YARGITAY KARARI
DAİRE : 8. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2021/12627
KARAR NO : 2023/5779
KARAR TARİHİ : 01.11.2023
MAHKEMESİ :Kadastro Mahkemesi
SAYISI : 2015/6 E., 2019/55 K.
HÜKÜM/KARAR : Davanın kısmen kabul kısmen reddine
Taraflar arasındaki orman kadastrosu ve kadastro tespitine itiraz davasından dolayı yapılan yargılama sonunda verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonunda Yargıtay (Kapatılan) 20. Hukuk Dairesince İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.
İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabul kısmen reddine karar verilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararı davalı … İdaresi vekili ve davalı … vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
1. Kadastro sırasında; … ili Yeşilyurt ilçesi Gözene Köyü çalışma alanında bulunan 1202 parsel 29.941,89 metrekare, 1205 parsel 7694,77 metrekare, 1206 4164,60 metrekare, 1207 parsel 12.635,88 metrekare ve 1208 parsel 21.479,64 metrekare yüzölçümü ile kayısı bahçesi vasfılarıyla davalı oldukları gerekçesiyle malik haneleri açık bırakılmış; 1059 parsel … taşınmaz ise 515.814,32 metrekare yüzölçümü ile orman vasfıyla kadastro tutanağı düzenlenmeksizin ihdasen Hazine adına tescil edilmiştir.
2. Davacı … dava dilekçesinde; orman kadastro ekiplerince Gözene Köyünde yapılan çalışmalar sonucunda Derindere (Çerkezderesi) mevkiinde bulunan arazisinin orman sınırları içine alındığı ve bu yerin kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanarak kendisine ait olduğu iddiasıyla tesbitinin iptali ile kendi adına tescili istemiştir.
3. Asli müdahil … dilekçesinde; davaya konu 1202, 1205, 1206, 1208 parsellerin tamamı ile 1059 parsel numaralı taşınmazın içerisinde; 1205 ile 1206 nolu taşınmazların dedesi ve babası tarafından tarıma açıldıklarını belirterek, bu nedenle 1205 ve 1206 parsellerin davalı olmaktan çıkarılmasını istemiştir.
II. CEVAP
Davalılar, davanın reddini savunmuştur.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 14.06.2013 tarihli ve 2012/10 Esas, 2013/25 Karar … kararı ile; 1202, 1205, 1206, 1207 ve 1208 nolu parsellere yönelik davanın kabulüne, davacı … adına boş olan malik hanesinin bu şekilde doldurularak tapuya kayıt ve tesciline, 11.04.2013 tarihli teknik bilirkişi raporunda (A) ve (B) olarak 1059 orman parseli içinde kalan kısımlara yönelik davasının reddine karar verilmiştir.
IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davacı tarafından 1059 … orman parseli içinde kalan (A) ve (B) harfleri ile gösterilen taşınmazlara yönelik olarak, davalı … İdaresi ve davalı … vekili tarafından 1202, 1205, 1206, 1207 ve 1208 nolu parsellere yönelik olarak temyiz isteminde bulunulmuştur.
