Danıştay 12. Daire Başkanlığı         2018/4023 E.  ,  2021/5390 K.
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2018/4023
Karar No : 2021/5390

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU : … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem : Askerlik görevini yapmakta iken terörle mücadele esnasında sakat kalan ve vazife malullüğü hükümleri uygulanan davacının, zamanla sakatlık derecesinin arttığından bahisle maluliyetinin yeniden incelenmesi talebinin reddine ilişkin Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığının … tarih ve … sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… kararla; 5510 sayılı Kanun’un Geçici 18. ve 1111 sayılı Askerlik Kanunu’nun 2. maddesine göre askerlik çağı için belirlenen sürenin geçtiğinden bahisle talebinin reddedildiği görüldüğünden, talep tarihi itibariyle davacının 1111 sayılı Kanun’da öngörülen 41 yaşını doldurduğu ve bu nedenle askerlik çağı dışına çıktığı anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : 5510 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu yürürlüğe girmeden önce malül sayıldığı, Kanunların yürürlüğe girdiği tarihten sonraki olaylara uygulanabileceği, kendisine 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanunu’nun uygulandığı ve bu Kanun kapsamında yer alan hükümlerin uygulanması gerektiği, işlemin Anayasa’da belirlenen hukuk devleti ve hukuk güvenliği ilkelerine aykırı olduğu, usul ve yasaya aykırı olan Mahkeme kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Usul ve yasaya uygun Mahkeme kararının onanarak temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : 5434 sayılı Kanun’da, Kanun koyucunun hakkında adi malûl hükümleri uygulanan ilgililere, süre şartı olmaksızın başvuruda bulunmak ve vazife malûllüğü haklarından yararlanma olanağı tanımış olması karşısında, hali hazırda vazife malûlü olarak kabul edilenlerin malûliyet derecelerinin değişmesi halinde süre sınırlaması olmaksızın başvurarak, sağlık durumlarını ortaya koyan raporlarının değerlendirilmesi suretiyle, malûliyet dereceleri hakkında yeni tespitler yapılmasının mümkün olduğunun kabulü gerektiğinden, davacının temyiz isteminin kabulü ile kararın bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:

MADDİ OLAY :
Askerlik görevini Hakkari/Çukurca Tak. J. Snr. A. Komutanlığında yapmakta iken teröristlerle çıkan silahlı çatışmada sakatlanan davacının, hakkında Emekli Sandığı Genel Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı işlemi ile 01/04/1997 tarihinden itibaren 5. Derece malul olarak Türk Silahlı Kuvvetleri Vazife Malullüğü aylığı bağlandığı, davacının sakatlığının zamanla artması nedeniyle durumunun yeniden incelenmesini 11/03/2014 tarihli başvuru dilekçesi ile talep etmesi üzerine, 6353 sayılı Kanun ile 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun Geçici 18. maddesine eklenen hüküm ile er ve erbaşların askerlik çağı sonuna kadar yeniden muayene isteyebileceği, 1111 sayılı Askerlik Kanunu’na göre askerlik çağının kişinin 41 yaşına girdiği senenin ocak ayının birinci günü sona ereceği, davacının talep tarihi itibariyle askerlik çağının dışına çıktığı gerekçesiyle talebinin reddedildiği ve bu işlemin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT:
5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu’ nun 11. maddesinde; Sağlık Kurulunun, 5434 sayılı Kanun’un 50. maddesinde yazılı malûllük raporlarını inceleyerek karara bağlamak, ilgililerin Kanun’un 52. maddesinde gösterilen malûllük derecelerini belirlemek ve bu Kanun’un malûllüğe ait hükümlerinin uygulanmasında düşüncelerini bildirmekle görevli olduğu hükmü yer almış, 52. maddesinde; Vazife malûllüklerinin (6) derece olduğu, Bu malûllüklerin nevileriyle, derecelerinin tüzükle belirtileceği, Tüzükte gösterilenler dışında görülecek malûllüklerin hangi dereceye gireceklerinin sağlık kurulunca tayin olunacağı, 44. maddesinin 1. fıkrasında; her ne sebep ve suretle olursa olsun vücutlarında hasıl olan arızalar veya düçar oldukları tedavisi imkansız hastalıklar yüzünden vazifelerini yapamıyacak duruma giren iştirakçilere (Malül) denileceği ve haklarında bu kanunun malüllüğe ait hükümlerinin uygulanacağı; 45. maddesinin a bendinde; 44. maddede yazılı malullüğün, iştirakçilerin vazifelerini yaptıkları sırada vazifelerinden doğmuş olması durumunda, buna (Vazife malüllüğü) ve bunlara uğrayanlara da (Vazife malülü) denileceği; 49. maddesinde; vazife malüllüklerinin doğdukları tarihlerden itibaren en çok bir yıl içinde, iştirakçiler veya bunların ana, baba, karı, koca, çocuk, kardeş veya kurumları tarafından yazı ile Sandığa bildirileceği, bildirilmediği