YARGITAY KARARI
DAİRE : 22. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2017/38135
KARAR NO : 2017/20482
KARAR TARİHİ : 04.10.2017

BÖLGE ADLİYE
MAHKEMESİ : … 7. Hukuk Dairesi
AVA TÜRÜ : İŞKOLU TESPİTİNE İTİRAZ

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi davalılar Sağlık Bakanlığı ve … vekilleri tarafından istenilmekle, temyiz taleplerinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi … tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı İsteminin Özeti:
Davacı vekili, müvekkili sendika tarafından yapılan başvuru üzerine …’nın 22/05/2014 tarihinde Resmi Gazetede yayımlanan kararıyla, şirket tarafından yapılan işlerin İşkolları Yönetmeliği’nin 10 sıra numaralı “Ticaret, büro, eğitim ve güzel sanatlar” işkolunda yer aldığının tespit edildiğini, şirket işçilerinin hastanelerde sağlık hizmetleri yaptığını, tamamen yardımcı sağlık hizmetlerinde çalıştırıldığını, bu kişilerin işe alınması, çıkarılması, denetimi, gözetimi, çalışma şartları gibi yetkilerin asıl işveren hastanelerde olduğunu, hastanelerin sağlık işkoluna girdiğini ve tamamlayıcı yardımcı sağlık sağlık hizmeti olarak hizmet veren işçilerin de sağlık işkoluna girmesi gerektiğini, ayrıca ihale sözleşmeleri ve şartnamelere göre işverende olması gereken bütün yetkilerin asıl işverende kaldığını, asıl işveren alt işveren ilişkisinin de muvazaalı olduğunu ileri sürerek …’nın 22 Mayıs 2014 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan 2014/32 karar nolu işkolu tespit kararında yer alan şirket tarafından hizmet ihalesi ile alınan …Paşa Devlet Hastanesi, … … Devlet Hastanesi ve bağlı semt poliklinikleri ile ek hizmet binaları, Sağlık Bakanlığı Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumuna bağlı birimler, Bursa Kamu Hastaneleri Birliği Genel Sekreterliği ve bağlı işyerlerinde yapılan işlerin 10 nolu “Ticaret, büro, eğitim ve güzel sanatlar” işkoluna girdiğine dair kararın iptali ile bu işyerlerinin ve yapılan işlerin 17 nolu “Sağlık ve Sosyal Hizmetler” işkoluna girdiğinin tespitine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı Cevabının Özeti:
Davalılar, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti:
Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir.
İstinaf Başvurusu :
İlk Derece Mahkemesinin kararına karşı, davalılar Çalışma ve Sosyal Güvenlik ile Sağlık Bakanlığı istinaf başvurusunda bulunmuştur.
Bölge Adliye Mahkemesi Kararının Özeti :
Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
Temyiz:
Bölge Adliye Mahkemesinin kararına karşı, davalılar … ile Sağlık Bakanlığı temyiz başvurusunda bulunmuştur.
Gerekçe:
Taraflar arasındaki uyuşmazlık, 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu’nun 4 ve 5. maddeleri kapsamında işkolu tespitine itiraza ilişkindir.
Türk toplu iş hukukundaki normatif düzenlemelerde işkolu kavramı önemli bir yer tutmaktadır. 6356 sayılı Kanun’un 3. maddesine göre, sendikalar kuruldukları işkolunda faaliyette bulunurlar. İşkolunun belirlenmesi konusunu düzenleyen 6356 sayılı Kanun’un 5. maddesine göre, işkolu tespiti Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca yapılacaktır. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca yapılan tespit ile ilgili kararın Resmi Gazete’de yayımlanmasını müteakip, bu tespite karşı ilgililer, onbeş gün içinde dava açabilir. Belirtilen süre hak düşürücüdür.
6356 sayılı Kanun’un 4. maddesinin birinci fıkrasına göre, işkolları, Kanuna ekli (1) sayılı cetvelde gösterilmiştir. Maddenin ikinci fıkrasına göre ise, bir işyerinde yürütülen asıl işe yardımcı işler de, asıl işin girdiği işkolundan sayılır. Yine aynı maddede, bir işkoluna giren işlerin neler olacağının, işçi ve işveren konfederasyonlarının görüşü alınarak ve uluslararası normlar göz önünde bulundurularak, yönetmelikle düzenleneceği belirtilmiştir.