2. Yargıtay (20). Hukuk Dairesinin 22.09.2014 tarihli ve 2014/4398 Esas, 2014/7875 Karar … kararıyla; Mahkemece 1202, 1205, 1206, 1207 ve 1208 nolu parsellere yönelik davanın kabulüne, boş olan malik hanesinin davacı … adına doldurularak tapuya kayıt ve tesciline, 1059 orman parseli içinde kalan (A) ve (B) harfli kısımlara yönelik davanın reddine karar verilmiş ise de delillerin değerlendirilmesinde yanılgıya düşüldüğü; şöyle ki çekişmeli taşınmazların bulunduğu yerde orman kadastrosu ve 2/B madde uygulaması çalışmalarının sonuçlarının 09.04.2009 tarihinde ilân edildiği, davacının taşınmazların kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanarak kendisine ait olduğu iddiasıyla 24.09.2009 tarihinde dava açtığı, dava tarihi itibariyle yörede önceden yapılıp kesinleşen orman kadastrosu ve 2/B madde uygulaması bulunmadığı anlaşıldığına göre davanın 6831 … Orman Kanunu’nun (6831 … Kanun) 1. maddesi uyarınca orman niteliğinin belirlenmesine ilişkin yapılacak resmî belgelere dayalı araştırma ile çözüme kavuşturulması gerektiği, davanın bu hali ile orman kadastrosuna itiraza ilişkin olduğu, ayrıca dava devam ederken, yörede 3402 … Kadastro Kanunu’nun (3402 … Kanun) 8 inci maddesi kapsamında yapılan kadastro sırasında 1202, 1205, 1206, 1207 ve 1208 … parsellerin kadastro tutanağı malik hanesi açık şekilde tanzim edilerek dosyaya gönderildiğine göre eldeki dava aynı zamanda kadastro tespitine itiraza da ilişkin olduğu, Mahkemece yapılan inceleme ve araştırmanın, taşınmazların öncesinin orman sayılan yerlerden olup olmadığını belirleme noktasında yeterli bulunmadığı, alınan orman bilirkişi raporunda taşınmazların 1952 tarihli memleket haritasında çalılık olarak gözüktüğü, tarih belirtilmeyen en eski olduğu söylenen hava fotoğrafında 1059 parsel … taşınmazın (A) ve (B) harfli kısımları üzerinde seyrek çalı formatında ağaççıklar bulunduğu, 1202, 1205, 1206, 1207 ve 1208 parsel … taşınmazların ise tarım arazisi olduğu belirtilmiş ise de rapor ekinde taşınmazların hava fotoğrafındaki konumu gösterilmediğinden rapor içeriğinin denetlenemediği, aynı zamanda, davacı yararına 3402 … Kanun’un 14 üncü maddesinde belirtilen zilyedlik koşullarının oluşup oluşmadığı yönünden yapılan araştırmanın da yetersiz olduğu, bundan ayrı; dava, altı aylık sürede gerçek kişi tarafından açılan orman kadastrosu çalışmasına itiraz davası olduğuna göre mahkemece orman tahdidine itiraz yönünden bir karar verilmesi, tescil talepleri yönünden ise görevsizliğe karar verilmesi gerektiği hususlarına değinilerek hükmün bozulmasına karar verilmiştir.
B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacının davasının kısmen kabulüne kısmen reddine, asli müdahilin davasının reddine, … ili Yeşilyurt ilçesi Gözene Köyü, 1202, 1205, 1206, 1207 ve 1208 parsel … taşınmazların kadastro tespitlerinin iptaline, davacı adına olduklarının tespitine, tapuya tescillerine; … ili Yeşilyurt ilçesi Gözene Köyü, 1059 numaralı orman parselinin 19/09/2017 tarihli Jeodezi ve Fotogrametri mühendisi A.A. tarafından sunulan raporda B ile işaretlenen kısmı yönünden davacının davasının reddine, 1059 parsel … taşınmazın A1 ve A2 ile işaretlenen kısımların orman sınırları dışına çıkarılmasına, A1 ve A2 ile gösterilen kısımları hakkındaki tescil talebi yönünden dava dilekçesinin reddine, mahkemenin görevsizliğine, Asliye Hukuk Mahkemesinin görevli olduğuna karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davalı … İdaresi vekili ve davalı … vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
1.Davalı … İdaresi vekili, dava konusu taşınmazların orman sayılan yerlerden oldukları, davacının zilyetliğinin bulunmadığını, ret edilen kısım yönünden lehlerine vekalet ücreti verilmediğini açıklayarak hükmün bozulmasını istemiştir.
2.Davalı … vekili, dava konusu taşınmazların ormandan açıldıklarını, zilyetlikle kazanılamayacaklarını, ret edilen kısım yönünden lehlerine vekalet ücreti verilmediği açıklayarak hükmün bozulmasını istemiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, orman kadastrosu ve kadastro tespitine itiraz istemine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
6100 … Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 … Kanun) geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 … Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun (1086 … Kanun) 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin yedinci fıkrası ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası.
