YARGITAY KARARI
DAİRE : 21. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2015/13915
KARAR NO : 2016/9802
KARAR TARİHİ : 13.06.2016
MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
Davacı, davalılardan işverenlere ait işyerinde 1987-2012 yılları arasında geçen çalışmalarının tespitine karar verilmesini istemiştir.
Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir.
Hükmün, davalılar vekillerince temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi … tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.
K A R A R
Dava, davacının davalı …’a ait Karşıyaka Tenis Klubü nezdinde 2005-2006 yılları arasında, davalı …’un külli halefleri İsmail ve Fisun Çalpur nezdinde ise 1987-2012 yılları arasında geçen hizmetinin tespiti istemine ilişkindir.
Mahkemece, davanın kısmen kabulü ile hükümde yazıldığı şekilde karar verilmiştir.
Davanın yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı Yasa’nın 79/10. ve 5510 sayılı Yasa’nın 86/9. maddeleri bu tip hizmet tespiti davaları için özel bir ispat yöntemi öngörmemiş ise de, davanın niteliği kamu düzenini ilgilendirdiği ve bu nedenle özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi gerektiği Yargıtay’ın ve giderek Dairemizin yerleşmiş içtihadı gereğidir.
Bu tür davalarda öncelikle davacının çalışmasına ilişkin belgelerin işveren tarafından verilip verilmediği yöntemince araştırılmalıdır. Bu koşul oluşmuşsa işyerinin gerçekten var olup olmadığı kanun kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı eksiksiz bir şekilde belirlenmeli, daha sonra çalışma olgusunun varlığı özel bir duyarlılıkla araştırılmalıdır.
Çalışma olgusu her türlü delille ispat edilebilirse de çalışmanın konusu niteliği başlangıç ve bitiş tarihleri hususlarında tanık sözleri değerlendirilmeli, dinlenen tanıkların davacı ile aynı dönemlerde işyerinde çalışmış ve işverenin resmi kayıtlara geçmiş bordro tanıkları yada komşu işverenlerin aynı nitelikte işi yapan ve bordrolarına resmi kayıtlarına geçmiş çalışanlardan seçilmesine özen gösterilmelidir. Bu tanıkların ifadeleri ile çalışma olgusu hiçbir kuşku ve duraksamaya yer vermeyecek şekilde belirlenmelidir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 16.9.1999 gün 1999/21-510-527, 30.6.1999 gün 1999/21-549-555- 3.11.2004 gün 2004/21- 480-579 sayılı kararları da bu doğrultudadır.
Dosyadaki kayıt ve belgelerin incelenmesinden; 12/09/1994 tarihli ilk işe giriş bildirgesi’nin Karşıyaka Anadolu Kız Meslek Lisesi Müdürlüğü’nce davacı adına düzenlenmiş olup Kurum kayıtlarına intikal ettiği, davacının 12/09/1994-09/06/1995 tarihleri arasında eğitim-öğretim staj dönemini tamamladığı, davacıya ait hizmet cetvelinde 29/04/2008-31/05/2008 tarihleri arasında dava dışı. … Ltd.Şti. ünvanlı işyeri tarafından 32 günlük, 27/02/2010-08/03/2010 tarihleri arasında dava dışı .. Tanıtım … Ltd.Şti. ünvanlı işyeri tarafından 10 günlük, 01/03/2011-31/12/2012 tarihleri arasında Cam Merkezi … A.Ş taşeronu Niyaz Ambalaj Sos… Ltd. Şti. ünvanlı işyeri tarafından 660 günlük hizmetin davacı adına Kurum’a bildirildiği, son hizmet bildiriminde bulunulan işyerinde taşeron firma olarak iş alan şirkette davalı …’un şirket ortağı olduğu, davalılardan …’un şirket ortağı olduğu … Gıda Tur.Taş.Teks.İth.İhr.San.Tic.Ltd.Şti. adına kayıtlı “kafeterya işletmesi” ünvanlı işyerinin 01/12/2006 tarihinde Kanun kapsamına alındığı, davalı …’a ait “…. Kulübü Lokali işletmesi” ünvanlı işyerinin Kurum’da tescil kaydının bulunmadığı, davalı muris … nezdinde ev hizmetleri olarak çalışmalarının geçtiği konuta ait tapu kaydının getirtildiği, davacı tarafından davalı … yakını ile internet yazışmalarına ait bir kısım bilgisayar dökümü belge ile davacının adres kaydının davalı muris …’un adresi ile aynı olduğu fatura, servis fişi, sözleşme gibi belgelerin dosyaya sunulduğu, yapılan zabıta araştırması ile komşu işyeri sahipleri, mesken sahiplerinin tespit edilerek tutanağa bağlanığı, duruşmalarda davacı-davalı tanıkları ile kamu tanıklarının dinlendiği anlaşılmaktadır.
