yardımcısı, daire başkanı, müdür, grup başkanı, müdür ve başkan yardımcısı, şef ve memur gibi unvanlarla çalışan yönetim personelinin (kapsam dışı personel dahil) mevzuatlarına göre tespit edilecek sözleşme ücretlerinin yürürlüğe konulabilmesi için ilgili Bakanlıkça ayrıca Yüksek Planlama Kurulunun uygun görüşünün alınması şart olup sözkonusu ücretlerde gerektiğinde düzenleme yapmaya Yüksek Planlama Kurulu yetkilidir.” hükmüne yer verilmiştir.
08.06.2011 tarih ve 27958 (Mükerrer) sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yayımı tarihinde yürürlüğe giren 641 sayılı Kalkınma Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin “Yüksek Planlama Kurulu” başlıklı 22 maddesinde “1) Yüksek Planlama Kurulu, Başbakanın başkanlığında, Bakan ile Başbakanın belirleyeceği diğer bakanlardan oluşur. Başbakanın bulunmadığı toplantılara Bakan veya Başbakanın belirleyeceği bir bakan başkanlık eder. Kurulun görüşeceği konuların mahiyet ve özelliğinin gerektirdiği durumlarda, Kurula Başkan tarafından diğer bakanlar ve kamu görevlileri de çağrılabilir. (2) Ekonomik, sosyal ve kültürel hedefler ile politikaların belirlenmesine esas teşkil edecek hususlar Yüksek Planlama Kurulunda görüşülerek tespit edilir. Bu suretle tespit edilen esaslar Bakanlar Kurulunda öncelikle görüşülerek karara bağlanır. (3) Yüksek Planlama Kurulunun görevleri şunlardır: a) İktisadi, sosyal ve kültürel kalkınmayı planlamada ve politika hedeflerin tayininde Bakanlar Kuruluna yardımcı olmak ve hazırlanacak kalkınma planları ile yıllık programları, Bakanlar Kuruluna sunulmadan önce, belirlenen amaçlara uygunluk ve yeterlik bakımından incelemek. b) Ülkenin yurtiçi ve yurtdışı ekonomik hayatıyla ilgili konularda yüksek düzeyde kararlar almak. c) Yatırım ve ihracatın teşvikine ilişkin esasları tespit etmek. ç) Toplu Konut İdaresi bütçesini onaylamak. d) Kanunlarla ve diğer mevzuatla yetki verilen konularda karar vermek.” hükmüne yer verilmiştir.
21 Temmuz 2017 tarih ve 30130 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kamu İktisadi Teşebbüsleri, Türkiye Kalkınma Bankası Anonim Şirketi, İller Bankası Anonim Şirketi ve PTT Anonim Şirketinde 2016 ve 2017 Yıllarında Uygulanacak Ücretlerin Tespitine İlişkin 2017/1 sayılı Tebliğ eki 22/1/1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin geçici 9 ve ek 1 inci maddelerine tabi kuruluşlarla, bu Kanun Hükmünde Kararname kapsamı dışında kalan ve 15/11/2000 tarihli ve 4603 sayılı Kanuna tabi olmayan kamu bankaları ile PTT Anonim Şirketinde çalışan kapsam dışı ve sözleşmeli personel ile bu kuruluşlar ile kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıkları ve iştiraklerinin yönetim kurulu başkan ve üyeleri, denetim ve tasfiye kurulu üyeleri ile denetçilerine 2016 ve 2017 yıllarında uygulanacak ücretlerin tespitine ilişkin … tarihli ve … sayılı Yüksek Planlama Kurulu Kararı 01.01.2016 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlüğe konulmuş, genel müdürler, genel müdür yardımcıları, kapsam dışı personel ile diğer personelin ücretleri belirlenmiş bu ücretlerin belirtilen tavan ücretlerden yüksek olamayacağı, Bu Karar kapsamındaki kuruluşlarda açıktan veya naklen atanan, eğitim düzeyi, görev yeri veya unvanı değişen veya kuruluş içinde aynı unvandakilere göre daha az ücret alan kapsam dışı personelin ücretlerini, personelin unvanı, eğitim düzeyi, iş gerekleri, işyeri ve çalışma şartları dikkate alınarak en düşük ve en yüksek ücretler dâhilinde belirlemeye ilgili kuruluş yönetim kurulunun yetkili olduğu belirtilmiştir.
