YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2023/4480
KARAR NO : 2023/5200
KARAR TARİHİ : 11.05.2023
MAHKEMESİ : … Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/1663 E., 2023/250 K.
HÜKÜM/KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : … 5. İş Mahkemesi
SAYISI : 2018/167 E., 2021/197 K.
Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.
Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili, davalı …’ın evinde ev işlerinde yardımcı ve temizlik elemanı olarak 10.01.2007 tarihinden işten çıkarıldığı 06.04.2018 tarihine kadar belirsiz süreli iş akdiyle tam zamanlı ve aralıksız ve hiçbir hizmeti aksatmayacak şekilde özveriyle çalıştığını, ancak SGK’ya bildiriminin 2013 yılında yapıldığını ve o zamana kadar primlerinin gerçeğe aykırı şeklide düşük ücret üzerinden yatırıldığını, 2013 yılında fiilen aylık net 1.200,00 TL (AGİ hariç) maaş aldığını, 2018 yılında en son aldığı net ücretin ise AGİ hariç 2.000,00 TL olduğunu, gerek iş akdi devam ederken, gerekse işine haksız olarak, ihbarsız bildirimsiz şekilde işverence son verildikten sonra da davalı işverene 2007-2013 yılları arasındaki çalışmasından kaynaklı tazminat ve diğer işçilik alacaklarını talep etmiş ise de davalı tarafça bildirim yapılmadığından bu davanın açıldığını, davacının, davalı evindeki 2007-2013 yılları arasındaki çalışmalarına ilişkin yazılı belgelerin mevcut olduğunu, çalıştığı dönemde tüm gün evde olması nedeniyle davalı veya ailesine gelen tebligatları, kargoları iş yerinde daimi çalışan olarak tebliğ almasının da tam zamanlı çalıştığını gösterdiğini, tanık beyanları ve toplanan deliler ile çalışmasının ispat edileceğini beyanla 10.01.2007 tarihinden 2013 yılı sigortalı gösterildiği tarihe kadar çalıştığının, tespitine, SGK’ya asgari ücretten bildirim yapılmış olan 2013 yılında sigortalı gösterildiği tarihten 06.04.2018 tarihine kadar davalı iş yerinde hizmetleri karşılığı aylık net 2.000,00 TL maaş alarak sürekli iş akdiyle tam zamanlı çalıştığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
II. CEVAP
Davalı kurum vekili, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı … vekili, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile “…Ev hizmetlerinde çalışanların sosyal güvenliğine ilişkin düzenlemeler 1964 yılına dayanmakta olup, 506 sayılı sosyal sigortalar kanunu mülga 3 üncü maddesinde sigortalı sayılmayanlar düzenlenmiş ve 3-1/d bendinde ev hizmetlerinde çalışanların tamamı sigorta kapsamı dışında tutulmuş, böylece başlangıçta ev hizmetlerinde sürekli veya süreksiz çalışanların tümü 506 sayılı kanun kapsamı dışında tutulmuş iken 506 sayılı Kanun’un mülga 3/1-d bendinde 11.08.1977 tarihinde 2100 sayılı Kanunda yapılan değişiklikle ev hizmetlerinde ücretle ve sürekli çalışanların sosyal sigorta kapsamına dahil edilerek sigortalı sayılacakları düzenlenmiştir. 6552 sayılı Kanun’un 55 inci maddesi ile 5510 sayılı Kanun’a ”Ev hizmetlerinde çalışanların, sigortalılığı” başlıklı ek 9 uncu madde ilave edilmiş, bu düzenleme 01.04.2015 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Buna paralel olarak 10.09.2014 tarihli ve 6552 sayılı Kanun’un 40 ıncı maddesi ile 5510 sayılı Kanun’un sigortalı sayılmayanları düzenleyen 6 ncı maddesinin c bendinde yer alan ”Ücretle ve sürekli olarak çalışanlar hariç” ibaresi kanunun ek 9 uncu maddesinin 2 nci fıkrası kapsamında sigortalı olanlar ile ücretle aynı kişi yanında ay içinde 10 gün ve daha fazla süre ile çalışanlar hariç şeklinde değiştirilmiş ve bu değişiklikte 01.04.2015 tarihinde yürürlüğe girmiştir. 6552 sayılı Kanun ile getirilen değişiklik öncesinde ev hizmetlerinde çalışanların sigortalılığı için ücretle ve sürekli çalışma unsuru nedeniyle sürekliliğin ne olduğu konusunda belirsizlik olmasına karşı bu kanun ile bu kriter terk edilmiş ve ay içinde 10 gün ve daha fazla ve daha az çalışma kıstası getirilmiştir. Bu hukuki düzenlemeler kapsamında somut olayımıza bakıldığında, dava konusu edilen dönemin 01.04.2015 tarihinde yürürlüğe giren 6552 sayılı Kanun’un 55 inci maddesi ile 5510 sayılı Kanunda yapılan değişiklik öncesine ilişkin olduğu, dava konusu edilen dönemde davacı tarafça, davalı yanında kesintisiz ve tam gün çalışması olduğu beyan edilmiş ise de dosyada dinlenen tanıklar Irina ve ……t’un beyanlarında davacının haftada 3 gün davalının evinde çalıştığını beyan ettikleri yine tanık Irina’nın evde sürekli olarak kendisinin kaldığını beyan ettiğini, SGK kayıtlarına göre davalının evinde 08.09.2012-15.01.2016 tarihleri arasında Nana