YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2023/10601
KARAR NO : 2023/12486
KARAR TARİHİ : 06.12.2023

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2021/142 E., 2023/320 K.
KARAR : Kabul

Taraflar arasında yaşlılık aylığının durdurulmasına ilişkin Kurum işleminin iptali ve menfi tespit davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacının … sigorta sicil numarası ile 22.05.2004 – 31.12.2012 tarihleri arasında … Mahallesindeki …oğlu İnş. Tur. Tekel Ürünleri Gıda Paz. San ve Tic. Ltd. Şti. adlı işyerinde (2004 yılına kadar yarı hissedar, daha sonra hisselerini devrederek) müdür ve işyeri sorumlusu olarak çalıştığını, ardından başka bir işyerinde daha çalışarak 01.06.2013 tarihinde gerekli prim ödemelerini tamamlayarak yaşlılık aylığı almaya hak kazandığını, davacının yaklaşık 2 yıl boyunca … tahsis numarası ile emekli maaşı aldığını, ancak 2015 Ağustos ayında emekli maaşının kesildiğini, sebebinin ise 01.09.2015 tarihli yazıda, fiilen çalışmadığı sahte hizmet kazandırılarak yardımlardan yararlandığı gerekçesi ile emekliliğinin iptal edildiğinin belirtildiğini, söz konusu gerekçenin tamamen gerçek dışı olduğunu, söz konusu olan iş yerinin 2000-2013 yılları arası faaliyet gösteren günde 17-18 saat açık bulunan büyük bir yer olduğunu, davacının fiilen bu işyerinde haftada 6 gün günde 8 saat fiilen çalıştığını, bu nedenle kurumun yaptığı işlemin haksız olduğunu, bu nedenle bu davayı açmak zorunda kaldıklarını, davalı kurumun işleminin hukuka aykırı olduğunu ve çıkartılan borç için icra takibi ihtimali olduğundan, müvekkilin yaşayacağı mağduriyet için ihtiyati tedbir kararı verilmesini ve haksız ve hukuka aykırı olan SGK Kocaeli Müdürlüğünün 18.08.2015 gün ve 12005706 sayılı işlemin iptali ve müvekkilin kuruma borçlu olmadığının, yaşlılık aylığı almaya hak kazandığının ve devam etmesi gerektiğinin tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP
Davacı adına iddia edilen tarihte işe giriş bildirgesinin ve bordroların verilmediğini, verilmemiş olmasının da işyerinde fiilen çalışmadığına karine teşkil ettiğini, davanın sadece tanık beyanları ile ispatlanamayacağını, tanık dinlenmesi halinde ise bordroda adı geçen veya komşu işyeri tanığı olması gerektiğini ve Kurum kayıtlarının aksini ispatlar nitelikte yazılı deliller ibraz etmek zorunda olduklarını, davanın 5 yıllık zaman aşımı bakımından reddi gerektiğini, davacının iddia ettiği tarihte eylemli olarak çalışıp çalışmadığının, ne iş yaptığının, ne kadar ücret aldığının ve o tarihte kaç yaşında olduğunun resen araştırılması gerektiğini, ayrıca hizmetlerinin tespitini istediği dönemde davacının sosyal yardım alıp almadığının tespiti gerektiğini, hizmet akdi ve fiili çalışmanın varlığının hangi kanıtlara dayandığı üzerinde durulması gerektiğini, hizmet akdi ve çalışmayı; işe giriş bildirgesi, sigortalı çalışma gün sayısı, kazanç durumu belgesi çalışma tarihleri aylık sigorta gün bilgileri ve dört aylık prim bordrolarının olması durumunda ispatlayacağını aksi halde sigortalılıktan söz edilemeyeceğini, mahkemenin öncelikle işyerinde tutulması gereken dosya, puantaj kayıtları, ücret bordroları, müfettiş raporları, davacının vergi kaydı olup olmadığının araştırılması gerektiğini, tüm bu açıklanan nedenlerden dolayı, yasal dayanaktan yoksun davanın esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. MAHKEME KARARI
Mahkemenin 30.06.2016 tarihli ve 2015/870-2016/772 sayılı kararıyla; davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1.Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Daire kararında; “…dava dışı Zazaoğlu Ltd.Şti.’nin vergi mükellefi olduğu dönemler ve vergi dairesine beyannamelerini verip vermediği, şirketin ticari defter ve kayıtları incelenerek faaliyetinin olup olmadığı, uyuşmazlık konusu dönemlerde elektrik ve su ve diğer abonelik sözleşmelerinin olup olmadığı, faaliyeti gösterecek tüketim ve ödemelerinin olup olmadığı, resmi Kurumlar tarafından uyuşmazlık konusu dönemde işyeri ile ilgili herhangi bir işlem ve denetim yapılıp yapılmadığı belirlenmeli, faaliyete ilişkin kolluk araştırması yapılmalı, resen tespit edilecek komşu işyeri tanıkları dinlenilmeli ayrıca davacının 31.12.2009 sonrası çalışmalarının hizmet akdine mi yoksa vekalet akdine mi dayalı olduğu da irdelenerek sonucuna göre karar verilmelidir…” gerekçesiyle karar bozulmuştur.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dinlenen tanık beyanları ve diğer deliller nazarında “1-Davanın kabulüne; davacı …’in yaşlılık aylığının kesilmesine ve 01/05/2013-23/09/2015 tarihleri arsında yapılan ödemelerin yersiz olduğuna ve davacıya borç kaydedilmesine ilişkin Kocaeli Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünün 18/08/2015 tarih 12005706 sayılı işleminin iptaline; davacının bu işlem nedeniyle borçlu olmadığının tespitine” dair karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekilii temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum vekili; yargı yolu, derdestlik, zamanaşımı, Kuruma başvuru itirazları ile birlikte eksik araştırmaya dayalı hüküm kurulduğunu, Kurum işleminin yerinde olduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, içerik itibariyle hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı HMK Geçici 3/2 nci maddesi delaletiyle uygulama imkanı bulan 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanunla yapılan değişiklikten önceki 1086 sayılı HUMK’nun 427 ilâ 444 ncü maddeleri, 5510 sayılı Kanun’un 86 ncı maddesi