527 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin halen yürürlükte olan 31. maddesinin, 24.02.1995 tarih ve 22212 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 527 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin çıkarılmasına yetki veren 3990 sayılı Kanunun Anayasa Mahkemesinin 05.07.1994 tarih ve E:1994/50, K:1994/44-2 sayılı kararıyla Anayasaya aykırı olduğu gerekçesiyle iptal edilmiş olması karşısında hukuki dayanağı kalmadığı açık ise de, 641 sayılı KHK’nin 22. maddesiyle Yüksek Planlama Kurulu’na verilen görevlerden biri olan ülkenin yurtiçi ve yurtdışı ekonomik hayatıyla ilgili konularda yüksek düzeyde kararlar alma yetkisi dikkate alındığında bu kapsamda Yüksek Planlama Kurulunca alınan 21 Temmuz 2017 tarih ve 30130 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kamu İktisadi Teşebbüsleri, Türkiye Kalkınma Bankası Anonim Şirketi, İller Bankası Anonim Şirketi ve PTT Anonim Şirketinde 2016 ve 2017 Yıllarında Uygulanacak Ücretlerin Tespitine İlişkin 2017/1 sayılı Tebliğ eki 18/07/2017 tarih ve 2017/T-7 sayılı kararında, ücret artış oranları ile ücretlerin alt ve üst sınırlarının belirlendiği, “Ücretlerin belirlenmesi” başlıklı 4. maddesinin 1. fıkrasında, “Bu Karar kapsamındaki kuruluşlarda açıktan veya naklen atanan, eğitim düzeyi, görev yeri veya unvanı değişen veya kuruluş içinde aynı unvandakilere göre daha az ücret alan kapsam dışı personelin ücretlerini, personelin unvanı, eğitim düzeyi, iş gerekleri, işyeri ve çalışma şartları dikkate alınarak en düşük ve en yüksek ücretler dâhilinde belirlemeye ilgili kuruluş yönetim kurulu yetkilidir.” kuralına yer verilmiştir.
Bu durumda söz konusu Yüksek Planlama Kurulu kararının, Türkiye Petrolleri A.O.’na da uygulanacağı, kapsam dışı personel ücretlerinin Yüksek Planlama Kurulu kararıyla belirlenen ücret üst sınırlarının üzerinde ücret belirlenemeyecek olması dikkate alındığında, davaya konu Yönetmeliğin iptali istenilen 24. maddesinin 2. fıkrasındaki düzenlemenin üst hukuk normlarına uygun olduğu sonucuna ulaşıldığından hukuka aykırılık görülmemiştir.
Davanın bireysel işlemin iptali ve tazminat ödenmesi istemine ilişkin kısmına gelince;
Davacı tarafından ücret kesintilerine Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı Personel Yönetmeliğinin 24. maddesinin 2. fıkrasının neden olduğu ileri sürülmüş ise de, dosyanın incelenmesinden, 24.07.2017 tarihli dilekçe ile aylık maaşlarından limit aşımı adı altında yapılan kesinti tutarlarının, başlangıç tarihinden itibaren hesaplanarak tüm hak edişlerinin ödenmesi istemiyle yapılan başvurunun, Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı Genel Müdürlüğünce, 631 sayılı KHK’nin 14. maddesindeki düzenlemeden bahsedilerek kapsam dışı personel ücretlerinin bu maddedeki sınırlama itibarıyla ortalama ücret toplamı üst sınırını aşamayacağı gerekçesiyle reddedildiği anlaşılmaktadır.
