YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2023/6916
KARAR NO : 2023/9314
KARAR TARİHİ : 05.10.2023

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi
SAYISI : 2017/118 E., 2019/74 K.
DAVA TARİHİ : 21.11.2011
KARAR : Kısmen Kabul

Taraflar arasında Mahkemece görülen rücuan tazminat davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.
Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Mahkeme kararı davacı Kurum ve davalı … Tekstil İnşaat Mak. Tic. Ltd. Şti. vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı Kurum vekili, 13.07.2010 tarihinde meydana gelen iş kazası nedeniyle vefat eden kazalının hak sahiplerine bağlanan gelir ve tedavi masraflarının davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı …. vekili cevap dilekçesinde; dava değerinin dava dilekçesinde kurum zararı olduğu iddia edilen miktar olarak kabul edilmesi gerektiğini, dava miktarının bu miktar olarak kabul edilmemesi durumunda dava dilekçesinin usulden reddedilmesi gerektiği kanaatinde olduklarını, söz konusu olayın olduğu … inşaatı kapsamında müvekkili şirketin taşeron firma durumunda olduğunu, söz konusu inşaat kapsamında … şirketinin asıl iş sahibi, … İnşaat Ltd. Şti.’nin de taşeron firma gibi olayın olduğu inşaat işinde taşeron firma olarak bulunduğunu, olayın olduğu inşaattaki vinç operatörünün de bu taşeron firmanın elemanı olduğunu, inşaat sahasında iki tane taşeron firma bulunmasına rağmen iş bölümü anlamında taşeron firmalardan olan müvekkil şirketin inşaat sahasının bir bölümünde işini bitirmeden diğer taşeron firma olan … İnşaat Ltd. Şti’nin o alana girmemesi gerekirken olay anında müvekkil şirketin daha tam anlamıyla işini bitirmeden diğer taşeron firma … İnşaat’ın müvekkil şirketin yaptığı bölümün üzerine kapatmak için faaliyete başladığında söz konusu olayın olduğunu, söz konusu olayda müvekkil şirketin kusurunun bulunmadığını, kusurun … İnşaat Ltd. Şti.’ye ait olduğunun anlaşıldığını, konu ile ilgili olarak savcılık kapsamındaki soruşturmanın sona erdiğini, Espiye Asliye Ceza Mahkemesi’ne kamu davasının açıldığını, kusur durumunu tespit etmesi bakımından ceza dosyasının iş bu dosya açısından bekletici mesele yapılarak müvekkili şirket açısından açılan davanın esastan reddine yargılama giderlerinin de davacı kurum üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı … Arıtma ve İnşaat A.Ş. vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin asıl işveren olup alt işverenin … Tekstil İnşaat Mak. Tic. Ltd. Şti. olduğunu, müteveffanın taşeron şirketin çalışanı olduğunu, davacı tarafça gelir bağlandığı, tedavi gideri ödendiği toplam 97.074,27 TL masraf ve ödemede bulunulduğunun belirtildiğini ve sübut delilerinde gelir bağlama kararı ve tabloları müfettişlik raporu ve eklerinden bahsedilmişse de taraflarınca davacı delilleri ve cevap dilekçesinin eklerinin tebliğ edilmediğini, müvekkil şirket ile diğer davacı … Tekstil arasında imzalanan sözleşme uyarınca iş bu davaya konu ihtilafta müvekkil şirketin hukuki bir tazminat sorumluluğu bulunmadığını, bu nedenle davanın dava dışı davalı … Tekstil yetkilisi …’na ihbarını talep ettiklerini, davaya konu iş kakasına ilişkin olarak Espiye Asliye Ceza Mahkemesi’nde ceza davası açıldığını, dosyanın halen derdest olduğunu, davacı kurumun alacağını müştereken ve müteselsilen tahsil edilmesini istediğini, ancak sorumluluğun tespitinde kusur oranlarının dikkate alınması gerektiğini, davayı ve talepleri kabul etmemekle birlikte kurum zararına ve yargılama gideri vekalet ücretine ilişkin kusur oranı ile sınırlı olmak üzere hüküm kurulması gerektiğini, bu nedenle davacının kurum zararının talep edilen kısma ilişkin olarak tamamından davalıların müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulmasına ilişkin talebinin reddine sonuç olarak davanın usul ve esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 03.12.2015 tarih, E.2011/456, K.2015/547 sayılı kararıyla;