takdirde bu malüllüklere uğrayanlar hakkında (Adi malüllük) hükümlerinin uygulanacağı, erler için bu müddetin bir buçuk yıl olduğu, bu müddetlerin hastalıklarının sebep ve mahiyetleri dolayısiyle haklarında (Vazife malüllüğü) hükümleri uygulanacaklar için 47. maddede sözü geçen müddetlerin sonundan, hastalıklarının tedavisi imkansız olduğu anlaşılanlar için buna ait olarak verilen raporlarında yazılı tarihlerden, esirlik ve gaiplik hallerinde ise bu hallerin sona erdiği tarihlerden başlayacağı, haklarında adi malüllük muameleleri uygulananların bu tarihten itibaren bir yıl içinde malüllüklerinin vazife malüllüğü olduğunu yazı ile Sandığa bildirerek muamelenin düzeltilmesini isteyebilecekleri, yukarıdaki süreleri geçirenlerden, T.C. Emekli Sandığına yazı ile başvuranlara, vazife malullüklerini belgelemeleri ve müstahak olmaları şartıyla müracaat tarihlerini takip eden aybaşından itibaren vazife malullüğü aylığı bağlanacağı, bunlara geçmiş süreler için aylık, aylık farkı ve emekli ikramiyesi veya farkı ödenmeyeceği; 61. maddesinde; “Vazife malûllüğü aylığı bağlananların, malûllük derecelerinin belirtilmesi için 50 nci maddedeki esaslara göre ilk defa yapılan muayeneye ait raporun sağlık kurulunca tasdik edildiği tarihten itibaren üçer yıl sonlarında ve yine aynı madde esaslarına göre iki defa muayenelerinin yapılacağı gerek vazife malûllüğü aylığının bağlanması için 50 nci maddeye göre yapılan ilk muayenede, gerek yukardaki birinci fıkraya göre birinci ve ikinci (3) yıl sonlarında yapılan muayenelerde malûllük derecelerinin değişmeyeceği anlaşılanların başka muayenelerinin yapılmayacağı ve bu durumlarının aylık kayıtlarına yazılacağı, malûllüklerinin değişmeyeceği anlaşılanlar, malûllük derecelerinde yükseliş olduğu takdirde son raporlarının sağlık kurulunca tasdik edildiği tarihlerden itibaren (3) yıl içinde bir defaya mahsus olmak üzere yeniden muayene edilmelerini yazı ile Sandıktan isteyebilecekleri, 62. maddesinde ise;” 61 inci madde gereğince malullük derecelerinin değiştiği veya malullüklerinin tamamıyla geçtiği sağlık kurulunca tasdik edilecek raporlarıyla anlaşılanların aylıklarının, bu raporların tasdik tarihlerini takip eden ay başlarından itibaren yeni derecelerine göre düzeltileceği veya kesileceği kuralına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
5434 sayılı Kanunun 49.maddesinde, vazife malullüklerinin doğduğu tarihlerden itibaren hangi süre içinde davalı idareye başvurulması gerektiğine ilişkin düzenlemelere yer verilmiş olup, bu süre, genel kural olarak bir yıl ile sınırlandırılmıştır. Anılan maddenin 4. fıkrasında da, haklarında adi malullük hükümleri uygulananların, bu tarihten itibaren bir yıl içinde malullüklerinin vazife malullüğü olduğunu yazı ile Sandığa bildirerek muamelenin düzeltilmesini isteyebilecekleri belirtilmiş; ancak, maddenin son fıkrasında, bu süreleri geçirenlere de, başvuruda bulunmaları, vazife malullüklerini belgelemeleri ve müstahak olmaları şartıyla müracaat tarihlerini takip eden aybaşından itibaren vazife malullüğü aylığı bağlanacağı kurala bağlanmıştır.
Yukarıda yer alan düzenlemelerle Yasa koyucunun; hakkında adi malûl hükümleri uygulanan ilgililere, süre şartı olmaksızın başvuruda bulunmak ve gerekli koşulları taşımaları şartıyla vazife malûllüğü haklarından yararlanma olanağı tanımış olması karşısında, hali hazırda vazife malûlü olarak kabul edilenlerin malûliyet derecelerinin değişmesi halinde süre sınırlaması olmaksızın başvurarak, sağlık durumlarını ortaya koyan raporlarının değerlendirilmesi suretiyle, malûliyet dereceleri hakkında yeni tespitler yapılmasının mümkün olduğunun kabulü gerekmektedir.
Bu durumda, davacının 11/03/2014 tarihinde yaptığı başvurusu, davalı idarece değerlendirilerek malûliyet derecesinin değişip değişmediği, değişmiş ise bu değişimin 1997 yılında görevini yapmakta iken maruz kaldığı yaralanma sonucu olup olmadığının değerlendirilerek istem hakkında bir karar verilmesi gerektiğinden, davacının bu yöndeki talebinin reddine ilişkin işlemde ve söz konusu işlemin iptali istemiyle açılan davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararında hukuka uygunluk bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1.2577 sayılı Kanun’un 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,
2.Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin temyize konu … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
4. 2577 sayılı Kanun’un (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen 15 (onbeş) gün içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 27/10/2021 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.