YARGITAY KARARI
DAİRE : 6. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2023/3036
KARAR NO : 2023/3516
KARAR TARİHİ : 26.10.2023
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/687 E., 2023/1074 K.
DAVA TARİHİ : 09.05.2019
HÜKÜM/KARAR : Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Bartın 2. Asliye Hukuk Mahkemesi(Tic. Mah. Sıf.)
SAYISI : 2022/110 E., 2022/447 K.
Taraflar arasındaki konkordato davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davacılar … ve … yönünden açılan davanın reddine, davacı Akasya Ayakkabı San. ve Dış Tic. Ltd. Şti. yönünden konkordato talebinin kabulüne karar verilmiştir.
Kararın bir kısım asli müdahiller vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince alacaklılar … Sanayi ve Ticaret A.Ş., Türk Ekonomi Bankası A.Ş., Akbank T.A.Ş., Odea Bank A.Ş. ve Karizma Tekstil Ayakkabı Malzemeleri Sanayi ve Ticaret A.Ş., …. ve T. İş Bankası A.Ş.’nin istinaf başvurularının ayrı ayrı usulden reddine, alacaklı … A.Ş. ve T.Vakıflar Bankası T.A.O.’nın istinaf başvurularının ayrı ayrı esastan reddine, davacılar … ile …’nın istinaf istemlerinin ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı bir kısım asli müdahiller vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacılar vekili dava dilekçesinde; müvekkilleri şirketlerin ülke ve dünya genelindeki ekonomik daralma nedeniyle girilen darboğazdan konkordato projesi çerçevesinde faaliyetlerini değişen şartlara göre uyarlama ve yeni koşullara uyum sağlayarak daha sağlıklı bir şekilde faaliyetlerine devam etme kararı aldığını, bu sayede aktif pasif dengesini düzeltmek suretiyle mevcut borçlarını şuan içinde bulunduğu ödeme güçlüğünden kurtularak ödeme imkanına kavuşacağını ileri sürerek geçici ve kesin mühlet verilerek konkordato projesinin tasdikini talep etmiştir.
II. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile İİK’nın 305. maddesinde düzenlenen konkordatonun tasdiki şartlarının gerçek kişiler açısından sağlanmadığı, davacı şirket açısından ise konkordato tasdik şartlarının sağlandığı gerekçesiyle; davacı gerçek kişiler yönünden davanın reddine, davacı şirket konkordato projesinin tasdikine karar verilmiştir.
III. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde alacaklılar Vakıfbank A.Ş., Yapı Kredi Bankası A.Ş., … A.Ş, Akbank A.Ş., Odea Bank A.Ş, TEB Bankası A.Ş., Cevahir Deri San. ve Tic. Ltd. Şti., İş Bankası A.Ş., Karizma Tekstil Ayakkabı A.Ş., Ziylan Taban Sanayi ve Ticaret A.Ş vekilleri ile davacılar vekili istinaf başvurusunda bulunmuşlardır.
B. İstinaf Sebepleri
1.Alacaklı T. İş Bankası A.Ş. vekili istinaf dilekçesinde özetle; kararın, alacaklılara zarar verecek, alacaklıların alacaklarına kavuşmasını engelleyecek nitelikte olduğunu; projenin gerçekçi ve uygulanabilir olmadığı ve başarıya ulaşmasının temenniden ibaret olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını istemiştir.
2.T. Vakıflar Bankası T.A.O. vekili istinaf dilekçesinde özetle; revize konkordato projesinin başarıya ulaşma ihtimalinin bulunmadığını; konkordato neticesinde alacakların tahsilinin mümkün olmadığını, eksik inceleme sonucu hüküm kurulduğunu, ödeme süresinin çok uzun olup bu sürenin alacaklıları zarara uğratacak nitelikte olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını istemiştir.
3.ING Bank A.Ş. vekili istinaf dilekçesinde özetle; alınan raporlara göre davacıların esasen mali durumlarını iyileştirebilecek şekilde somut herhangi bir projelerinin olmadığını, alacaklı bankanın çekişmeli alacağına ilişkin ihtilafın yerel mahkemece giderilmediğini ve konkordato nisabına esas alacak tutarı eksik belirlendiğini, davacı borçlular huzurdaki davayı ikame ettikleri 2019 yılından bu yana konkordatonun sağladığı tüm imkanlardan yararlandığını, 8 yıllık ödeme planının kabul edilmesiyle hakkaniyete ve hukuka son derece aykırı bir durumun ortaya çıktığını belirterek kararın kaldırılmasını istemiştir.