Açılan davanın kabulüne,
Asıl dosya davalıları … Tekstil İnş. Mak. Tic. Ltd. Şti. ve … Arıtma A.Ş.’nin ilk peşin sermaye değeri olan 90.220,22 TL’nin tamamından sorumlu oldukları, iş bu dava dosyamız ile birleştirilen mahkememizin 2014/130 Esas sayılı dosyasındaki davalıların ise ilk peşin sermaye değerinin yarısı olan 45.110,11 TL’lik kısmından sorumlu oldukları, tedavi gideri olan 7.327,00 TL’den ise asıl dosya davalıları ile birleşen dosya davalılarının müteselsilen sorumlu oldukları anlaşılmakla;
A) 1-90.220,22 TL ilk peşin sermaye değerinin 21.10.2011 tarihinden itibaren işleyen yasal faiziyle birlikte davalılar … Tekstil İnş. Mak. Tic. Ltd. Şti ve … Arıtma A.Ş.’den müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
2-7.327,00 TL tedavi giderinin 30.05.2011 tarihinden itibaren işleyen yasal faiziyle birlikte davalılar … Tekstil İnş. Mak. Tic. Ltd. Şti. ve … Arıtma A.Ş.’den müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
B) 1-İlk peşin sermaye değerinin 19.951,73 TL’lik kısmından davalı … İnş. San. ve Dış. Tic. Ltd. Şti.’nin de sorumlu olduğu anlaşılmakla (taleple bağlı kalınarak) 19.951,73 TL’nin 21.10.2011 tarihinden itibaren işleyen yasal faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
2-İlk peşin sermaye değerinin 2.493,96 TL’lik kısmından davalı …’ın da sorumlu olduğu anlaşılmakla (taleple bağlı kalınarak) 2.493,96 TL’nin 21.10.2011 tarihinden itibaren işleyen yasal faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
3-İlk peşin sermaye değerinin 2.493,96 TL’lik kısmından davalı …’nun da sorumlu olduğu anlaşılmakla (taleple bağlı kalınarak) 2.493,96 TL’nin 21.10.2011 tarihinden itibaren işleyen yasal faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-İlk peşin sermaye değerinin 2.493,96 TL’lik kısmından davalı … ‘in de sorumlu olduğu anlaşılmakla (taleple bağlı kalınarak) 2.493,96 TL’nin 21.10.2011 tarihinden itibaren işleyen yasal faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-İlk peşin sermaye değerinin 2.493,96 TL’lik kısmından davalı …’in de sorumlu olduğu anlaşılmakla (taleple bağlı kalınarak) 2.493,96 TL’nin 21.10.2011 tarihinden itibaren işleyen yasal faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6-İlk peşin sermaye değerinin 1.496,38 TL’lik kısmından davalı …’ın da sorumlu olduğu anlaşılmakla (taleple bağlı kalınarak) 1.496,38 TL’nin 21.10.2011 tarihinden itibaren işleyen yasal faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
7-Tedavi giderinin 1.620,31 TL’lik kısmından davalı … İnş. San. ve Dış Tic. Ltd. Şti.’nin de sorumlu olduğu anlaşılmakla (taleple bağlı kalınarak) 1.620,31 TL’nin 30.05.2011 tarihinden itibaren işleyen yasal faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
8-Tedavi giderinin 202,53 TL’lik kısmından davalı …’ın da sorumlu olduğu anlaşılmakla (taleple bağlı kalınarak) 202,53 TL’nin 30.05.2011 tarihinden itibaren işleyen yasal faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
9-Tedavi giderinin 202,53 TL’lik kısmından davalı …’nun da sorumlu olduğu anlaşılmakla (taleple bağlı kalınarak) 202,53 TL’nin 30.05.2011 tarihinden itibaren işleyen yasal faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
10-Tedavi giderinin 202,53 TL’lik kısmından davalı … Gökdemir’in de sorumlu olduğu anlaşılmakla (taleple bağlı kalınarak) 202,53 TL’nin 30.05.2011 tarihinden itibaren işleyen yasal faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
11-Tedavi giderinin 202,53 TL’lik kısmından davalı …’in de sorumlu olduğu anlaşılmakla (taleple bağlı kalınarak) 202,53 TL’nin 30.05.2011 tarihinden itibaren işleyen yasal faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
12-Tedavi giderinin 121,52 TL’lik kısmından davalı …’ın da sorumlu olduğu anlaşılmakla (taleple bağlı kalınarak) 121,52 TL’nin 30.05.2011 tarihinden itibaren işleyen yasal faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.
IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ve davalılardan … Arıtma İnşaat A.Ş. ile …. vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.
Dairenin 25.10.2016 tarih ve E.2016/9642, K.2016/12894 sayılı kararında; 1-Mahkemenin, davalı işverenlerin 21/1 madde hükmü kapsamında, teselsüle dayalı sorumluluk tutarını belirlemeye yönelik hükmü eksik incelemeye dayalıdır.
İşveren veya üçüncü kişiye karşı açılan davalarda 5510 sayılı Kanun’un 21 inci maddesine göre rücu alacağından sorumluluk belirlenirken kural olarak, işveren yönünden 1 inci fıkraya göre gelirin başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değeri ile yargılamada yöntemince hesaplanacak gerçek (maddi) zarar karşılaştırması yapılıp düşük (az) olan tutar esas alınmalı, üçüncü kişi bakımından 4 üncü fıkra gereğince gerçek zarar gözetilmeksizin gelirin ilk peşin sermaye değerinin yarısı benimsenmeli ve bunlara kusur oranları uygulanmalı ise de işveren ve üçüncü kişinin birlikte taraf olarak yer aldığı, başka anlatımla aynı anda 1 ve 4 üncü fıkralara dayalı uyuşmazlıklarda, fıkralarda yer alan hükümlerin nasıl anlaşılması ve giderek ne şekilde uygulama yapılması gerektiği önem arz etmektedir.

Sigortalının iş kazası veya meslek hastalığına uğramasına birden çok kişinin birlikte kusurlarıyla neden olmaları durumunda, anılan 50 ve 51 inci maddeler (6098 sayılı Kanun’un 61 ve 62 nci maddeleri) gereğince teselsül hükümleri kapsamında bu kişilerin birlikte sorumlulukları vardır ve 146 ncı maddeye (6098 sayılı Kanun’un 62 nci maddesine) göre, kendi payından fazlasını ödeyenin diğer müteselsil borçlulara karşı rücu hakkı saklı kalmak kaydıyla, her bir borçlu yönünden kusurlarına karşılık gelen miktar ayrılmaksızın teselsül kurallarına göre sorumluluklarına karar verilmelidir. İş kazası veya meslek hastalığına birlikte sebebiyet veren sorumluların işveren ve üçüncü kişi olması durumunda ise, işverenden istenebilecek gerçek zararı aşmayan gelirin ilk peşin sermaye değerinin işveren(ler) kusuru karşılığı ile ilk peşin değerli gelirin yarısının üçüncü kişi kusuru karşılığını oluşturan tutar toplamından işveren, gelirin ilk peşin sermaye değerinin yarısının müteselsil sorumluların toplam kusuruna karşılık gelen tutarından da üçüncü kişi sorumlu tutulmalıdır.

Daha açık anlatımla, işverenin müteselsilen sorumlu olacağı tutar, 1 inci fıkra gereğince kendi kusur payı gözetilerek sorumlu tutulacağı miktarın (gelirin ilk peşin sermaye değeri X işverenin kusur oranı), üçüncü kişinin 4 üncü fıkraya göre sorumlu olacağı tutar (gelirin ilk peşin sermaye değerinin yarısı X üçüncü kişinin kusur oranı) ile toplamı kadar olmalı, kanun koyucunun getirdiği “gelirin ilk peşin sermaye değerinin yarısı” sınırlaması karşısında üçüncü kişinin müteselsilen sorumlu tutulacağı miktarın ise, gelirin ilk peşin sermaye değerinin yarısı ile işveren de dahil olmak üzere tüm davalıların kusurları toplamının çarpımı sonucu elde edilecek tutar kadar olması gerekmektedir. Bu yaklaşım ve uygulama, işvereni, iç ilişkide üçüncü kişiye rücu edemeyeceği miktarı Kuruma ödemek zorunda bırakmadığından da hakkaniyete uygundur.