Bireysel işlemin dayanağı olarak gösterilen 631 sayılı KHK’nin 14. maddesinin 1. fıkrasında Genel bütçeye dahil daireler, katma bütçeli idareler, kamu iktisadi teşebbüsleri, ……. tarafından; yönetim ve denetim kurulu ile kurul, üst kurul üyeleri dahil tüm personeli için; ilgili mevzuatları uyarınca belirlenen her türlü maaş, aylık, ücret, ek ücret, prim, zam, tazminat, ikramiye, fazla mesai, kar payı ve her ne ad altında olursa olsun yapılan diğer mali ödemeler ile sosyal hak kapsamında yapılan bütün ayni ve nakdi ödemelerin tümünün altı aylık net ortalaması toplamı (bundan sonra “ortalama ücret toplamı” olarak anılacaktır), 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi en yüksek Devlet memuruna her ne ad altında olursa olsun fiilen yapılan mali ve sosyal hak niteliğindeki her türlü ödemeler dahil bulunacak toplamının altı aylık net ortalamasını (bundan sonra “ortalama kanuni ücret tavanı” olarak anılacaktır) geçemez.”, aynı maddenin 2. fıkrasında, “Bakanlar Kurulu; kapsama dahil kuruluşlarda uygulanacak ortalama ücret toplamı üst sınırını, ortalama kanuni ücret tavanını geçmemek üzere, anılan her kuruluş için ayrı ayrı veya birlikte tespit etmeye veya değiştirmeye; gerektiğinde ortalama ücret toplamı içinde yer alan ödeme unsurlarını ayrıca belirlemeye veya sınırlandırmaya; uygulamaya ilişkin esas, usul ve diğer hususlar ile ödeme tarihlerini düzenlemeye; ortalama ücret toplamı ve ortalama kanuni ücret tavanı kapsamındaki ödemeleri belirlemeye, kapsama dahil edip etmemeye, bu husustaki tereddütleri gidermeye; Devlet memurlarının mali ve sosyal haklarında yapılacak genel veya kısmi nitelikteki artış oranlarını geçmemek üzere ortalama ücret toplamı üst sınırını daha düşük oranlarda artırmaya yetkilidir.”, 3. fıkrasında, “Kapsama dahil kuruluşlar, Bakanlar Kurulu kararıyla tespit edilecek ortalama ücret toplamı üst sınırının altında, ortalama ücret toplamı alan personeli hakkında; Bakanlar Kurulu kararıyla tespit edilecek ortalama ücret toplamı üst sınırını aşmamak, usul ve esaslar ile diğer belirlemelere uymak kaydıyla, ortalama ücret toplamını oluşturan ödemeleri mevzuatları dahilinde tespit etmeye devam ederler. Ancak, bu tespitlerini yaparken hiçbir surette ortalama ücret toplamı üst sınırını aşacak şekilde ödemeye sebep olacak düzenleme, değişiklik veya artış yapamazlar.”, 4. fıkrasında da, “Diğer kanunların bu maddeye aykırı hükümleri uygulanmaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Bu madde ile kapsamındaki kuruluşlarda görev yapan personel ücretlerine üst sınır getirilmiş, ücret toplamını oluşturan ödemelerin bu husus gözetilerek tespit edilmesi gerektiği ve diğer kanunların bu maddeye aykırı hükümlerin uygulanmayacağı belirtilmiştir.
Bu durumda anılan düzenlemeye dayanılarak tesis edilen davaya konu bireysel işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gibi olayda davalı idare tarafından davacıya tazminat ödenmesini gerektiren herhangi bir durum da bulunmamaktadır.