3. Değerlendirme
1. Davalı … vekili ve davalı … İdaresi vekilinin 1059 parsel … taşınmaza ilişkin temyiz itirazları yönünden; dava orman kadastrosu ve kadastro tespitine itiraz davası olup 1059 parsel … taşınmaz orman vasfı ile Hazine adına tapuda kayıtlıdır. Mahkemece yapılan inceleme ve araştırma neticesinde orman sınırları içinde kalan A1 ve A2 ile gösterilen bölümlerin orman vasfında olmadıkları, ancak orman sınırları içinde gösterildikleri belirlenerek işbu taşınmaz bölümlerinin orman kadastrosuna itiraz davası yönünden değerlendirilmek suretiyle orman sınırları dışına çıkarılmalarına karar verilmesi ve ayrıca tescil istemi yönünden de görevsizlik kararı verilmesi doğru olduğundan temyiz itirazlarının reddine ve bu parsel hakkındaki hükmün onanmasına karar verilmiştir.
2. Davalı … vekili ve Orman İdaresi vekilinin 1202, 1205, 1206, 1207 ve 1208 parsel … taşınmazlar yönünden temyiz itirazlarına gelince; çekişmeli beş adet taşınmaz yönünden dava devam ederken kadastro çalışması yapıldığı, dolayısıyla davalı olmaları nedeniyle malik hanelerinin açık bırakıldığı anlaşılmakla, davaya ve temyize konu bu taşınmazlar yönünden 3402 … Kanun’un 30/2 nci maddesi şartları mevcuttur. Mahkemece, anılan madde uyarınca gerçek hak sahibi re’sen belirlenecek, davada taraf olmayanlar adına dahi tescile karar verilebilecektir. Dava konusu taşınmazların kadastro tesbit tutanakları, bu kanun hükmü uyarınca gerçek hak sahibi belirlenerek doldurulmalıdır.
3402 … Kanun’un 5, 26, 27 ve 30/2. maddelerinde, kadastro tesbit tarihinden önce dava konusu olan taşınmazlar hakkında ne gibi işlem yapılacağı gösterilmiştir. 3402 … Kanun’un 27, 28 ve 29 uncu maddeleri gereğince yargılamaya devamla, tesbit tutanağında yazılı hak sahiplerinin 3402 … Kanun’un 30/2 nci maddesi gereğince gösterecekleri delillerle mahkemece re’sen lüzum görülen diğer deliller de toplanıp dava konusu taşınmazların gerçek hak sahibi ya da sahipleri adına tesbit ve tapuya tesciline karar verilmesi gerekmektedir.
Bu durumda, davalı taşınmazların bulunduğu Gözene Köyünün tüzelkişiliği kalmadığından ilgili ilçe belediye başkanlığı ve büyükşehir belediye başkanlığının davada taraf olması gerektiğinden Mahkemece bu idarelerin davaya dahil edilmesi için davacıya süre ve imkan tanınarak, taraf teşkili sağlanmalıdır.
Diğer yandan Mahkemece davaya konu beş adet taşınmaz yönünden davacı yararına zilyetlikle kazanma koşullarının oluştuğu sonucuna varılmış ve dosya kapsamından mahalli bilirkişi ve tanık beyanlarına göre de taşınmazların uzun süredir kullanılageldiği açıklanmış ise de ziraat bilirkişi raporlarında taşınmazların 2000 yılında imar ihya edildiklerinden bahsedilmiş ve yine orman bilirkişi raporlarında 1999 yılı uydu görüntülerinde taşınmazların çalılık vasfında olduklarından yani kullanım olmadığı açıklanmış, ayrıca ilk raporda taşınmazların orman vasfında oldukları sonucuna varılmış, ek raporla taşınmazların orman vasfında olmadıkları yönünde görüş değişikliği yapılmıştır. Bu itibarla ortaya çıkan bu çelişkiler nedeniyle taşınmazların vasıfları nasıl ve ne şekilde kullanıldıkları, imar ihya edilmişler ise imar ihya tarihleri hususlarında tereddüt oluşmuştur.
