YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2023/11241
KARAR NO : 2023/13402
KARAR TARİHİ : 25.12.2023

MAHKEMESİ: … Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/2194 E., 2023/831 K.
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ: … 5. İş Mahkemesi
SAYISI : 2015/136 E., 2021/266 K.

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda ilk derece mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Kararın davalılar vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalılar vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I.DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının davalı nezdinde 26.10.1996 – 28.12.2014 tarihleri arasında çalışmışlığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
II.CEVAP
Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; yetki, derdestlik, husumet, hak düşürücü süre ilk itirazlarının ve zamanaşımı def’isinin olduğunu, davanın usul ve yasaya aykırı olarak açılmış olduğunu beyanla davanın reddini istemiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın zamanaşımına uğradığını, davacının davalı apartmanda herhangi bir kapıcılık hizmetinin olmadığını, husumet yokluğundan davanın reddedilmesi gerektiğini, davacının eşi …Çalışkan ile davalı apartmanda akşam çöplerin dökülmesi ve ayda 1 kere apartmanı yıkamak şartıyla apartmanın bazı işlerini akşam boş olduğu vakitlerde yapması hususunda anlaşıldığını, davacının eşi …Çalışkan’ın 1996 yılında davalı apartmana geldiğini ve bu tarihte davalı apartman yönetimi ile “kapıcı dairesinde oturması, elektrik ve su parasının apartmanca karşılanması” (doğalgaz ücretini kendisinin ödediği), kısmi süreli olarak sadece akşamları çöp dökmek ve ayda 1 kere apartmanı yıkaması hususunda anlaşıldığını, kira kontratı düzenlediklerini, davacının eşinin sigortalı olarak sabah 8’den akşam 18:00’e kadar başka bir işte çalıştığını, davacının eşinin bazen tadilat tamirat işleri yaptığında ayrıca ücretini apartmandan aldığını, bu giderlerin apartman defterinde tutulduğunu, davacının evlere temizliğe gittiğini, ev işlerinde çalıştığını, uzun zaman yaşlı kişilere baktığını, apartmanda kesinlikle kapıcılık hizmeti görmediğini, bazı zamanlarda eşine yardım niteliğinde olmak üzere yaptığı işler varsa da bu davacının kapıcılık hizmeti yaptığı anlamında değil eşine yardım niteliğinde olabileceğini, davalı apartmanda ısınmanın 2002 yılında merkezi sitemden ferdi sistem kombili ısınmaya geçildiğini beyanla davanın reddini istemiştir.
III.İLK DERECE MAHKEME KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı adına işyeri tescil kaydının olmadığı, …Çalışkan’ın 1996-2014 tarihleri arasında sigorta bildirimlerinin bulunduğu, davacıya ait 26.10.1997 belge tarihli 33467 belge numaralı yetkili kalorifer ateşçi belgesinin ve 13.03.1998 belge tarihli 2427 belge numaralı yetkili doğalgaz kalorifer ateşçi belgesinin bulunduğu, davacı tarafından kuruma verilen 28.02.2013 tarihli isteğe bağlı sigorta giriş bildirgesinde ikamet adresinin …Mah. …Cad. No:121/Kapıcı dairesi olduğunun bildirildiği, davacının … bağkur numarası ile işe başlama tarihi 01.03.2013 olduğu, işe başlama yoklama fişinde davacının …Mah. …Cad. No:121/16 Kapıcı Dairesinde makine kullanmadan gelir vergisi mükellefiyetine