YARGITAY KARARI
DAİRE : 22. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2017/42075
KARAR NO : 2017/24363
KARAR TARİHİ : 08.11.2017

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ: …
DAVATÜRÜ:İŞE İADE

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen karar, süresi içinde taraflar vekilleri tarafından temyiz edilmiş ve davacı vekili tarafından duruşma talep edilmiş ise de; işin mahiyeti itibariyle duruşma isteminin reddine, incelemenin dosya üzerinden yapılmasına karar verilmiş olmakla; dava dosyası için Tetkik Hakimi … tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:
Y A R G I T A Y K A R A R I
Davacı İsteminin Özeti:
Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin maden işletme ruhsatı … Genel Müdürlüğüne ait olan ve alt işveren şirketlere ihale ve rödavans sözleşmesi ile işlettirilmek üzere verilen maden sahasında çalıştığını, davalı şirketin ilgili sahayı son olarak devralan işveren konumunda olduğunu, iş sözleşmesinin işveren tarafından haksız ve geçerli nedene dayanılmaksızın feshedildiğini davalılar arasındaki alt işveren asıl işveren ilişkisinin muavazaalı olması nedeni ile müvekkilinin başlangıçtan beri … Genel Müdürlüğü işçisi olduğunu ileri sürerek işe iadesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Davalılar Cevabının Özeti:Davalı … vekili cevap dilekçesinde; davacının kurumları işçisi olmadığını, kurumlarında hiç bir kaydı bulunmadığını, davacı… Madencilik Tic. A.Ş.’nin işçisi olup … Madencilik Tic. A.Ş. tarafından sözleşmesinin sona erdirildiğini, ayrı bir işyeri olan rödövanslı sahalarda rödövans usulü işletmecilik yapan firmalarla kurumları arasında asıl işveren alt işveren ilişkisi bulunmadığı, özellikle Maden Kanununun Ek 7. maddesinde 2010 tarihinde yapılan değişiklik ile İş Kanunu’nun İş Sağlığı ve Güvenliği ile ilgili idari, mali, hukuki sorumlulukları rödavansçıya yüklemesi göz önüne alınarak haksız davanın müvekkili kurum yönünden reddine karar verilmesini talep etmiştir.Davalı …Mad. Nak. Orm. Ür. Gıda Pet. Ener. San. ve Tic. A.Ş. vekili cevap dilekçesinde; diğer davalı ile müvekkili arasındaki rödövans sözleşmesinin muvazaalı olmadığını, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 2/6 maddesi kapsamında asıl işveren-alt işveren ilişkisinin varlığının kabulü için alt işveren tarafından yapılan işin asıl işverene ait işyerinde yapılması gerektiğini, davacının çalışmakta olduğu maden sahasında …’nın işletme ve işlettirilme hakkının bulunmadığını, …’nın işletmediği maden sahası bölgelerini hasılat kirası ile işletmecilere vermekle …’dan bağımsız işyerleri kurulduğunu, davacının 24.03.2016 tarihinden itibaren geçerli bir mazereti olmaksızın ve haklı nedene dayanmaksızın işe devam etmemesi nedeni ile iş sözleşmesinin feshedildiğini beyanla davanın reddine karar verilmesi gerektiğini savunmuştur.İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti:
İşveren tarafından verilen işten ayrılış bildirgesinde fesih kodunun 22 diğer nedenler olarak bildirildiği, yazılı fesih bildiriminin bulunmadığı, bu nedenle davacının iş akdinin haklı veya geçerli nedenle feshedildiğinin davalı işverence ispat edilemediği, tanıkların maden ocağında sadece … Şirketi işçilerinin çalıştığını, … yetkililerinin denetime gelmediğini beyan etmeleri, rödovans sözleşmesinin işçi teminine yönelik olmaması, … Madencilik Şirketinin bağımsız bir işyeri olması, işçilerin emir ve talimatları …’dan almaması, Rodövans sözleşmesinin Maden Kanunu’nda düzenlenmiş olması nedeni ile davalılar arasında geçerli Rödövans ilişkisinin bulunduğu gerekçesi ile davanın davalı … yönünden husumet yokluğu nedeni ile reddine, diğer davalı şirket yönünden kabulüne karar verilmiştir.İstinaf:İlk Derece Mahkemesinin kararına karşı davacı ve davalı … Madencilik Tic. A.Ş. vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.Bölge Adliye Mahkemesi Kararının Özeti:
Bölge Adliye Mahkemesince, davalı … Genel Müdürlüğünün 18 nolu sahadan tamamen el çekmediği, sahanın kontrol ve denetiminin … Genel Müdürlüğünde bulunduğu ayrıca işin yürütümü için kullanılan bir kısım tesisat, makine ve teçhizatın … Genel Müdürlüğü’ne ait olup bunlardan kira bedeli alındığı, bu durumda davalı … Genel Müdürlüğü’nün asıl işveren sıfatı taşıdığının kabul edilmesi gerektiğinden mahkemece verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğu gerekçesiyle davacı vekilinin ileri sürdüğü istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak işe iade davasının mali sonuçlarından davalı … Genel Müdürlüğü de asıl işveren sıfatı ile diğer davalı ile birlikte müşterek müteselsilen sorumlu tutulmuştur.Temyiz:Bölge Adliye Mahkemesi kararını taraf vekilleri temyiz etmiştir.Gerekçe:Somut olayda, davalı kurum … ile dava dışı … Madencilik Petrol Ürünleri Ltd. Şti. arasında 2004 yılında … nolu kömür sahasının rödovans karşılığı işlettirilmesine ilişkin sözleşme yapıldığı, sözleşmenin 5. maddesinde sözleşme süresinin 10 yıl olduğu ve 5’er yıllık süreler halinde uzatılabileceği, 24. maddesinde ise …’nın yazılı izni ile sözleşmenin başkasına devredilebileceğinin düzenlendiği ve bu düzenlemelere uygun bir şekilde sözleşmenin noterlikçe düzenlenen protokol ile … uhdesinde kalmak kaydıyla …bolu maden sahasının işletme işinin… Madencilik Petrol Ürünleri Ltd. Şti. tarafından davalı … Madencilik Şirketine 11.09.2013 tarihinde devredildiği ve iş bu devre … Genel Müdürlüğünce muvafakat verildiği ayrıca 2004 yılında yapılan sözleşme süresinin 10 yıl olduğu ve süresi 23.12.2014 tarihinde sona ereceğinden 5 yıl süre ile uzatım protokolü yapıldığı ve protokolün 01.01.2015 tarihi itibari ile yürürlüğe gireceği ve bitiş tarihinin 31.12.2019 olduğu anlaşılmıştır. … Genel Müdürlüğü ile rödovans karşılığı maden sahası işleten şirketler arasında yapılan kira kontratlarında kiralanan şeylerin bina, arsa, perfabrik bina, yurt binası olduğu ve kullanım amaçlarının makine parkı, misafirhane, kuyu yeri gibi genel olarak idari hizmetlere yönelik olduğu görülmüştür. ÇSGB müfettişlerince 23-24/05/2017 tarihlerinde … yetkilileri eşliğinde … Kurumuna bağlı müesseselere bağlı olan maden sahaları ile aynı ve farklı sahalarda bulunan rödövansçılara ait olan maden sahalarında fiili tespit yapıldığı ve tutanak altına alınarak 30.05.2017 tarihli iş teftiş kurulu raporunun düzenlendiği; davaya konu … nolu sahada rödovansçı firmanın davalılardan …Madencilik Şirketi olduğu şartnamelerin sözleşmeye göre düzenlendiği, rödovansçıların sözleşme ve şartname gereğini denetleyen … Genel Müdürlüğü bünyesinde çalışan saha teknik elemanlarının bulunduğunun kayıtlardan görüldüğü, … ile rödovanslı saha üretim alanlarına ait olan kesit görünümlü haritaların incelenmesi sonucunda … ile rödovansçıların ayrı sahalarda çalıştıkları maden sahalarının mevcut olduğu, … ile rödovansçıların aynı sahalarda çalıştıkları maden sahalarının mevcut olduğu ancak çalışılan kotların birbirinden tamamen bağımsız olduğu, gerek aynı sahalarda gerekse de ayrı sahalarda çalışılan maden sahalarının ocak girişlerinin birbirinden tamamen bağımsız olduğu hususları tespit edilmiştir.Dosya kapsamında dinlenen davacı tanıklarından … “Bizim çalıştığımız bölge …’nın rödovans sahası idi iş yerinde sadece … Madencilik’in işçileri vardı …’nın işçileri yoktu. İş yerinde kazma , kürek kullanmak sureti ile çalışıyorduk. … yetkililerinin nadiren denetime geldiğini biliyorum”,… “Bizim çalıştığımız bölgenin …’nın rödovans