Hâl böyle olunca doğru sonuca ulaşılabilmesi için Mahkemece, öncelikle davacının davasını Yeşilyurt İlçe Belediye Başkanlığı ve … Büyükşehir Belediye Başkanlığı’na yöneltmesi için süre ve imkan tanınmalı, taraf teşkili sağlandığında delilleri sorulup saptanmalı, bildirildiği taktirde delilleri toplanmalı daha sonra yöreye ait en eski tarihli memleket haritası ve hava fotoğraflarının tamamı ile varsa amenajman planı ve komşu parsellere ait kadastro tutanakları, tutanaklar kesinleşmiş ise tapu kayıt örnekleri ve tapu kayıtları mahkeme kararı sonucu oluşmuş ise mahkeme karar örnekleri ilgili yerlerden getirtilip, yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan aynı köyde ve komşu köylerde ikamet eden şahıslar arasından seçilecek ayrı ayrı 3’er kişilik yerel bilirkişi kurulu ve taraf tanıkları ile önceki bilirkişiler dışında halen Tarım ve Orman Bakanlığı ve bağlı birimlerinde görev yapmayan bu konuda uzman orman mühendisleri arasından seçilecek bir orman mühendisi, üç ziraat mühendisi ve bir jeodezi ve fotogrametri mühendisi aracılığıyla yeniden keşif yapılmalıdır.
Keşifte getirtilen belgeler çekişmeli taşınmazlar ile birlikte çevre araziye de uygulanmak suretiyle taşınmazların öncesinin bu belgelerde ne şekilde nitelendirildiği belirlenmeli; 3116 … Orman Kanunu (3116 … Kanun), 4785 … Orman Kanununa Bazı Hükümler Eklenmesine ve Bu Kanun’un Birinci Maddesinde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun (4785 … Kanun) ve 5658 … Orman Kanununun Bazı Maddelerinin Değiştirilmesine ve Bu Kanuna Bazı Maddeler Eklenmesine Dair Kanun (5658 … Kanun) karşısındaki durumu saptanmalı; zilyedlikle veya hukuki değeri kalmamış olan tapu kayıtlarıyla ormandan yer kazanılamayacağı, öncesi orman olan bir yerin üzerindeki orman bitki örtüsü yokedilmiş olsa dahi, salt orman toprağının orman sayılan yer olduğu düşünülmeli; toprak yapısı, bitki örtüsü ve çevresi incelenmeli; keşifte, hakim gözetiminde, taşınmazların dört yönden renkli fotoğrafları çektirilip, onaylanarak dosyaya eklenmeli; yukarıda değinilen diğer belgeler fen, jeodezi ve fotogrametri ile uzman orman bilirkişiler eliyle yerine uygulattırılıp; orijinal-renkli (renkli fotokopi) hava fotoğrafları ve memleket haritasının ölçeği kadastro paftası ölçeğine, yine kadastro paftası ölçeği de hava fotoğrafları ve memleket haritası ölçeğine (Net-Cad veya benzeri programlar kullanılarak) denetime elverişli olacak şekilde çevrildikten sonra komşu ve yakın komşu parselleri de içine alacak şekilde birbiri üzerine aplike edilmek suretiyle çekişmeli taşınmazlar, çevre parsellerle birlikte memleket haritası ve hava fotoğrafları üzerinde gösterilmeli; taşınmazların gerçek eğimi klizimetre aletiyle ölçülerek memleket haritalarındaki münhanilerden (yükseklik eğrilerinden) de faydalanılmak suretiyle belirlenmeli; stereoskopik hava fotoğraflarının stereoskop vasıtasıyla üç boyutlu incelemesi yapılarak, her bir taşınmaz yönünden ayrı ayrı ve titizlikle incelenmek suretiyle taşınmazların niteliği, kullanım durumları ile tasarruf sınırlarının belirgin olarak görünüp görünmediği belirlenmeli, üzerilerindeki bitki örtüsünün cinsi, yaşı, dağılımı, kapalılık oranı ile imar-ihyaya konu olup olmadıkları, olmuş iseler imar-ihyaya en erken ne zaman başlanıldığını ve imar-ihyanın hangi tarihte tamamlandığını, ekonomik amacına uygun olarak tarım arazisi niteliğiyle zilyetliğe ne zaman başlanıldığını ve 6831 … Orman Kanunu’nun 17/2 nci maddesinde belirtilen orman içi açıklık vasfında olup olmadıklarını belirten müşterek imzalı, tereddüte mahal bırakmayacak şekilde, yalnız büro incelemesine değil, uygulamaya ve araştırmaya dayalı, bilirkişilerin onayını taşıyan krokili bilimsel verileri bulunan yeterli ve dosyadaki belgeler ile karşılaştırıldığında denetime elverişli rapor alınmalıdır.
