YARGITAY KARARI
DAİRE : 4. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2023/429
KARAR NO : 2023/4752
KARAR TARİHİ : 03.04.2023
MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi
SAYISI : 2021/275 Değişik İş, 2021/344 Karar
SAYISI : 2021/İHK-9775
HÜKÜM/KARAR : Davalılar Vekillerinin İtirazlarının Kısmen Kabulü ile Karar
Kaldırılarak Yeniden Hüküm Kurulmak Suretiyle Davanın Kısmen Kabulüne
SAYISI : K-2021/10540
Taraflar arasındaki sigorta tahkim yargılaması sonunda Uyuşmazlık Hakem Heyetince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Karara davalılar vekilleri tarafından itiraz edilmesi üzerine İtiraz Hakem Heyetince davalılar vekillerinin itirazlarının kısmen kabulü ile … kararı kaldırılarak yeniden hüküm kurulmak suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
… kararı davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; 29.08.2019 tarihinde davalıya Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası (…) Poliçesi ile sigortalı aracın, davacının yolcu konumunda olduğu ve … poliçesi bulunmayan motosiklet ile karıştığı çift taraflı trafik kazası sonucu müvekkilinin yaralanarak %9 oranında malul kaldığını, 90 gün geçici iş göremezlik ve 45 gün geçici bakıcı ihtiyacı oluştuğunu, kaza tespit tutanağına göre trafik sigortası bulunmayan motosiklet sürücüsünün tali ve karşı otomobil sürücüsünün asli kusurlu bulunduğunu, davalılara yapılan başvuruya karşın cevap verilmediğini belirterek açılan belirsiz alacak davasında 4.500,00 TL sürekli iş göremezlik ve 250,00 TL geçici iş göremezlik tazminatı ile 250,00 TL geçici bakıcı gideri olmak üzere toplam 5.000,00 TL tazminatın davalıların temerrüt tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte tahsilini talep etmiş; 18.12.2020 tarihli bedel artırım dilekçesi ile taleplerini 129.345,00 TL sürekli ve 14.662,00 TL geçici iş göremezlik tazminatı ile 2.744,00 TL geçici bakıcı gideri olmak üzere toplam 146.760,00 TL’ye yükseltmiştir.
II. CEVAP
Davalı …Ş vekili cevap dilekçesinde; davacıdan istenilen ortopedi raporunun iletilmemesi nedeniyle medikal inceleme yapılamadığını, maluliyet raporunu kabul etmediklerini, motosiklet sürücüsünün alkollü ve yetersiz ehliyete sahip olması nedeniyle müterafik kusur ve hatır taşıması indirimi yapılmasını, avans faizi isteminin yerinde olmadığını belirterek davanın reddini istemiştir.
… vekili cevap dilekçesinde; davacının müvekkili tarafından yönlendirilen hastaneden rapor almadığını, davacının motosiklet sürücüsünden emniyetteki ifadesine göre şikayetçi olmaması nedeniyle tazminat talebinde bulunamayacağını, davacıların birlikte alkol aldıkları, hatır taşıması indirimi gerektiğini, koruyucu ekipman kullanılmaması nedeniyle müterafik kusur indirimi yapılmasını talep ettiklerini, temerrütün oluşmadığını, faiz talebinin haksız olduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.
III. … KARARI
Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacı yolcu olup kaza tespit tutanağında her iki araca kusur atfedildiği, bu nedenle kusur raporu alınmadığı, piknik dönüşü kazanın gerçekleştiği, davacı ile sürücü arkadaş olup taşıyan için de manevi menfaat bulunduğundan hatır taşıması indirimi yapılmadığı, ancak davacının alkollü sürücünün aracına binmesi nedeniyle %20 oranında müterafik kusur indirimi yapıldığı, aktarılan veriler kapsamında sürekli bir şekilde güncellenen tablonun TÜİK 2017-2019 Yaşam Tablosu olduğu, bu tablonun gerçek zararın tespitinde en yetkin tablo olup zarar hesabında kullanılmasına karar verildiği, bilirkişi raporunda TÜİK Tablosu ve 1.8 teknik faize göre yapılan hesaplamanın hükme esas alındığı gerekçesiyle başvurunun kısmen kabulü ile 117.406,00 TL maddi tazminatın Güvence Hesabından 29.07.2020 tarihinden itibaren, diğer davalıdan 13.08.2020 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmiştir.