bağlılık olmadan el işi yaptığının belirtildiği, 28.02.2013 tarihli esnaf vergi muafiyet belgesine göre davacının …Mah. …Cad. No:121/16 Kapıcı dairesinde patik işi faaliyetinde bulunduğu ve belgenin 3 yıl geçerli olduğunun bildirildiği, …, … ,…Mah., …Cad. No:121 adresinde bulunan taşınmaz için 01.10.1997 tarihinde merkezi sistem, ısınma, gaz kullanım sözleşmesi imzalandığı, 30.10.2002 tarihinde merkezi sistem kullanımında bireysel sistem kullanımına geçildiği, davalı apartmanın işletme ve karar defterinde 19.05.1997 tarihli kararda doğalgaz dönüşümlü müşterek kalorifer sistemine göre yapılmasına oy çokluğu ile karar verildiği, 01.06.2002 tarihli kararın 5. maddesinde kaloriferin merkezi sistemden ferdi sisteme geçilmesine denildiği, her ne kadar davalı tarafından kapıcılık işlerinin davacının eşi tarafından ifa edildiği iddia edilmiş ise de dinlenen tanık beyanlarında kapıcılık işlerinin davacı tarafından ifa edildiği anlaşılmakla davanını kısmen kabulü ile davacının davalı işyerinde 1996/10uncu ayında 6 gün, 01.11.1996-30.04.1997 tarihleri arasında ayda 30 gün, 01.05.1997-30.09.1997 tarihleri arasında ayda 5 gün, 01.10.1997-30.04.1998 tarihleri arasında ayda 11 gün, 01.05.1998-30.09.1998 tarihleri arasında ayda 5 gün, 01.10.1998-30.04.1999 tarihleri arasında ayda 11 gün, 01.05.1999-30.09.1999 tarihleri arasında ayda 5 gün, 01.10.1999-30.04.2000 tarihleri arasında ayda 11 gün, 01.05.2000-30.09.2000 tarihleri arasında ayda 5 gün, 01.10.2000-30.04.2001 tarihleri arasında ayda 11 gün, 01.05.2001-30.09.2001 tarihleri arası ayda 5 gün, 01.10.2001-30.04.2002 tarihleri arası ayda 11 gün, 01.05.2002-30.09.2002 tarihleri arası ayda 5 gün, 01.10.2002-31.10.2002 tarihleri arası ayda 11 gün, 01.11.2002-30.11.2014 tarihleri arası ayda 5 gün, 01.12.2014-28.12.2014 tarihleri arasında 4 gün asgari ücretle çalıştığının tespitine karar verilmiştir.
IV.İSTİNAF
A.İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.
B.İstinaf Sebepleri:
1.Davalı vekilinin İstinaf Sebepleri
Verilen kararın hukuka aykırı olduğunu, yeterli araştırma ve inceleme yapılmadan karar verildiğini, tanık beyanlarına da hiçbir şekilde değinilmeyerek hukuka aykırı karar verildiğini beyanla kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
2.Davalı Kurum vekilinin İstinaf Sebepleri
Davacı ile Kurum arasında bir hizmet akdi ilişkisi mevcut olmadığından prim ödetilmesinde, kurumun sorumluluğu söz konusu olmadığını, Kurumun davanın açılmasına sebebiyet vermediğini, davacının kendi kusurlarını ve davalı işverenin kusurlarını kuruma yükleyemeyeceğini beyanla kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
C.Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava edilen dönemde davalı apartmanın kanun kapsamında olmadığı, davalı apartmanın 01.10.1997 tarihinde Başkent Doğal gaz arasında merkezi sistem, ısınma, gaz kullanım sözleşmesi bulunduğu, 30.10.2002 tarihinde ise merkezi sistem kullanımından bireysel sistem kullanımına geçildiğinin bildirildiği, davacının ateşçi belgesi olduğu, dinlenen tanık beyanları, tüm kayıt ve belgeler bir bütün olarak değerlendirildiğinde davacının hüküm altına alınan şekilde çalışmasının sabit olduğu anlaşılmakla istinaf taleplerinin esastan reddine karar verilmiştir.