4. Karizma Tekstil Ayakkabı Malzemeleri Sanayi ve Ticaret A.Ş. vekili istinaf dilekçesinde özetle; raporlar detaylı olarak incelendiğinde konkordato projesinin tasdik şartları oluşmadığını, ödeme planının davacıların kaynakları ile orantılı olmadığı ve İİK’nın 305. maddesine aykırı olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını istemiştir.
5.Cevahir Deri Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacının konkordato talebinin şartlarının oluşmadığını; karar gereği hiçbir faiz ve/veya ceza-ekleri ödenmeksizin (8) yıllık gibi sürenin enflasyon oranlarındaki ve bununla birlikte paranın alım gücündeki değişimler de nazara alındığında alacaklının ve dahi tüm alacaklıların zararına olduğunun çok açık olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını istemiştir.
6.Ziylan Taban Sanayi ve Ticaret A.Ş. vekili istinaf dilekçesinde özetle; birleşmenin iptali talepli olarak aynı mahkemede dava açmış olup bu dava sonucunda verilecek karar, iş bu davanın sonucunu etkileyeceğinden bu dava için bekletici mesele yapılması gerektiğini; dosyaya sunulan konkordato projesi ve ödeme tablosu samimi ve gerçekleştirilebilir olmadığını belirterek kararın kaldırılmasını istemiştir.
7. …. vekili istinaf dilekçesinde özetle; alacaklı bankanın, alacak bildirim dilekçesi ile bildirilen alacak miktarı ile mi yoksa alacaklılar toplantısında listeye dahil edilen 200.523,26 TL ile mi konkordato projesine dahil edileceğine dair açık bir karar verilmediğini, çekişmeli alacak davası ikame edilmesi için süre ve depo kararı vermeden hüküm kurulduğunu belirterek kararın kaldırılmasını istemiştir.
8.Akbank T.A.Ş. vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacı şirket tarafından sunulan revize konkordato projesinin başarıya ulaşma ihtimali bulunmadığını; öngörülen ödeme süresi çok uzun vadeyi kapsamakta olup, bu durumun alacaklıyı zarara uğratacak nitelikte olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını istemiştir.
9.Odea Bank A.Ş. vekili istinaf dilekçesinde özetle; iş bu kararda belirtilen süre çok uzun olup, alacaklı olan alacaklı bankanın zarara uğramasına sebebiyet verecek nitelikte olduğunu, ayrıca davacı şirket tarafından sunulan revize konkordato projesinin başarıya ulaşma ihtimali bulunmadığını belirterek kararın kaldırılmasını istemiştir.
10. Türkiye Ekonomi Bankası A.Ş. vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacılar, konkordato talep ettikleri zaman zarfında da çalışmalarını sürdürmüş olmasına rağmen borçlarını ödeme ve borçlarından kurtulma yolunu tercih etmemiş, bu süreç ise sadece zaman kazanmaya çalışarak alacaklıları oyalamaktan öteye gitmediğini, konkordatonun tasdik şartlarının oluşmadığını belirterek kararın kaldırılmasını istemiştir.
11.Davacılar … ile … vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacı şahıslar yönünden davanın reddine dair vermiş olduğu söz konusu bu kararının usul ve esas yönden kanuna ve hukuka aykırı olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını istemişlerdir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile alacaklılar Yapı Kredi Bankası A.Ş., Akbank A.Ş., … Deri San. ve Tic. Ltd. Şti. vekilleri istinaf isteminin tasdik duruşmasından önce yazılı itiraz sunmadıkları, TEB Bankası A.Ş. ise oylamada olumlu oy kullandığı gerekçesiyle istinaf başvurularının usulden reddine, çekişmeli alacaklar yönünden dava açılabileceği, konkordato tasdiki için belirlenen nisapların oluştuğu, davacı şirketin fabrikasının çalıştığı ve üretim yaptığı taksitlerini zamanında ödediği, konkordato teklifinde samimi ve dürüst olduğu ve projeyi uygulamaya çalıştığı, ilk beş taksidin ödenmesine göre projenin uygulanabilir olduğu ve kaynaklarının yeterli olduğu gerekçesiyle … A.Ş. ve Vakıflar Bankası A.Ş. vekilinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde alacaklılar Vakıfbank A.Ş., Yapı Kredi Bankası A.Ş., … A.Ş., Akbank A.Ş., TEB Bankası A.Ş., Cevahir Deri San. ve Tic. Ltd. Şti vekilleri temyiz isteminde bulunmuşlardır.