IV. İTİRAZ
A. İtiraz Yoluna Başvuranlar
Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri itiraz başvurusunda bulunmuşlardır.
B. İtiraz Sebepleri
Davalı …Ş vekili itiraz dilekçesinde; maluliyet raporunun hüküm kurmaya elverişli olmadığını, müvekkili tarafından yönlendirilen kurum tarafından düzenlenmesi gerektiğini, hesaplamanın TÜİK tablosu değil TRH 2010 Yaşam Tablosu kullanılarak yapılması gerektiğini, geçici iş göremezlik ve geçici bakıcı gideri taleplerinin reddi gerektiğini, tam vekalet ücretine hükmedilmesinin hatalı olduğunu belirterek Uyuşmazlık Hakem Heyetince verilen kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
Davalı … vekili itiraz dilekçesinde; başvuru şartının yerine getirilmediği itirazının değerlendirilmediğini, maluliyet raporunun hükme esas alınamayacağını, kusur raporu alınmadığını, davacının emniyetteki ifadesinde şikayetçi olmaması nedeniyle tazminat talep edemeyeceğini, geçici iş göremezlik ve geçici bakıcı giderine ilişkin taleplerin reddi gerektiğini, SGK tarafından ödeme yapılması halinde tenzili gerektiğini, kask kullanılması gerektiğini, davacının yolcu olduğu motosiklet sürücüsünün yeterli bir sürücü ehliyetine sahip olmadığını bilerek seyahat ettiğini, müterafik kusur ve hatır taşıması indirimi yapılması gerektiğini, Genel Şartlar uyarınca hesaplamada TRH 2010 Yaşam Tablosunun esas alınması gerektiğini, temerrüt bulunmadığını, faize hükmedilemeyeceğini, tam vekalet ücretinin hatalı olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile maluliyet raporunun yerinde olduğu, davacı yolcu olup kusur raporu alınmasına gerek bulunmadığı, hesap raporunun TRH 2010 Yaşam Tablosu ve TÜİK 2017-2019 Mortalite Tabloları kullanılarak ve 1,8 teknik faiz uygulanarak seçenekli olarak hazırlandığı, davacının TÜİK Mortalite Tablosuna göre bedel artırımı yaptığı, hesaplamada TÜİK Tablosu yönünden davacı lehine fark bulunduğu, TÜİK tarafından yürütülen çalışmanın esas alınmasında isabetsizlik bulunmadığı, davacının alkollü sürücünün kullandığı motosiklete binmesi nedeniyle müterafik kusur indirimi yapılmış olup, davacının baş kısmından yaralanmadığı, davacının sürücünün yeterli ehliyeti olup olmadığını bildiği hususunun davalı tarafça kanıtlanmadığı, işletenin taşımada manevi yararı bulunması halinde hatır taşıması indirimi yapılamayacağı, vekalet ücretinde hata bulunmadığı, ancak dosyaya sunulan SGK’nın 01.03.2021 tarihli yazısına göre 16.02.2021 tarihinde yapılan 4.762,31 TL geçici iş göremezlik tazminatı ödemesinin düşüldüğü gerekçesiyle davalıların itirazının kabulü ile 6.966,69 TL geçici iş göremezlik ve 103.482,00 TL sürekli iş göremezlik tazminatı ile 2.195,00 TL geçici bakıcı gideri olmak üzere toplam 112.643,70 TL tazminatın davalı … Hesabından 29.07.2020 ve diğer davalıdan 13.08.2020 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davalı …Ş vekili temyiz dilekçesinde; … kararına karşı yaptığı itiraz başvurusunda bildirdiği sebepler ile … kararının bozulmasını istemiştir.