isimli kişinin çalıştığı, 17.03.2016 tarihinden itibaren ise Irina’nın çalışmasının bulunduğu, davacının da mahkeme huzurundaki beyanında davalının evindeki çalışmasının haftada 3 gün olduğunu ifade ettiği, ayrıca davacının 2014 yılı başından itibaren davalı yanında 30 gün tam ücretli çalışıyor olarak bildirildiği halde 08.05.2014 tarihinden dava tarihine kadar….. isimli kişinin yanında da ev hizmetlerinde çalışıyor göründüğü, bu çalışma durumunun davacı tarafın başka evlere gittiği yönünde, mahkememizde kanaat oluşturduğu, tüm bu hususlar birlikte değerlendirildiğinde davacının davalının yanında sürekli bir çalışmasının olmadığı en fazla haftada 3 gün çalıştığı yönünde mahkememizde kanaat oluşmuş, davanın reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. ” gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B.İstinaf Sebepleri
Davacı vekili, kararın eksik araştırma ve inceleme sonucu verildiğini, hizmet akdine dair çalışmalarının yargılama aşamasında ispat edildiğini, davanın kabulü gerektiğini belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, “… Somut olayda; davacının, davalı …’ın “Mutlukent Mah. 1933……….” adresinde işe giriş tarihinin 02.11.2013 olduğu ve 4857 sayılı Kanunu’nun 13 üncü maddesine göre kısmi süreli, 14 üncü maddesine göre çağrı üzerine ya da ev hizmetlerinde 30 günden az çalışma” olarak bildirildiği, Kasım ve Aralık 2015 aylarında kısmi istihdam olarak 12’şer gün hizmetinin, 01.01.2014 tarihinden 17.04.2018 tarihine kadar “9111.01- Hizmetçi-Ev İşleri” koduyla asgari ücretli olarak 30 gün hizmetinin bulunduğu, işten ayrılış sebebinin istifa olarak beyan edildiği, 08.05.2014-17.04.2015 tarihleri arasında 1218394 işyeri numarası ile …in “….. Çankaya/…” adresinde aylık 10-14 gün çalışmasının gözüktüğü, 18.04.2015 tarihinden itibaren Mayıs 2018 sonuna kadar bu kez ….. işyeri numarası ile yine…… tarafından aylık 12 gün üzerinden “Ev Hizmetlerinde 10 Gün ve Daha Fazla Çaalıştırılacaklara İlişkin Bildirge”lerin verildiği anlaşılmaktadır.
İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama ile dosya kapsamından, dinlenen tanık beyanlarından ve özellikle davacı asilin 19.03.2019 tarihli celsedeki beyanından, davacının 10.01.2007-02.11.2013 tarihleri arasındaki çalışmasının yukarıdaki izahatlar kapsamında sürekli olmadığı ve gerçek ücretin tespiti istemine ilişkin olarak ise herhangi bir yazılı delil başlangıcı sayılabilecek belge olmadığından davanın reddine dair kurulan hükme ilişkin mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı…” gerekçesi ile davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V.TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili istinaf gerekçelerini tekrarla temyiz başvurusunda bulunmuştur.
C.Gerekçe
1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.
2.İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile, 506 sayılı Kanun’un 79 uncu maddesi, 5510 sayılı Kanun’un Ek 9 uncu maddesi.
Bu tür sigortalı hizmetlerin tespitine ilişkin davaların, kamu düzeniyle ilgili olduğu ve bu nedenle de özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesinin zorunlu ve gerekli bulunduğu açıktır. Bu çerçevede, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde resen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.
3.Değerlendirme
İnceleme konusu dava hizmet tespiti davası olduğu için Sosyal Güvenlik Kurumu’ nun davalı değil feri müdahil olarak gösterilmesi ve hükmün buna göre tesisi gerekir.
Eldeki davada, davacının 10.01.2007-06.04.2018 tarihleri arasında davalı … ve iki oğlunun evlerinde temizlik işine gittiğini, çalışmasının bu tarih aralığında sürekli olduğunu, bildirilmeyen çalışmalarının tespitini talep ettiği, davacının davalıya ait ev hizmetleri çalışanı olarak ev işyerinden 02.11.2013-17.04.2018 tarihleri arasında haftada 3 gün çalışma olarak bildirildiği, Mahkemesince 10.01.2007-02.11.2013 tarih aralığındaki çalışmalarının sürekli olmadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verildiği ancak yargılama aşamasında davacı asilin ve tanıkların beyanında davacının 10.01.2007-02.11.2013 tarihleri arasında da haftada 3 gün davalının evinde temizlik işleri yaptığı anlaşıldığından Mahkemesince buna göre bir karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.
VI.KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
Peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz eden ilgiliye iadesine,
İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
11.05.2023 gününde oybirliğiyle karar verildi.