Ayrıca keşifte dinlenecek yerel bilirkişi ve tanıklardan, taşınmazların öncesinin ne olduğu, kim veya kimler tarafından, hangi tarihten beri ve ne şekilde kullanıldığı, imar-ihya gerektiren yerlerden olup olmadıkları, böyle yerlerden ise imar-ihyaya konu edilip edilmedikleri ve edilmiş ise imar-ihyasının hangi tarihte tamamlandığı hususları etraflıca sorulup maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı, komşu parsellerin tutanak ve dayanakları uygulanmalı; dava konusu taşınmazları sınır olarak nasıl nitelendirdikleri araştırılmalı; yerel bilirkişiler ve tanıkların sözleri arasında doğabilecek çelişkiler gerektiğinde yüzleştirme yapılarak giderilmeye çalışılmalı; ziraatçi bilirkişilerden taşınmazların evveliyatını, toprak yapısını, niteliğini ve zilyetlikle mülk edinilebilecek yerlerden olup olmadıkları, komşu taşınmazlarla karşılaştırmalı şekilde açıklayan, bilimsel esaslara ve somut verilere dayalı, ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı; fen bilirkişisinden ise, keşfi takibe ve denetlemeye olanak verir rapor ve kroki alınmalı, tanık ve yerel bilirkişi ifadeleri bilimsel esaslara ve maddi bulgulara dayanılarak hazırlanan söz konusu bilirkişi raporlarıyla denetlenmeli 3402 … Kanun’un 14. maddesi uyarınca, adına tescil kararı verilecek kişi ya da kişiler ile diğer mirasçılar ve onların miras bırakanları adına aynı çalışma alanı içerisinde kayıtsız ve belgesizden başkaca taşınmaz mal tesbit ya da tescil edilip edilmediği tapu müdürlüğü ve ilgili kadastro müdürlüğü ile hukuk mahkemeleri yazı işleri müdürlüğünden sorulup, aynı Kanun’un 03.07.2005 tarihli ve 5403 … Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu (5403 … Kanun) ile değiştirilen 14/2 nci maddesi hükmü gözetilerek sulu ve susuz olarak kazanılmış toprak miktarı belirlenip, Kanunun getirdiği sınırlamanın aşılıp aşılmadığı saptanarak, toplanacak tüm kanıtlar birlikte değerlendirilip, ulaşılacak sonuca göre bir hüküm kurulmalıdır.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Davalı … vekili ve davalı … İdaresi vekilinin 1059 … taşınmazın A1 ve A2 ile gösterilen bölümleri yönünden temyiz itirazlarının (V.C.3.1.) bentte açıklanan nedenlerle REDDİ ile, bu parsel hakkındaki usul ve kanuna uygun İlk Derece Mahkemesi kararının ONANMASINA,
2. Davalı … vekili ve davalı … İdaresi vekilinin 1202, 1205, 1206, 1207 ve 1208 parsel … taşınmazlar yönünden temyiz itirazlarının (V.C.3.2.) bentte açıklanan nedenlerle kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının 6100 … Kanun’un Geçici 3.maddesi yollaması ile 1086 … Kanun’un 428 inci maddesi uyarınca BOZULMASINA,
Yargıtay ilamının tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yoluna başvurulabileceğine,
01.11.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.