Belirtilen nedenlerle, davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı Genel Müdürlüğünde danışman (teknik) olarak görev yapmakta iken 24/07/2017 tarihinde emekliye ayrılması nedeniyle hizmet akdi feshedilen davacı tarafından; aylık maaşlarından limit aşımı altında yapılan kesinti tutarlarının, başlangıç tarihinden itibaren tüm hakedişlerinin (maaş, ikramiye, kıdem teşvik, ihbar, vb.) hesaplanarak tarafına ödenmesi için yapılan başvurunun reddine ilişkin Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı Genel Müdürlüğünün 25/07/2017 tarih ve E.49737 sayılı işlemi ile ücret kesintilerine neden olduğu ileri sürülen Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı Personel Yönetmeliği’nin 24. maddesinin ikinci fıkrasınındaki, “Yukarıdaki fıkra hükmüne göre belirlenen ödemeler Yüksek Planlama Kurulunun belirlediği tavan ücreti geçemez.” hükmünün iptali ve ücret kesintilerinden doğan parasal haklarının, hizmet aktinin feshedildiği tarihten geriye doğru, 3990 sayılı Yetki Kanunu’nun iptaline ilişkin Anayasa Mahkemesi kararının Resmi Gazete’de yayımlandığı 24/02/1995 tarihine kadar hesaplanarak, her bir kalemin tahakkuk tarihinden ödeme tarihine kadar işleyecek yasal faiziyle birlikte tazminine karar verilmesi istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT :
Anayasa’nın, dava konusu uyuşmazlık tarihi itibarıyla yürürlükte olan 124. maddesinde; Başbakanlık, bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve tüzüklerin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelikler çıkarabilecekleri, 128. maddesinde de; Devletin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzel kişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevlerin, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görüleceği, memurlar ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işlerinin kanunla düzenleneceği öngörülmüştür.
29/01/1990 tarih ve 20417 Mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 399 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Personel Rejiminin Düzenlenmesi ve 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Bazı Maddelerinin Yürürlükten Kaldırılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname’nin, 3. maddesinde, teşebbüs ve bağlı ortaklıklarda hizmetlerin, memurlar, sözleşmeli personel ve işçiler eliyle gördürüleceği, memur ve sözleşmeli personelin toplu iş sözleşmeleri kapsamına alınmadığı ve işçilerin bu Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olmadıkları düzenlenmiş; Geçici 9. maddesinde de; özel hukuk hükümlerine göre kurulmuş olup yönetim kademelerinde iş kanunu çerçevesinde personel çalıştıran ve ekli 1 sayılı cetvelde yer almayan teşebbüs ve bağlı ortaklık personeli hakkında yeni bir düzenleme yapılıncaya kadar 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameden önce tabi oldukları iş kanunu hükümlerinin uygulanacağı, bu kuruluşların genel müdür, genel müdür yardımcısı ve yönetim kurulu üyelerinin (seçimle gelenler hariç) atanmalarında 2477 sayılı Kanunun uygulanacağı, bunun dışında kalan görevlere yönetim kurullarınca atama yapılacağı hükme bağlanmıştır.
20/05/1994 tarih ve 21939 Mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 527 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlileri İle İlgili Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname’nin 31. maddesinin ikinci fıkrasında, “233 ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamı dışında kalan kamuya ait bankalarla 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin geçici 9 ve ek 1 inci maddelerinde belirlenen kuruluşlardan yönetim kademelerinde sözleşmeli statüde personel çalıştıranların genel müdür, genel müdür yardımcısı, daire başkanı, müdür, grup başkanı, müdür ve başkan yardımcısı, şef ve memur gibi unvanlarla çalışan yönetim personelinin (kapsam dışı personel dahil) mevzuatlarına göre tespit edilecek sözleşme ücretlerinin yürürlüğe konulabilmesi için ilgili Bakanlıkça ayrıca Yüksek Planlama Kurulunun uygun görüşünün alınması şart olup sözkonusu ücretlerde gerektiğinde düzenleme yapmaya Yüksek Planlama Kurulu yetkilidir.” hükmüne yer verilmiştir.