Davalı … vekili temyiz dilekçesinde; … kararına karşı yaptığı itiraz başvurusunda bildirdiği ve kabul gören itirazı dışındaki sebepler ile … kararının bozulmasını istemiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık; davalı … şirketine Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası (…) Poliçesi ile sigortalı aracın, davacının yolcu konumunda olduğu ve … poliçesi bulunmayan motosiklet ile karıştığı 29.08.2019 tarihli çift taraflı trafik kazası sonucu yaralanıp malul kalan davacı yolcunun uğradığı zarar nedeniyle sürekli iş göremezlik ve geçici iş göremezlik tazminatı ile bakıcı gideri talebine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 51 ve 54 üncü maddeleri, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun (2918 sayılı Kanun) 85, 87, 89, 90 ve 91 inci maddeleri, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’nun (5684 sayılı Kanun) 30 uncu maddesi, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin (AAÜT) 17 nci maddesi, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları.
3. Değerlendirme
1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere, özellikle kaza tarihinde yürürlükte olan yönetmelik hükümlerine göre düzenlenen maluliyet raporunun hükme esas alınmasında bir usulsüzlük görülmemesine, karşı araç sürücüsünün hatır taşıması indiriminden yararlanamamasına göre davalılar vekillerinin aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
2. 2918 Kanun’un 87 nci maddesinin birinci fıkrası yollamasıyla 6098 sayılı Kanun’un 51 inci maddesi uyarınca hatır için karşılıksız yolcu taşıma veya aracı kullandırmada genel hükümlere göre tazminattan uygun bir indirim yapılması, doktrinde ve Yargıtay içtihatlarında benimsenmiş ve yerleşmiştir.
Hatır için yolcu taşıma veya aracı kullandırmadan söz edebilmek için, ölen veya yaralananın bir menfaat karşılığı olmaksızın taşınması veya aracın kullanılması, diğer bir deyişle taşıma veya kullanmada ölen veya yaralananın menfaatinin bulunması gerekir. Bu nedenle taşıma veya kullanmada işletenin veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin bir menfaatinin bulunması halinde hatır taşımasından söz edilemez. Bu bakımdan hatır ilişkisinin değerlendirilmesinde taşıma veya kullanmanın kimin menfaatine olduğunun belirlenmesi önemlidir. Taşıma veya kullandırma, ekonomik yarar için olabileceği gibi ortak toplumsal değerler nedeniyle de olabilir. Ancak yakın akrabaların ve eşin taşınmasında bir menfaatten söz edilemeyeceği için hatır için taşımadan da bahsedilemez. Hâkim, gerekçesini kararında tartışmak ve nedenlerini göstermek koşuluyla tazminattan mutlaka indirim yapmak zorunda da değildir.
Somut olayda; davalı … vekili başvuruya cevap ve itiraz dilekçelerinde hatır için taşıma def’inde bulunmuştur. Kaza nedeniyle yürütülen soruşturma aşamasında davacı, arkadaşıyla birlikte piknik yapıp alkol aldıklarını, dönüş yolunda kazanın meydana geldiğini beyan etmiştir. Davacının, … poliçesi bulunmayan araçta yolcu olarak bulunduğu ve sürücü ile arkadaş oldukları sabit olup davacının taşıma için arkadaşına ücret ödemesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğu kabul edilmelidir. Bu durumun aksi ispat edilemediğinden davalı … Hesabının süresinde yapılan hatır için taşıma savunmasına itibar edilerek 6098 sayılı Kanun’un 51 nci maddesi gereğince Dairemizin yerleşik uygulamasına göre %20 oranında hatır taşıması indirimi yapılmak suretiyle davalı … Hesabının sorumlu olduğu tazminat miktarının belirlenmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi doğru görülmemiştir.
