YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2012/15688
KARAR NO : 2013/22378
KARAR TARİHİ : 26.11.2013

Mahkemesi :İş Mahkemesi

Dava, hizmet tespiti istemine ilişkindir.
Mahkemece, ilâmında belirtildiği şekilde davanın kabulüne karar verilmiştir.
Hükmün, davalılar avukatları tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi … tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.
Davacı, … Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Resim Bölümünde 20.11.2006-2009 dönemi kesintisiz çalıştığından kuruma bildirilmeyen hizmet süresinin tespitini talep etmiş olup, Mahkemece alınan bilirkişi raporu doğrultusunda davanın kabulüne karar verilmiştir.
Öncelikle belirtmek gerekir ki, bu tür sigortalı hizmetlerin tespitine ilişkin davaların, kamu düzeniyle ilgili olduğu ve bu nedenle de özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesinin zorunlu ve gerekli bulunduğu açıktır. Bu çerçevede, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde resen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.
Dosya kapsamına göre, davacının uyuşmazlık konusu dönemde 01.04.2009 işe giriş tarihi itibariyle 2009 yılı Nisan-Mayıs-Haziran ayları olmak üzere toplam 25 gün hizmet bildiriminin yapıldığı, … Güzel Sanatlar Üniversitesi Resim Bölümünde gravür uygulama atölyesinde ders saati ücret karşılığı öğretim görevlisi olarak çalışmaya başladığı, ders görevlendirme çizelgeleri, ek ders ücret çizelge-bordroları, banka hesap dökümlerinin dosya arasına sunulduğu, hükme esas alınan bilirkişi raporundan davacının okulun açık olduğu dönemlerde aralıksız çalıştığı, tatil olduğu dönemlerde ise fiili çalışmasının bulunmadığı, Ocak ve Haziran ayları sınav dönemi olup bir günlük çalışmasının bulunduğu kabul edilerek, en fazla otuz saate kadar yapılan çalışmaların kısmi süreli olarak tanımlanabileceği, 2547 sayılı Kanunun 36. maddesine göre, haftalık maaş karşılığı ders yükünün öğretim görevlileri için oniki saat olarak belirlendiği, en çok yirmi saate kadar ek ders ücreti
ödeneceği, buna göre işyerindeki emsal çalışan için haftalık normal çalışma süresi en çok otuziki saat olduğu, üçte ikisinin ise yirmiiki saat olarak hesaplandığından hareketle, davacının haftalık çalışması yirmiiki saatin üzerinde olduğundan tam süreli olup, ek ders ücret çizelgelerinde belirtilen ders saati ücreti karşılığı çalıştığı kanaatinin bildirildiği anlaşılmaktadır.
Davanın yasal dayanağı, 01.10.2008 tarihinden öncesine ilişkin uyuşmazlık konusu dönem için 5510 sayılı Kanunun geçici 7/1. maddesi uyarınca uygulama alanı bulan mülga 506 sayılı Kanunun 79/10. maddesi, 01.10.2008 tarihi ve sonrası içinse 5510 sayılı Yasanın 4/2-f ve 80/h maddeleridir.
İş Kanunun 13. Maddesine göre; işçinin normal haftalık çalışma süresinin, tam süreli iş sözleşmesiyle çalışan emsal işçiye göre önemli ölçüde daha az belirlenmesi durumunda yapılan sözleşmeye kısmi süreli iş sözleşmesi denir. Dolayısıyla bu sözleşmenin varlığı için gönüllülük, çalışma süresinin tam süreli iş sözleşmesi ile çalışan emsal işçiye göre önemli ölçüde az olması, bu çalışma biçiminin düzenli ve sürekli olması gerekir.
Davacının, Güzel Sanatlar Fakültesi Resim Bölümünde ders saati ücret karşılığı çalıştığı hususunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. Asıl uyuşmazlık, davacının çalışmalarının ders saatleri ile sınırlı kısmi zamanlı çalışma mı, yoksa süreklilik arz eden belirsiz süreli ve tam zamanlı bir hizmet akdi çerçevesinde mi gerçekleştiği konularına ilişkindir.