İşkolu tespit davalarında, her işverenin işyerinin bağımsız işyeri olarak kabul edilip, o işyerinde yapılan işlerin niteliği itibarıyle işkolu tespiti gerekir. Alt işverenin işkolu tespiti asıl işverenin yaptığı işe göre belirlenmez. Alt işverenin işkolu tespitinin, asıl işverenden ayrı olarak yapılması gerektiği gibi, alt işverene ait işyerinde yapılan işlerin, asıl işverene ait işyerinde yapılan işlere yardımcı iş olarak değerlendirilmesi de doğru olmaz. 6356 sayılı Kanun’un 4/2. maddesinde öngörülen, bir işyerinde yürütülen asıl işe yardımcı işlerin de, asıl işin dâhil olduğu işkolundan sayılacağı kuralı, bir işyeri sınırları ve organizasyonu içerisinde yürütülen işler için önem taşır. Yoksa birbirinden ayrı işyerlerinde farklı işkoluna giren işler yapılıyorsa asıl iş yardımcı iş kavramı geçerli olmaz. Alt işveren işçileri ise, alt işverene ait bağımsız işyeri çalışanları olduklarından, bağlı bulundukları işkolunun, asıl işverenden ayrı olarak belirlenmesi gerekir.
5521 Sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun 5. maddesine göre “İş mahkemelerinde açılacak her dava, açıldığı tarihte dava olunanın Türk Medeni Kanunu gereğince ikametgahı sayılan yer mahkemesinde bakılabileceği gibi, işçinin işini yaptığı işyeri için yetkili mahkemede de bakılabilir. Bunlara aykırı sözleşme muteber sayılmaz.” İş Mahkemelerinin yetkisi kamu düzenine ilişkin olduğundan, anlaşma ile bertaraf edilemeyeceği gibi genel yetki kuralları da uygulanmaz. Bu halde, yetki itirazı ilk itirazlardan olmadığından, taraflar yargılama bitinceye kadar yetki itirazında bulunabileceği gibi, mahkeme de yargılamanın her aşamasında kendiliğinden yetkisizlik kararı verebilir.
Açıklanan yasal düzenlemelere göre, işkolu tespitine itiraz davalarında, işyerinin bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkilidir.
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 114/1-ç maddesine göre de, yetkinin kesin olduğu hallerde, mahkemenin yetkili bulunması hususu dava şartlarındandır. Yine 6100 sayılı Kanun’un 115/2. maddesine göre de, dava şartı yokluğu durumunda mahkemece davanın usulden reddine karar verilmesi gerekir.
Somut olayda, … tarafından 22/05/2014 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan işkolu tespit kararına göre, kararda belirtilen muhtelif işyerlerinde …Haberleşme Posta Hiz. İlt. İnş. Veri Haz. Tem. Sağ. Oto. Turz. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından yapılan işlerin niteliği itibariyle İşkolları Yönetmeliğinin 10 sıra numaralı “Ticaret, büro, eğitim ve güzel sanatlar” işkolunda yer aldığı tespit edilmiştir.
Yukarıda ayrıntılı olarak izah edildiği üzere, işkolu tespitine itiraz davalarının, işyerinin bulunduğu yer iş mahkemesinde görülmesi gerekir. İşkolu tespitine itiraz edilen işyerlerinden sadece şirket merkezi …’da yer aldığından, ilk derece mahkemesince sadece şirket merkezi yönünden işin esasının incelenmesi gerekmektedir. Bununla birlikte, dava konusu olan ve hizmet alımı yolu ile faaliyet yürütülen diğer alt işveren işyerleri yönünden kesin yetkili mahkeme … İş Mahkemesi olduğundan, bu işyerlerine dair ise yetkisizlik kararı verilmesi gerekmektedir.
Anılan hususlar gözetilmeksizin, eksik inceleme sonucunda İlk Derece Mahkemesince yazılı şekilde hüküm tesisi ve bu karara karşı yapılan istinaf başvurusunun esastan reddi kararı hatalı olup, bozmayı gerektirmiştir.
Sonuç:
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının ortadan kaldırılarak İlk Derece Mahkemesi kararının yukarıda yazılı sebeplerle BOZULMASINA, dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, bozma sebebine göre sair hususların bu aşamada incelenmesine yer olmadığına, 04/10/2017 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.