3. Değerlendirme
1.Mahkemece uyulan bozma ilamı sonrası yapılan araştırma ve dinlenen tanık beyanları nazarında davanın kabulüne karar verilmiş ise de dosya kapsamı incelendiğinde, davacının 31.12.2009-31.12.2012 tarihleri arası bildirimlerinin iptal edilmesine dayanak denetmen raporunda, iş yerince primlerin ödenmemesi, iş yerinin 5-6 m2 bir yer olması, buradan yapılan bildirimlerin 6-10 kişi arasında olması, bildirimi yapılan şahısların adreslerinin farklı yerde olması, şirket ortağının çalıştığı iş yerinden aldığı ücret ile bu iş yerinden bildirimi yapılan davacının aldığı ücretin hayatın olağan akışına uygun olmaması, vergi beyannamesinin 2009 yılı sonu itibariyle son kez verilmesi dikkate alınarak iş yerinin 31.12.2009 sonrası faal olmadığının tespit edildiği, bu tarihe kadar sadece davacının çalıştığı bu tarih sonrası tüm bildirimlerin iptal edilmesi gerektiği belirtilmiştir.

2.Diğer taraftan dosya kapsamından, iş yerine ait elektrik ve su aboneliğinin bulunmadığı, TAPDK’nin bilgi yazısı, davacının sunmuş olduğu 2010 yılı 12. ayına ilişkin faturalar, 20.02.2012 tarihli … Ticaret Odası tahsilat makbuzunun bulunduğu anlaşılmıştır.

2.Davacının 07.12.2012 tarihinde denetmene vermiş olduğu beyanında, iş yerinin bir yıl öncesi kadar mal satışlarını durdurduğunu, herhangi bir faaliyetinin olmadığını, geçmiş dönem alacaklarının tahsili için kapanış vermediklerini belirttiği, dosya kapsamına sunulan faturaların tüm dönemi aydınlatmadığı, aynı iş yerinden sigortalılığı iptal edilen Türkan Keskin’in benzer şekilde açmış olduğu ve Yargıtay incelemesinden geçerek kesinleşen 12.09.2019 tarih 2017/422 E., 2019/290 K. sayılı davada 01.01.2010-31.01.2011 tarihleri arası sigortalılığı iptal eden Kurum işleminin iptaline karar verildiği belirgindir.

3. İş yerinin faaliyetinin ne zaman sona erdiği hususu uyuşmazlık konusu olmakla, davacının da sunmuş olduğu delillerin sıhhati araştırılmak suretiyle, davacının denetmene vermiş olduğu imzalı beyanı, kesinleşen dava dosyasındaki deliller de dikkate alınarak Kurum denetmen raporundaki tespitlerin yerinde olup olmadığı ile iş yerinin faaliyetinin bitmiş ise ne zaman bittiği hususunun netleştirilip sonucuna göre hüküm kurulması gerekmektedir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, yazılı şekilde karar tesisi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Mahkeme kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren Mahkemesine gönderilmesine,

06.12.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.