Yukarıdaki yasal düzenleme ve açıklamalar ışığında, davalı işverenin 5510 sayılı Kanun’un 21 inci madde hükmü kapsamında teselsüle dayalı sorumluluk tutarı 68.991,92 TL olarak belirlenmesi gerekirken fazla rücu alacağına hükmedilmesi hatalıdır.
2-Davalı üçüncü kişilere karşı açılıp birleştirilen dava dosyasında, davanın teselsül hükümlerine dayalı olarak açıldığı dikkate alınarak, sorumluluk tutarından davalı üçüncü kişilerin müştereken ve müteselsilen sorumluluğuna karar verilmesi gerekirken, her bir davalı yönünden yapılan bir oranlama yöntemine göre ayrı ayrı sorumluluğa hükmedilmesi isabetli görülmemiştir.” gerekçesiyle söz konusu karar bozulmuştur.
B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulü ile kısmen reddine;
Asıl dosya davalıları … Tekstil İnş. Mak. Tic. Ltd. Şti ve … Arıtma A.Ş.’nin hesaplanan 68.991,92 TL’nin ve tedavi giderleri olan 7.327,00 TL’nin toplam 76.318,92 TL’nin tamamından sorumlu oldukları, iş bu dava dosyamız ile birleştirilen mahkememizin 2014/130 Esas sayılı dosyasındaki davalıların ise gelir ve tedavi gideri olmak üzere 52.437,11 TL’lik kısmından müştereken ve müteselsilen sorumlu oldukları anlaşılmakla davanın 76.318,92 TL üzerinden kabulüne, fazlaya ilişkin 21.228,30 TL talebin reddine,
1-Asıl dava yönünden;
a) 68.991,92 TL’lik tazmini gereken değerin 21.10.2011 onay tarihinden itibaren işleyen yasal faiziyle birlikte davalılar … Tekstil İnş. Mak. Tic. Ltd. Şti. ve … Arıtma A.Ş.’den müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
b-7.327,00 TL tedavi giderinin 30.05.2011 sarf tarihinden itibaren işleyen yasal faiziyle birlikte davalılar … Tekstil İnş. Mak. Tic. Ltd. Şti. ve … Arıtma A.Ş.’den müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
2-Birleşen dava yönünden;
a-45.110,11 TL’lik üçüncü şahısların sorumlu oldukları değerin 21.10.2011 onay tarihinden itibaren işleyen yasal faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
b-7.327,00 TL tedavi giderinin 30.05.2011 sarf tarihinden itibaren işleyen yasal faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine” karar verilmiştir.
VI. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı Kurum ve davalı … Tekstil İnşaat Mak. Tic. Ltd. Şti. vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davacı Kurum, kararın hukuka aykırı olduğunu beyanla İlk Derece Mahkemesince verilen kararın bozulmasını talep etmiştir.
Davalı … Tekstil İnşaat Mak. Tic. Ltd. Şti. vekili, müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulmanın hukuka aykırı olduğunu, davanın müvekkili yönünden reddi ile kararın bozulmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, rücuan tazminat istemine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 428 inci maddesinin yedi, sekiz ve dokuzuncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası ile 5510 sayılı Kanun’n 21 inci maddesi.
3. Değerlendirme
1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun’un geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesinde hukukça imkan bulunmadığı anlaşılmakla; davacı kurum ile davalı … Tekstil İnşaat Mak. Tic. Ltd. Şti. vekillerinin temyiz dilekçeleri kararın bozmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VII. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davacı kurum ve davalı … Tekstil İnşaat Mak. Tic. Ltd. Şti. vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,
05.10.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.