YARGITAY KARARI
DAİRE : 21. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2013/2859
KARAR NO : 2013/11527
KARAR TARİHİ : 03.06.2013

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

Davacı, 14/03/2005 tarihinden sonra … … sigortalısı olmadığının tespitiyle, 506 sayılı Yasaya tabi …’dan emekli aylığı almaya hak kazandığına karar verilmesini istemiştir.
Mahkeme, ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir.
Hükmün, davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi … tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.
K A R A R
Dava; davacının 14.03.2005 tarihinden sonraki … … sigortalılığının geçerli olmadığının tespiti ile davacıya 01.09.2009 tarihinden itibaren 506 sayılı Yasa kapsamında aylık bağlanması gerektiğinin tespiti istemine ilişkindir.
Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiştir.
Dosyadaki kayıt ve belgelerden; davacının daha önce 01.09.1998 – 14.03.2005 tarihleri arasındaki sürelerde mahkeme kararı ile … … sigortalısı olduğuna karar verildiği, ayrıca davacının davalı Kurum tarafından 2926 sayılı Yasa’nın 10. maddesinde sayılan kayıtları nedeni ile de 01.04.2005 tarihinden de sigortalı sayıldığı ve 27.05.2009 tarihli muafiyet belgesi gereğince terkin edildiği, gerçekten de davacının 01.01.1996 tarihinden beri devam eden ziraat odası kaydı bulunduğu, davacının 20.09.1974 tarihinde başlayan 506 sayılı Yasa kapsamındaki zorunlu sigortalılığının aralıklarla 14.03.2005 tarihine kadar devam ettiği, 01.12.2005 – 11.11.2008 tarihleri arasında 506 sayılı Yasa kapsamında isteğe bağlı sigortalılığı, daha sonra da yine 11.11.2008 – 31.12.2008 ve 01.01.2009 – 31.07.2009 tarihleri arasında zorunlu sigortalılığı bulunduğu, 16.03.1977 – 16.11.1978 tarihleri arasındaki askerlik süresini borçlanarak, 600 günlük borçlanma bedelini 22.05.2006 tarihinde ödediği anlaşılmaktadır.
01.10.2008 tarihinden önce yürürlükte bulunan 2926 sayılı Yasa uyarınca, … … sigortası kapsamında kesintisiz tarımsal faaliyetin bulunduğunun anlaşıldığı hallerde, gerek 506 ve gerekse 1479 sayılı Yasalar kapsamındaki kısa süreli çalışmaların 2926 sayılı Yasa kapsamındaki sigortalılığı tümden sona erdirmeyeceği, 2926 sayılı Yasanın 36 ve 10.maddesindeki şartların da gerçekleşmesi halinde 506 ve 1479 sayılı Yasalar kapsamındaki kısa süreli çalışmalar dışında kalan süreler bakımından … … sigortalısı olunduğunun kabulünün gerekeceği, 2926 sayılı Yasa’nın 5 ve 6.maddelerine göre … … sigortalılığının 506 ve 1479 sayılı Yasalar kapsamındaki kısa süreli çalışmaların başlamasından bir gün önce sona ereceğinin ve bu çalışmaların sona ermesinden bir gün sonra başlayacağının gözönünde bulundurulması gerekir.
01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Yasa’nın 17.04.2008 tarihli 5754 sayılı Yasa’nın 33. maddesi ile değiştirilen ” Sigortalılık Hallerinin Birleşmesi” başlıklı 53/1 maddesi; ” Sigortalının, 4. maddenin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentlerinde yer alan sigortalılık hallerinden birden fazlasına aynı anda tabi olmasını gerektirecek şekilde çalışması halinde, öncelikle aynı maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında, çalışması yoksa ilk önce başlayan sigortalılık ilişkisi esas alınarak sigortalı sayılacağı ” hususunu düzenlemiş olmakla, önce başlayan sigortalılığa üstünlük tanımıştır.