13/07/2001 tarih ve 24461 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 631 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Mali ve Sosyal Haklarında Düzenlemeler ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname
‘nin 14. maddesinde; “Genel bütçeye dahil daireler, katma bütçeli idareler, kamu iktisadi teşebbüsleri, döner sermayeler, meslek kuruluşları, kefalet sandıkları, mahalli idareler ve bunların birlikleri hariç olmak üzere, özel kanunlarla veya Cumhurbaşkanlığı kararnameleriyle kamu tüzel kişiliğini haiz olarak kurul, üst kurul, kurum, enstitü, teşebbüs, teşekkül, fon ve sair adlarla kurulmuş olan bütün kamu kurum ve kuruluşları (bundan sonra “kapsama dahil kuruluş” olarak anılacaktır) tarafından; yönetim ve denetim kurulu ile kurul, üst kurul üyeleri dahil tüm personeli için; ilgili mevzuatları uyarınca
belirlenen her türlü maaş, aylık, ücret, ek ücret, prim, zam, tazminat, ikramiye, fazla mesai, kar payı ve her ne ad altında olursa olsun yapılan diğer mali ödemeler ile sosyal hak kapsamında yapılan bütün ayni ve nakdi ödemelerin tümünün altı aylık net ortalaması toplamı (bundan sonra “ortalama ücret toplamı” olarak anılacaktır), 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi en yüksek Devlet memuruna her ne ad altında olursa olsun fiilen yapılan mali ve sosyal hak niteliğindeki her türlü ödemeler dahil bulunacak toplamının altı aylık net ortalamasını (bundan sonra “ortalama kanuni ücret tavanı” olarak anılacaktır) geçemez.” hükmüne yer verilmiştir.
Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı Ana Statüsü’nün 1. ve 3. maddelerinde, TPAO’nın tüzel kişiliğe sahip, faaliyetlerinde özerk ve sorumluluğu sermayesiyle sınırlı bir İktisadi Devlet Teşekkülü olduğu, 233 sayılı Kanun Hükmende Kararname ve Ana Statü hükümleri saklı kalmak üzere özel hukuk hükümlerine tabii olduğu belirtilmiştir. “Personele İlişkin Hükümler” başlıklı 21, maddesinde, personelinin; istihdam şekilleri, atama, göreve son verme, yükümlülük ve sorumlulukları, kadro tesbiti, ücret, prim, ikramiyeler, yurtdışına gönderme, siyasi faaliyet yasağı, vekâlet ücretlerinin dağıtımı ile yönetim kurulu üyesi, denetçi ve tasfiye kurulu üyelerinin ücret ve hakları konusunda 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ve söz konusu Kanun Hükmünde Kararnameye uygun olarak çıkarılacak Kamu İktisadi Teşebbüsleri Personel rejimi esaslarını düzenleyen kanun hükümlerinin uygulanacağı düzenlenmiştir.
29/11/2006 tarih ve 26361 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı Personel Yönetmeliği’nin 2. maddesinde, Yönetmeliğin 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararname, 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile 4857 sayılı İş Kanunu’na dayanılarak düzenlendiği; 24. maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında, personelin ücretlerinin, görev dereceleri, itibari hizmet süresine göre görev derecelerinde alınacak ücret kademesini gösterir ücret skalası ve bazı durumlarda, görev unvanları için Asgari Tahsil Şartı ve Hizmet Süresi göz önünde bulundurularak Genel Müdürlükçe belirleneceği ve bu hükme göre belirlenen ödemelerin Yüksek Planlama Kurulunun belirlediği tavan ücretini geçemeyeceği kuralına yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda belirtilen yasal düzenlemelerden, 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’ye ekli (1) sayılı Cetvelde yer almayan kuruluşlarda görev yapan personelin parasal hakları ile ilgili konularda, Yüksek Planlama Kurulunun düzenleme yapabileceği, ilgili kuruluşlarca tesis edilecek işlemlerin Yüksek Planlama Kurulunca yapılan düzenlemeye aykırı olamayacağı; Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı Genel Müdürlüğünün de, 399 sayılı KHK’nin eki 1 sayılı Cetvelde yer almadığından Geçici 9. madde kapsamında olduğu, personelin parasal hakları ile ilgili olarak Yüksek Planlama Kurulunun düzenleme yapmaya yetkili olduğu anlaşılmaktadır.