sahası oulp olmadığını ben bilmiyorum ancak iş yerinde sadece … Madencilik’in işçileri vardı …’nın işçileri yoktu. İş yerinde kazma , kürek kullanmak sureti ile çalışıyorduk. … yetkililerinin denetime geldiğini görmedim.”, davalı tanığı … ise “Bizim çalıştığımız bölgenin …’nın rödovans sahasıdır. İş yerinde sadece … Madencilik’in işçileri vardır. …’nın işçileri yoktur. İş yerinde kazma, kürek kullanmak sureti ile çalışıyorlar. … yetkililerinin 6 ayda bir denetime geldiğini biliyorum “ şeklinde beyanda bulunmuşlardır.Dinlenen tanık beyanlarından, dosya içerisinde yer alan davaya konu teşkil eden hizmet alım sözleşmesi ve eklerinden, şirket işçileri üzerindeki yönetim hakkının … tarafından kullanılmadığı, … tarafından kiraya verilenlerin yapılan işte kullanılan araç gereçler olmadığı idari hizmetlere yönelik binaların veya arsaların kiralandığı ve … tarafından yapılan denetimlerin sürekli olmadığı ve bu itibarla yapılan üretime yönelik bir denetim olmasının mümkün olmadığı tanınan yetkilerin denetim ve koordinasyon sınırlarını aşmadığı anlaşılmaktadır. Sözleşmenin içeriğine ve uygulamasına bakılarak yapılan açıklamalar karşısında davalılar arasında rödovans sözleşmesi olduğunun kabulü ile sonuca gidilmesi gerekmektedir.
Sonuç:Belirtilen sebeplerle, 4857 sayılı Kanun’un 20. maddesinin 3. fıkrası uyarınca, Bölge Adliye Mahkemesi hükmünün bozulmak suretiyle ortadan kaldırılması ve aşağıdaki gibi karar verilmesi gerekmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan gerekçe ile;
1-Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararının BOZULARAK ORTADAN KALDIRILMASINA,
2-Davanın davalılardan … açısından husumetten REDDİNE,
3-İşverence yapılan FESHİN GEÇERSİZLİĞİNE ve davacının davalı …Mad. Nak. Orm. Ür. Gıda Pet. Ener. San. ve Tic. A.Ş.’deki İŞE İADESİNE,
4-Davacının yasal sürede işe başvurusuna rağmen iş verenin süresi içerisinde işe başlatmaması halinde ödenmesi gereken ve davalılardan … Mad. Nak. Orm. Ür. Gıda Pet. Ener. San. ve Tic. A.Ş.’nin sorumlu olduğu tazminat miktarının takdiren 4 aylık brüt ücret olarak belirlenmesine,
5-Davacı işçinin işe iadesi için işverene süresi içerisinde müracaatı halinde hak kazanılacak olan ve kararın kesinleşmesine kadar en çok 4 aylık boşta geçen ücret ve diğer haklarının davalı … Mad. Nak. Orm. Ür. Gıda Pet. Ener. San. ve Tic. A.Ş.’den tahsili ile ödenmesi gerektiğinin belirlenmesine, işe başlatılma halinde ödenen ihbar ve kıdem tazminatının bu alacaktan mahsubuna.
6-Davacı taraf kendisini vekille temsil ettirmiş olduğundan karar tarihi itibariyle yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi davanın niteliğine göre 1.980,00 TL vekalet ücretinin davalı şirketten alınarak davacıya verilmesine,
7-Hüküm tarihine göre alınması gerekli 31,40 TL karar ve ilam harcından peşin alınan 29,20 TL’nin mahsubu ile bakiye 2.20 TL harcın davalı …madencilikten alınarak hazineye irad kaydına, davacı tarafından peşin yatırılılan 29.20 TL harcın davalı … madencilikten alınarak davacıya verilmesine,
8-Davacı tarafından yapılan 29.20 TL başvurucu harcı 60,00 TL tebligat gideri, 50,00 TL tanıklık ücreti, 51,00 TL talimat gideri, 30.60 TL müzekkere masrafı olmak üzere toplam 220,80 TL yargılama giderinin davalı …madencilikten alınarak davacıya verilmesine,
9-Davalı … madencilik tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
10-Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine, karardan bir örneğin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
11-Taraflarca yatırılan gider avanslarından varsa kullanılmayan bakiyelerinin ilgili tarafa iadesine, peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 08.11.2017 tarihinde oybirliği ile kesin olarak karar verildi.