YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2023/7195
KARAR NO : 2023/8105
KARAR TARİHİ : 13.09.2023
MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2022/109 E., 2023/71 K.
KARAR : Kabul
Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen sigorta başlangıcı tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairemizce Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.
İlk Derece Mahkemesince bozma sonrası yapılan inceleme sonucunda davanın kabulüne karar verilmiştir.
İlk Derece Mahkemesince bozma sonrası verilen karar davalılar … ve SGK Başkanlığı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının sigorta başlangıç tarihinin 15.09.1986 olarak tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir
II. CEVAP
1.Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; her ne kadar davacı tarafından, diğer davalıya ait işyerinde 15.09.1986 tarihinde 1 gün çalıştığının ve sigorta başlangıç tarihinin bu tarih olduğunun tespiti hususunda talepte bulunulmuşsa da, kurum kayıtların tetkikinden; davacının tespit talep ettiği tarihte kuruma çalışmasının bildirilmediği, dolayısıyla davalı işyerinde çalışmasının bulunmadığının tespit edildiğini, sigortalılık için fiili çalışmanın şart olup, davacının davalıya ait iş yerinde çalışacağına dair verilmiş işe giriş bildirgesi mevcut olsa da, bu tek başına fiili çalışmanın delili olarak kabul edilemeyeceğini, ayrıca davacının tespit istediği dönemin üzerinden 5 yıldan fazla sürenin geçmiş olduğunu, bu haliyle tespit istenilen sürenin üzerinden 5 yıldan fazla zaman geçmiş olduğundan ve ayrıca davalıya ait işyerinde fiili çalışması bulunmadığından açılan davanın gerek esastan gerekse de hak düşürücü süre yönünden reddine karar verilmesi gerektiğini savunmuştur.
2.Davalıya usulüne usulüne uygun olarak dava dilekçesi ve ekleri tebliğ edilmiş olmasına rağmen cevap dilekçesi sunulmamıştır.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 27.12.2016 tarihli ve 2016/56 Esas, 2016/394 Karar sayılı kararıyla; “1-Davanın kabulüne, davacının 15.09.1986 tarihinde davalıya ait işyerinde 1 gün süre ile ve asgari ücretle çalıştığının ve sigorta başlangıç tarihinin 18 yaşını doldurduğu 01.05.1987 olduğunun tespitine,
2-Davacının 01.05.1987 tarihinden önceki süreler için ödenen malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları priminin prim ödeme gün sayısı hesabına dahil edilmesi gerektiğinin tespitine,” karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK Başkanlığı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin 22.03.2017 tarihli ve 2017/672 Esas, 2017/545 Karar sayılı kararı ile; “İhbar olunan SGK vekilinin istinaf başvurusunun HMK’nın 353/1-b maddesinin 1 inci alt bendi gereğince esastan reddine,” karar verilmiştir.
V.BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Birinci Bozma Kararı
1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK Başkanlığı vekili tarafından temyiz kanun yoluna başvurulmuştur.
2. Dairenin 21.10.2019 tarihli 2017/2738 Esas 2019/7690 Karar sayılı ilamı ile; “Mahkemece, işyeri sicil numarası belirtilerek kanun kapsam tarihleri ve uyuşmazlık konusu döneme ilişkin dönem bodroları istenilmeli, bodro tanıkları dinlenilmeli ve komşu işyeri ve işverenleri ve bodroda kayıtlı çalışanları da tespit edilerek dinlenilmeli aksi halde davacının çalışmasını bilebilecek tanıklar dinlenerek sonucuna göre karar verilmelidir. ” hususlarına işaret edilmiştir.
B. İkinci Bozma Kararı
1.Bozmaya uyan Mahkemece verilen 08.12.2020 tarihli ve 2019/338 E. 2020/287 K. sayılı kararıyla; “Davanın reddine” karar verilmiş, karara karşı davacı vekili tarafından temyiz isteminde bulunulmuştur.
2.Dairemizin 17.03.2022 tarihli, 2022/59 E. 2022/3843 K. sayılı ilamında; “Eldeki dosyada, duruşmada dinlenen, ihtilaf konusu dönemde çalışmaları Kurum kayıtlarında görülmeyen ama aynı işyerinde davacı ile birlikte çalıştıklarını, davacının işerinde 1, 2 ay çalıştıktan sonra hastalandığını ve sonrasında ameliyat geçirdiğini de ayrıntılı olarak beyan eden tanığın varlığı karşısında mevcut deliller dikkate alındığında eksik inceleme ve araştırma neticesi yazılı şekilde sonuca gidilmesi hatalı olmuştur.
Mahkemece yapılması gereken iş, öncelikle duruşmada dinlenen tanık beyanının sıhhatinin demetimi bakımından ilgili döneme ait davacının hastalığına ilişkin teşhis ve tedavilerinin yapıldığı sağlık kurumu tespit edilerek kurumdan kayıt ve belgeleri getirtmek, davanın nitelikçe kamu düzenini ilgilendirdiği nazara alınıp araştırma genişletilerek, davacıya kimlerle çalıştığını, çalışmalarını bilebilecek nitelikte çalıştığı işyerine komşu olan uyuşmazlık konusu dönemin kayıtlı işverenleri ve çalışanlarını Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 31 inci maddesi kapsamında açıklattırmak, davacının bildireceği işverenler ve çalışanlar tespit olunarak tanık olarak beyanlarına başvurmak ve toplanan tüm delilleri birlikte değerlendirip sonucuna göre bir karar vermekten ibarettir.” hususlarına değinilmiştir.
C. İlk Derece Mahkemesince Bozma Kararı Sonrası Verilen Karar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile;
“1-Davanın kabulü ile; davacının davalı …’ya ait 24601.33 sicil numaralı iş yerinde 15.09.1986 tarihinde hizmet akdine tabi olarak 1 gün süre ile asgari ücretle çalıştığının ve 506 sayılı Kanun’un 60/G maddesi uyarınca sigortalılık başlangıç tarihinin 18 yaşını doldurduğu 01.05.1987 tarihi olduğunun tespitine,
2-Davacının 01.05.1987 tarihinden önceki 1 günlük çalışmasının prim ödeme gün sayısı hesabına dahil edilmesi gerektiğinin tespitine,” karar verilmiştir.
VI. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar … ve SGK Başkanlığı vekili tarafından temyiz kanun yoluna başvurulmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
1.Davalı SGK Başkanlığı vekili temyiz dilekçesinde özetle; Mahkemece eksik inceleme araştırma sonucu karar verildiği belirtilerek, kararın bozulmasını istemiştir.
2.Davalı … temyiz dilekçesinde özetle; Mahkemece eksik inceleme sonucu karar verildiğini, davacıyı tanımadığını, hak düşürücü süre yönünden yaptığı itirazların değerlendirilmediğini beyanla kararın bozulmasını istemiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, sigorta başlangıç tarihinin 15.09.1986 olduğunun tespiti istemine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun geçici 3 ncü maddesinin 2 nci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin 7, 8, 9 uncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin 2 nci fıkrası ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun Geçici 7 nci maddesi uyarınca davanın yasal dayanağı 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun 79 uncu maddesi hükümleridir.
3. Değerlendirme
1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun’un geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VII. KARAR
Açıklanan nedenlerle,
Davalılar … ve SGK Başkanlığı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,
Aşağıda yazılı temyiz giderinin ilgilisinden alınmasına,
13.09.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.