V.TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davalı vekili; davalı apartmana ait işletme ve karar defterleri üzerinde gerekli inceleme yapılmadığını, kayıtlarda davacıdan bahsedilmediğini, kapıcı olarak davacının eşi Yunus’tan bahsedildiğini, defterler incelendiğinde kapıcı olarak davacının eşi Yunus’un kısmi süreli olarak çalıştığının anlaşıldığını, davacı ve eşinin dürüstlük ve iyiniyet kurallarına aykırı davranarak dava açtığını, davalı apartman yönetiminin davacının eşi Yunus’u işe alırken kendisinin çalışmakta olduğunu, akşamları işten geldikten sonra çöpleri toplayacağını, arada bir de apartmanı temizleyeceğini bildiğini, davacının eşi akşamları geldiğinde çöpleri döktüğünü, çalışmadığı zamanlarda apartmanı yıkadığını, bahçe ile de ilgilendiğini, davacının kesinlikle bu işleri yapmadığını, hiçbir belge, defter ya da kayıtlarda davacının adının geçmediğini, davacının davalı apartmanda hiçbir zaman kalorifer kazanı yakmadığını beyanla temyiz talebinde bulunmuştur.
Davalı Kurum vekili; istinaf sebeplerini tekrarla temyiz talebinde bulunmuştur.
C.Gerekçe
1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava; davacının davalı nezdinde 26.10.1996-28.12.2014 tarihleri arasında çalışmışlığının tespiti istemine ilişkindir.
2.İlgili Hukuk
Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanun’un 79 uncu maddesi ve 5510 sayılı Kanun’un 86 ncı maddesidir. Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkin olduğundan, özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re’sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.
İlgili yasalarda hizmet tespiti davasında ispat yönteminin ne şekilde olması gerektiğine dair herhangi bir açıklama bulunmadığından, kamu düzenine ilişkin bu tür davalarda taraflar her türlü delile dayanabileceği gibi mahkemece kendiliğinden araştırma ilkesine göre delil toplanabilir ve inceleme yapılabilir. Bu davaların kamu düzenine ilişkin olduğu da gözetilerek davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığı yeterli ve gerekli bir araştırmayla hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak sağlıklı bir biçimde belirlenmelidir. Bu nedenle fiili çalışma olgusunun somut şekilde ispatlanabilmesi için sadece taraf delilleriyle yetinilmeyip mahkemece resen araştırma yapılmalıdır.
3.Değerlendirme
Dava hizmet tespiti davası olup, davacının davalı apartmandaki çalışmalarının eşe yardım niteliğinde olup olmadığı yeteri kadar araştırılıp değerlendirilmemiştir. Davacının ateşçilik belgesinin bulunması üzerinde durulması suretiyle kapıcılık hizmetlerinin davacı tarafından yapıldığı kabul edilmiş ise de, dinlenen tanık beyanlarında kapıcılık hizmetinin davacının eşi …tarafından yerine getirildiğinin açıkça belirtildiği, davacının eşine yardım ettiğinin ifade edildiğine yönelik beyanlar bulunduğu, davacının eşinin ateşçilik belgesi bulunup bulunmadığı hususunun araştırılmadığı anlaşılmakla Mahkemece tanık beyanları değerlendirilmeli, çelişkiler giderilmeli, komşu apartman kapıcıları tespit edilip dinlenilmeli, sonucuna göre karar verilmelidir.
Kabule göre de; davacının doğal gaza geçildiği dönemde doğal gaz yakılması için 1,5 saatlik çalışma süresi verilmesi de gerekçelendirilmemiştir. Teknik olarak doğal gaz sisteminin yakılması için ne şekilde mesai yapıldığı açıklanmalıdır. 3 katlı ve 12 daireden oluştuğu anlaşılan aparmanın temizliğinin yapılması için belirlenen 3 saatin de fazla olduğu, bahçe alanının da net olarak belirlenip bahçe temizliği için de ne kadar mesai harcandığı doğru tespit edilip sonucuna göre karar verilmesi gerekirken hatalı değerlendirme ve eksik araştırma ile karar verilmesi bozmayı gerektirmiştir.
VI.KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1-Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı davalılar vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde temyiz eden ilgiliye iadesine,
Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,25.12.2023 gününde oybirliğiyle karar verildi.