B. Temyiz Sebepleri
Temyiz eden alacaklılar vekilleri, temyiz dilekçelerinde, istinaf dilekçesinde ileri sürdükleri sebepleri temyiz nedeni olarak ileri sürmüşlerdir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava, konkordatonun tasdiki istemine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 369. maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371. maddeleri, İcra ve İflas Kanununun İİK’nın 286 vd. maddeleri
3.Değerlendirme
3.1 Konkordato, borçlarını vadesi geldiği halde ödeyemeyen veya vadesinde ödeyememe tehlikesi altında bulunan herhangi bir borçlunun, vade verilmek veya tenzilat yapılmak suretiyle borçlarını ödeyebilmek veya muhtemel bir iflastan kurtulmak için başvurabileceği kendine özgü bir cebri icra kurumudur.
3.2 Konkordatoda amaç, elinde olmayan nedenlerle işleri iyi gitmeyen, mali durumu bozulmuş olan ve borçlarını ödeyip faaliyetlerini devam ettirmek isteyen dürüst borçluyu koruyarak mali durumunun iyileşmesini sağlamak ve alacaklıların, borçlunun muhtemel bir iflasına nazaran daha fazla ölçüde alacaklarına kavuşma olanağı yaratmaktır.
3.3 Konkordato ile alacaklılar, alacaklarının bir kısmından vazgeçerler ve/veya borçluya, ödeme konusunda belirli bir vade tanırlar. Borçlunun borcun belli bir yüzdesini ödemeyi taahhüt ettiği ve alacaklıların da kalan alacaklarından vazgeçtiği durumda tenzilat konkordatosu söz konusu olur. İçinde bulunduğu mali koşullara göre borçluya borçlarını belirli bir oran ve/veya vadeyle ödeme imkanı verilmesi hem borçlu bakımından ve hem de alacaklılar bakımından olumlu sonuçlar doğurur. Aksi halde bu durumdaki borçlunun iflas etmesi, faaliyetlerinin tümüyle sona ermesine ve alacaklıların alacaklarını büyük oranda tahsil edememelerine neden olacaktır.
3.4 Konkordato vade verilmesi, tenzilat yapılması ve bu ikisinin birlikte istendiği karma konkordato şeklinde olabilir.
3.5 İİK’nın 305/1-b maddesi uyarınca borçlunun teklif edilen tutarın borçlunun kaynakları ile uyumlu olması gereklidir.
3.6 Konkordato talebi ile birlikte mahkemelerce kanundan kaynaklanan birtakım tedbirler alınmakta ve bu tedbirler tasdik kararı verilmesine kadar devam etmektedir. Bu süreler kanun koyucu tarafından oldukça kısa tutulmuş olup kesin olarak da belirlenmiştir. Mahkemelerce tasdik kararı verilmesinden sonra uzun bir süre ödemesiz dönemin kabul ediliyor olması tedbirlerin bu süre kadar uzamasına sebep olacaktır ki böyle bir sonuç kanun koyucunun amacına uygun düşmez. Mahkemelerin projeye alacaklıların lehine müdahale etmesi mümkün iken, uzayan sürelere müdahale edilmemesi konkordatonun ruhuna aykırı düşecektir.
3.7 Konkordato ucuz kredi ve finansman sağlama yolu olarak kullanılmamalıdır.
Bu kabulden hareketle uzun vadeye yayılmış ödeme planı ve az oranla başlayarak artan oranlarda borç ödemeyi içeren proje ve buna dayanılarak verilen karar; genel anlamda takibi güç ve HMK 297. maddesine uygun bir karar olmaktan uzaktır.
3.8 Somut olayda 2021’de başlayan ödemenin 2028’de 7 yılda tamamlanacak olmasının borçlu ile alacaklı arasındaki menfaat dengesini borçlu lehine bozduğundan şüphe yoktur. Ödemelerin faizsiz olacağı da nazara alındığında iflas kararının konkordato kararına göre alacaklıların tatmini açısından daha lehe olduğu anlaşılmaktadır.
3.9 Yukarıda açıklanan ilkeler gözönünde bulundurulduğunda projede hem ödeme takvimi ve oranlarının denetlenmesi güç olacak bir başka deyişle ödeme tutarlarının belirlenen oranlara ulaşıp ulaşmadığı kontrol edilemeyecek, hem de uzun ödeme süreleri öngörülmesi nedeniyle konkordato ucuz kredi kullanma sonucunu sağlayacaktır.
3.10 Açıklanan gerekçelerle konkordato tasdik talebinin reddine, borca batık olduğu anlaşılan şirketlerin iflasına karar verilmesi gerekirken, yazılı gerekçe ile davanın kabulüne karar verilmesi doğru görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1.Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin
Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgililere iadesine,
Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye
Mahkemesine gönderilmesine,
26.10.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.