Somut olayda, davalı …’a ait “… Kulübü Lokali işletmesi” ünvanlı işyerinin varlığı ile böyle bir işyerinin faal ve kapsama alınacak nitelikte olup olmadığı belirlenmeden, davacının davalı muris …’a ait işyeri nezdinde hangi tarihler arasında çalıştığının açıkça belirtilmeksizin Mahkemece yazılı şekilde sonuca gidilmesi hatalı olup hükmün bu hali ile infazı da kabil değildir. Tespiti istenen dönem içerisinde aynı anda iki farklı işyerinde tam zamanlı hizmetin mümkün olmamasına göre davacının davalı …’a ait tenis klubünde geçen çalışmasının tespit edilmesi halinde bu işyerinde geçen fiili çalışmasına üstünlük tanınmalıdır. Bununla birlikte, davacının ev hizmetlerinde geçen çalışmasının part time çalışma esasına dayanıp dayanmadığı da irdelenmelidir. Mahkemece tespiti istenen dönem içerisinde davacının davalı …’a ait tenis klubünde geçen çalışmasının tespiti ile davalı muris … nezdinde geçen ve part time çalışma esasına dayanan hizmetlerinin birlikte tespit edilmesi halinde aylık 30(otuz) günün üzerinde çalışma olamayacağından ev hizmetlerinde geçen part time çalışmanın prime esas kazanca dahil edilmesi gerektiği gözetilerek sonucuna göre bir karar verilmelidir.
Hizmet akdinin oluşabilmesi için işyerinin varlığı öncelikli koşul olduğundan yapılacak iş; davalı işyerinin faal ve kapsama alınabilecek nitelikte olup olmadığını işyerine ait vergi kaydı, elektrik, su, doğalgaz faturaları ile araştırmak, Belediye, zabıta aracılığıyla davalı işyerinin hangi tarihlerde faal olduğunu belirlemek, davalı işyerinin Kanun kapsamına alınabilecek nitelikte faal olduğunun belirlenmesi halinde Sosyal Güvenlik Kurumu, zabıta, maliye, meslek odası aracılığı ve muhtarlık marifetiyle yapılacak araştırma neticesi davalı işyerine komşu işyerleri belirlenerek bu işyerlerinin uyuşmazlık konusu dönemde çalıştığı tespit edilen kayıtlı çalışanları, yoksa işyeri sahipleri araştırılıp tespit edilerek çalışmanın niteliği ile gerçek bir çalışma olup olmadığı yönünde yöntemince beyanlarını almak, diğer davalı nezdinde geçen çalışmanın part-time çalışma esasına dayanıp dayanmadığını belirlemek, tespiti istenen dönemde davalı …’a ait tenis klubünde çalıştığının anlaşılması halinde aynı dönemde her iki davalı işyeri nezdinde geçen çalışmanın mahiyetini yukarıdaki açıklamalar doğrultusunda değerlendirmek, gerektiğinde bilirkişi incelemesi ile çalışmanın niteliğini ve gerçek çalışma olgusunu somut ve inandırıcı bilgilere dayalı şekilde kanıtladıktan sonra Mahkemece sonucuna göre karar vermekten ibarettir.
Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın eksik inceleme ve araştırma sonucunda yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
O halde, davalı Kurum ve davalı işyeri vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde temyiz eden davalılardan Kurum haricindekilere iadesine, 13/06/2016 gününde oybirliğiyle karar verildi.