3. Trafik kazası sonucu bedensel zarara uğrayan ve buna dayalı olarak iş gücü kaybı tazminatı isteminde bulunan hak sahiplerinin bakiye ömürlerinin belirlenmesi gerekmektedir. Gerçek zara hesabı, özü itibariyle varsayımlara dayalı bir tespit olduğundan gerçeğe en yakın verilerin kullanılması esastır. Bu nedenle yapılan bilimsel çalışmalar sonucu “TRH 2020” adı verilen “Ulusal Mortalite Tablosu” hazırlanmış olup bu tablonun ülkemize özgü ve güncel verileri içermesi ve yargı mercileri arasında tazminat hesabında birliğin sağlanması açısından Dairemizce de tazminata esas bakiye ömür sürelerinin belirlenmesinde TRH 2010 Yaşam Tablosu’nun kullanılmasının uygun olacağına karar verilmiştir. Tablonun elde edilmesinde Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verileri kullanılmakta olup, TÜİK iki yılda bir hayat tablosunu güncellemektedir.
Somut olayda; davacının hak kazanabileceği iş gücü kaybı tazminatının hesaplanması16.12.2020 tarihli raporda TRH 2010 Yaşam Tablosu ile 1.8 teknik faiz ve TÜİK 2017-2019 Yaşam Tablosu ile 1.8 teknik faiz esasına göre olmak üzere iki ayrı şekilde yapılmış, davacı vekili TÜİK verileri esas alınarak yapılan tazminat hesabına göre talebini artırdığını bildirmiş, Uyuşmazlık Hakem Heyetince bu hesaplama hükme esas alınmıştır. Ancak, Dairemizin yerleşik uygulaması gereği hesaplamada TRH 2010 Yaşam Tablosunun kullanılması gereklidir.
Açıklanan nedenlerle; temyiz edenlerin sıfatına göre, davacı için TRH 2010 Yaşam Tablosu’na göre muhtemel bakiye ömür süresinin belirlenmesi gerektiği dikkate alınarak, 16.12.2020 tarihli aktüer rapordaki bu şekildeki hesaplamanın hükme esas alınması gerekirken, hatalı değerlendirmeyle yazılı biçimde karar verilmesi bozmayı gerektirmiştir.
4. 5684 sayılı Kanun’un 30 uncu maddesinin (17) numaralı fıkrası, Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik’in 16 ncı maddesinin (13) numaralı fıkrası ve AAÜT’nin 17 nci maddesinin (2) numaralı fıkrası bir bütün olarak yorumlandığında tarafların avukat ile temsil edildiği hâllerde, taraflar aleyhine hükmedilecek vekâlet ücretinin, her iki taraf için de AAÜT’de yer alan asliye mahkemelerinde görülen işler için hesaplanan vekâlet ücretinin beşte biri olarak hükmolunması gerektiği anlaşılmaktadır.
Bu itibarla; İtiraz Hakem Heyetince davacı lehine hükmedilecek vekâlet ücretine ilişkin olarak anılan mevzuat uyarınca maktu vekâlet ücretinin altında kalmamak kaydıyla asliye mahkemelerinde görülen işler için hesaplanan vekâlet ücretinin 1/5’i oranında vekâlet ücreti yerine nispi ve tam vekalet ücretine hükmedilmesi doğru olmamıştır.
VI. KARAR
1. Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan nedenlerle davalı …Ş ve davalı … vekillerinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,
2. Değerlendirme bölümünün (2) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davalı … Hesabının temyiz itirazının kabulü, (3) ve (4) nolu bentlerinde açıklanan sebeplerle … ve Sompo Sigorta A.Ş vekillerinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan … kararının BOZULMASINA,
Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde davalılara iadesine,
Dosyanın mahkemeye gönderilmesine,03.04.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.