Yüksek Öğretim Kanunun 31. maddesi çerçevesinde, öğretim görevlileri; üniversitelerde ve bağlı birimlerinde bu Kanun uyarınca atanmış öğretim üyesi bulunmayan dersler veya herhangi bir dersin özel bilgi ve uzmanlık isteyen konularının eğitim – öğretim ve uygulamaları için, kendi uzmanlık alanlarındaki çalışma ve eserleri ile tanınmış kişiler, süreli veya ders saati ücreti ile görevlendirilebilirler. Öğretim görevlileri, ilgili yönetim kurullarının görüşleri alınarak fakültelerde dekanların, rektörlüğe bağlı bölümlerde bölüm başkanlarının önerileri üzerine ve rektörün onayı ile öğretim üyesi, öğretim üye yardımcısı ve öğretim görevlisi kadrolarına atanabilirler veya kadro şartı aranmaksızın ders saati ücreti veya sözleşmeli olarak istihdam edilebilirler. Anılan kanunun 36. maddesine göre ise, öğretim görevlisi ve okutmanlar, haftada asgari on iki saat ders vermekle yükümlü olup, haftalık okutulması mecburi ders yükü saati dışında, kısmi statüde bulunanlar dahil öğretim elemanlarına görev unvanlarına göre Maliye Bakanlığının görüşü üzerine Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen mecburi ve isteğe bağlı dersler ve diğer faaliyetler için bu ders ve faaliyetlerin haftalık ders programında yer alması ve fiilen yapılması şartıyla normal öğretimde en çok yirmi saate kadar, ikinci öğretimde ise en çok on saate kadar ek ders ücreti ödenir.
Somut olayda, özel bilgi ve uzmanlık isteyen Gravür Uygulama ve Temel Sanat Eğitimi derslerinin eğitim – öğretim ve uygulamaları için ders saati ücreti karşılığı öğretim görevlisi olarak görev yapan davacının, hizmet süresinin tespitinde, genel olarak yasayla öngörülen zorunlu ders yükü ve ek ders olmak üzere emsal çalışma kabul edilerek, üçte ikisi karşılığını aşan çalışmaların tam zamanlı çalışma kabul edilmesi isabetli bulunmamıştır.
O halde yapılacak iş, davacının, zorunlu ders yükünün kaç saat, ek ders yükünün kaç saat olduğu araştırılmalı, tüm belgeler ve özellikle ek ders ücret çizelgelerinin tamamı dosya arasına getirtilmeli, zorunlu ders yükü ve ek ders saatleri ile karşılığı ödenen saat başı ücretleri, sınav ve tatil dönemleri ayrı ayrı tespit edilmeli, çalışmanın başladığı ve sona erdiği tarih kuşkuya yer bırakmaksızın belirlenerek; 01.10.2008 tarihinden öncesine ilişkin dönem için, yazılı belgelere istinaden çalışma süreleri aylık bazda saat cinsinden belirlenerek 7,5 saatlik çalışma 1 gün kabul edilmek suretiyle; 01.10.2008 tarihi ve sonrasına ilişkin dönem için ise, 5510 sayılı Yasanın 80. maddesinin h bendi uyarınca “Sigortalıların günlük kazançlarının hesabında esas tutulan gün sayıları, aynı zamanda, bunların prim ödeme gün sayılarını gösterir. Ancak, işveren ve sigortalı arasında kısmî süreli hizmet akdinin yazılı olarak yapılmış olması kaydıyla, ay içerisinde günün bazı saatlerinde çalışan ve çalıştığı saat karşılığında ücret alan sigortalının ay içindeki prim ödeme gün sayısı, ay içindeki toplam çalışma saati süresinin 4857 sayılı İş Kanununa göre belirlenen haftalık çalışma süresine göre hesaplanan günlük çalışma saatine bölünmesi suretiyle bulunur. Bu şekildeki hesaplamada gün kesirleri bir gün kabul edilir.” düzenlemesi gözetilerek hasıl olacak sonuca göre bir karar verilmelidir.
Mahkemenin, yukarıda açıklanan esaslar doğrultusunda araştırma yaparak elde edilecek sonuca göre karar vermesi gerekirken, eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme sonucu yazılı şekilde hüküm kurması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.
O hâlde, davalılar avukatlarının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
SONUÇ: Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istem halinde davalılardan … Üniv. Güzel Sanatlar Üniv. Rekt.’ne iadesine, 26/11/2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.