Davacı tarafından, 3990 sayılı Yetki Kanunu’nun Anayasa Mahkemesince iptal edildiğinden bahisle, söz konusu yetki Kanunu’na dayalı olarak düzenlenen 527 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin hukuki dayanağı kalmadığından bahisle hukuka aykırı olduğu, bu nedenle, kapsam dışı personelin parasal hakları ile ilgili konularda, Yüksek Planlama Kurulunun düzenleme yapamayacağı iddia edilmekte ise de; Danıştay Onbirinci (Kapatılan) Dairesinin E:2005/1190 sayılı dava dosyasında, 527 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 31. maddesinin Anayasaya aykırı olduğu kanısına varılarak Anayasa Mahkemesine başvurulmuş, Anayasa Mahkemesinin 01/12/2004 tarih ve E:2004/105, K:2004/118 sayılı kararı ile; anılan Kanun Hükmünde Kararnamenin 31. maddesinin, itiraz başvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma olanağı bulunmadığından, bu maddeye ilişkin başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddi yolunda karar verildiği gerekçesiyle davanın esasına geçilerek karar verilmiş; bu kararın temyiz incelemesinde verilen Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 04/10/2007 tarih ve E:2006/1373, K:2007/1902 sayılı kararında da; “527 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile de ücret tespitine yönelik düzenleme yapıldığı, teşebbüslerde de uygulamaların anılan hükümlere dayalı olarak anastatüler ve yönetmeliklerle devam ettirildiği, kapsam dışı personel statüsünün yargı içtihatları ile de kabul edildiği gözönünde bulundurulduğunda, bu konuda yasal düzenleme yapılıncaya kadar bu statünün mevcut düzenlemeler doğrultusunda devam ettirilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Aksine bir yorumla, yasal düzenleme yapılıncaya kadar istihdam edilmekte olan kapsam dışı personel hakkında uygulanabilecek herhangi bir düzenleme bulunmayacak ve bu statünün hukuki durumunun belirsizleşmesi veya ortadan kalkması sonucuna yol açılabilecektir ki, 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Geçici 9. maddesi ile böyle bir durumun öngörülmediği açıktır.” şeklindeki gerekçesiyle 527 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin uygulamasının devam edeceği belirtilmiştir.
Dava, Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı Personel Yönetmeliği’nin 24. maddesinin ikinci fıkrası yönünden incelendiğinde;
399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin Geçici 9. maddesi kapsamında bulunan Türkiye Petrolleri Ananım Ortaklığı Genel Müdürlüğünün, yukarıda yer verilen yasal düzenlemeler uyarınca, bünyesinde görev yapan personelin ücretlerini belirlerken, Yüksek Planlama Kurulunca yapılan düzenlemelere aykırı karar alması mümkün olmadığından, personelin ücretlerini, Yüksek Planlama Kurulu Kararları çerçevesinde belirlenen tavanı geçmemek üzere belirlemeye yönelik düzenleme getiren Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı Personel Yönetmeliği’nin 24. maddesinin ikinci fıkrasında üst hukuk normlarına aykırılık bulunmamaktadır.
Dava, davacının aylık maaşlarından limit aşımı altında yapılan kesinti tutarlarının, başlangıç tarihinden itibaren tüm hakedişlerinin (maaş, ikramiye, kıdem teşvik, ihbar, vb.) hesaplanarak tarafına ödenmesi için yapılan başvurunun reddine ilişkin bireysel işlem yönünden incelendiğinde;
Yukarıda ayrıntılı olarak izah edildiği üzere, işbu kararla, Yönetmeliğin dava konusu edilen kısmının hukuka uygun olduğu anlaşıldığından; davacının aylık maaşlarından limit aşımı altında yapılan kesinti tutarlarının, başlangıç tarihinden itibaren tüm hakedişlerinin (maaş, ikramiye, kıdem teşvik, ihbar, vb.) hesaplanarak tarafına ödenmesi için yapılan başvurunun reddine ilişkin Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı Genel Müdürlüğünün … tarih ve E…. sayılı işleminde de hukuka aykırılık görülmemiştir.
Dava konusu bireysel işlemin hukuka uygun olması nedeniyle, ortada tazmini gereken parasal bir hak da bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVANIN REDDİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam …-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca takdir edilen … -TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idarelere verilmesine,
4. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 25/11/2021 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.