Ancak 5510 sayılı Yasanın 53/1. maddesi 01.03.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6111 sayılı Yasanın 33. maddesi ile değiştirilerek (b) bendi -2926 sayılı Yasa- kapsamındaki sigortalılık ile (a) bendi -506 sayılı Yasa- kapsamında sigortalılığın çakışması halinde (a) bendi kapsamındaki sigortalılığa geçerlilik tanınacağı şeklinde bir düzenleme getirilmiş olup, yasanın ilk halinde önce başlayan sigortalılığa üstünlük tanıyan 53/1. maddesi, 01.03.2011 tarihinde değiştirilerek, 506 sayılı Yasa kapsamındaki çalışmalara geçerlilik tanınacağı şeklinde değiştirilmiş ve 6111 sayılı Yasanın Geçici 33. maddesi ile de bu değişikliğin yürürlüğe girdiği tarihten öncesi için uygulanmayacağı ayrıca hüküm altına alınmıştır.
Somut olayda; uyuşmazlık tarihinde yürürlükte bulunan 5510 sayılı Yasa’nın 53. maddesine göre; davacının önceden gelen 2926 sayılı Yasa kapsamındaki sigortalılığına üstünlük sağlanacağından çakışma bulunan dönemlerde davacının … … sigortalısı sayılması gerekeceğinden davanın kabulü mümkün bulunmamaktadır. Ancak, davacının tarımsal faaliyetini terk etmesi halinde, terk tarihinden itibaren … … sigortalılığına son verilebilir.
O halde; davacının ziraat odası kaydının, 01.01.1996 tarihinden itibaren kesintisiz olarak, muafiyet belgesi aldığı 27.05.2009 tarihine kadar devam ettiği ve bu kaydın 2926 sayılı Yasa’nın 10. maddesinde belirtilen karinelerden olduğu gözönünde bulundurularak; davacının ihtilaflı dönemde gerçekten tarımsal faaliyette bulunup bulunmadığının ya da diğer bir deyişle … … sigortalısı olmasını gerektirecek biçimde tarımsal faaliyeti olup olmadığının hiç bir tereddüte yer bırakmayacak sağlıklı bir biçimde araştırılması gerekir ise de mahkemenin bu yönde yeterli ve gerekli bir araştırma yaptığı söylenemez.
Mahkemece yapılacak iş; 01.04.2005-27.05.2009 tarihleri arasındaki dönem yönünden; muhtarlık ve adrese dayalı kayıt sisteminde yer alan bilgilerden yararlanarak davacının davaya konu dönemde nerede ve hangi tarihler arasında ikamet ettiğini belirleyerek tarımsal faaliyette bulunmadığı takdirde kendisinin ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin geçimini ne şekilde temin ettiğini araştırmak, tarımsal taşınmazı bulunup bulunmadığı, bulunuyor ise bulunduğu yerde çiftçilerin ürünlerini teslim ettikleri kurum ve kuruluşlardan davacının ürün teslimi ve prim kesintisi olup olmadığını sormak, İlçe … Müdürlüğü ve Ziraat Odasından davacının tarımsal faaliyeti ile ilgili belgelerin örneklerini istemek, davacının … desteğinden yararlanmak amacıyla başvurusu olup olmadığını ve destek alıp almadığını, davacının sahibi olduğu … arazileri ile ilgili … desteği alınıp alınmadığını ve kim tarafından alındığını sormak, köy muhtarı ile ihtiyar meclisi üyelerini ve gerek görülürse kolluk araştırması ile belirlenecek kamu tanıklarını dinlemek, davacının zorunlu sigortalılık koşulu olan tarımsal faaliyetini terk edip etmediğinin terk etmişse hangi tarihte terkettiğini hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak sağlıklı bir biçimde belirlemek, yapılacak araştırma sonucunda davacının tarımsal faaliyetinin bulunmadığı hiçbir tereddüte yer bırakmayacak biçimde kanıtlanmadıkça yasal karineye üstünlük tanımak ve yaşlılık aylığı koşullarının değerlendirilmesi ile sonuca gitmekten ibarettir.
Mahkemece yukarıda açıklanan hukuki ve maddi olgular gözetilmeksizin 14.03.2005 – 01.04.2005 tarihleri arasındaki dönem yönünden, davacı zaten … … sigortalısı olmadığından, davanın hukuki yarar yokluğundan reddine karar verilmesi gerekirken kabulüne karar verilmesi, 01.04.2005 – 27.05.2009 tarihleri arasındaki dönem yönünden ise eksik inceleme ve araştırma sonucunda yazılı şekilde hüküm kurulmuş olması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
O halde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 03/06/2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.