YARGITAY KARARI
DAİRE : 8. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2023/146
KARAR NO : 2023/5369
KARAR TARİHİ : 23.10.2023

MAHKEMESİ :Kadastro Mahkemesi
SAYISI : 2010/2 E., 2016/9 K.
KARAR : Davanın kısmen kabul kısmen reddine

Taraflar arasındaki kadastro tespitine itiraz davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabul kısmen reddine karar verilmiştir.

Kararın, davacı … vekili, müdahil davacılar …, …, …, …, …, …, …, …, …, … …, … …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, davalı – davacı … vekili, davalı – davacı … Tüzel Kişiliği vekili, davalı … Tüzel Kişiliği vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının düzeltilerek onanmasına karar verilmiştir.

Davacılar … vekili, davalılar … vekili, … Tüzel Kişiliği vekili, müdahil davacı … ve müşterekleri tarafından Dairece verilen kararın düzeltilmesi istenilmiş olmakla; kesinlik, süre ve diğer usul eksiklikler yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, karar düzeltme dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
1. Kadastro sırasında Artvin ili Şavşat ilçesi Karaağaç Köyü çalışma alanında bulunan 127 ada 1 ve 189 ada 1 parsel … sırası ile 2.117.238,16 ve 477.765,31 metrekare yüzölçümündeki taşınmazlar kadimden beri köy halkı tarafından mera olarak kullanıldıkları belirtilerek kamu orta malı – mera vasfıyla sınırlandırılmış; Artvin ili Şavşat ilçesi Hanlı Köyü çalışma alanında bulunan 194 ada 1 ve 2 parsel … sırası ile 45.431.731,82 ve 5.012.203,88 metrekare yüzölçümündeki taşınmazlar ise Asliye Hukuk Mahkemesinde dava konusu olduğundan söz edilerek malik hanesi açık bırakılmak suretiyle tespit edilmiştir.
Yargılama sırasında Şavşat ilçesi Kireçli Köyü çalışma alanında bulunan 118 ada 1, 119 ada 1, 120 ada 1, 126 ada 1, 242 ada 80, 94, 276 ada 11, 12, 13, 14, 15, 16, 18, 19, 21, 22, 24, 25, 31, 32, 33, 34, 35, 277 ada 1, 2, 3, 4, 5, 278 ada 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 30, 31, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 38, 39, 40, 41, 42, 43, 44, 279 ada 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 280 ada 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 30, 31, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 38, 39, 40, 41, 42, 43, 44, 45, 46, 47, 48, 49, 50, 51, 52, 53, 54, 55, 56, 57, 58, 59, 60, 61, 62, 63, 64, 65, 66, 67, 68, 69, 70, 71, 72, 73, 74, 75, 76, 77, 78, 79, 80, 81, 82, 83, 84, 85, 86, 87, 88, 89, 281 ada 1, 282 ada 1, 283 ada 1, 285 ada 1, 286 ada 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 30, 31, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 38, 39, 40, 41, 42, 43, 44, 45, 287 ada 1, 2, 288 ada 1,2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 30, 289 ada 9, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 290 ada 3, 4, 5, 6 parsel … taşınmazlar da davalı hale getirilmiştir.

2. Davacı … tarafından, davalı … Tüzel Kişiliği aleyhine Asliye Hukuk Mahkemesinde açılan ve yargılamanın devamı sırasında Vakıflar Genel Müdürlüğünün müdahil olduğu elatmanın önlenmesi davası ile bu dosya ile birleştirilen Tütünlü Köyü Tüzel Kişiliği tarafından, davalı … aleyhine açılan elatmanın önlenmesi davası, davaya konu olan 127 ada 1 ve 189 ada 1 parsel … taşınmazlar hakkında tutanak düzenlenmiş olması nedeniyle;
Davacı … Tüzel Kişiliği tarafından, davalı … Tüzel Kişiliği aleyhine Asliye Hukuk Mahkemesinde açılan ve yargılamanın devamı sırasında Ziyaret Köyü Tüzel Kişiliği, Susuz Köyü Tüzel Kişiliği, Yamaçlı Köyü Tüzel Kişiliği ve Vakıflar Genel Müdürlüğünün müdahil olduğu elatmanın önlenmesi davası, davaya konu olan 194 ada 1 ve 2 parsel … taşınmazlar hakkında tutanak düzenlenmiş olması nedeniyle;
Davacı … tarafından, Hazine ve Hanlı Köyü Tüzel Kişiliği ve arkadaşları aleyhine açılan tescil davası, davaya konu 194 ada 1 ve 2 parsel … taşınmazlar hakkında tutanak düzenlenmiş olması nedeniyle Kadastro Mahkemesine aktarılmıştır.

3. Asli müdahiller …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, … …, …, …, … …, …, … ve …; Gögunavur mevkiinde murislerinden intikal eden taşınmazlar bulunduğunu ve buna ilişkin de tahrir kayıtları olduğunu, bu taşınmazların çayır vasfı ile zilyetliklerinde bulundurduklarını ileri sürerek iddialarına konu taşınmazların murisleri ya da mirasçıları adına tescili aksi kanaat halinde ise … Tüzel Kişiliği adına tescili istemiyle davaya katılmışlardır.

II. CEVAP
Davalılar davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacı ve müdahil davacıların davasının reddine, Karaağaç Köyü 127 ada 1 ve 189 ada 1 parsel … taşınmazlar ile Hanlı Köyü 194 ada 1 ve 2 parsel … taşınmazların mera vasfıyla sınırlandırılarak tespit edildiği yüzölçümleriyle özel siciline yazılmasına, Kireçli Köyü 118 ada 1, 119 ada 1, 120 ada 1, 126 ada 1, 242 ada 94, 278 ada 35, 280 ada 36 ve 82 parsel … taşınmazların tespit edildiği vasıf ve yüzölçümleriyle Hazine adına, Kireçli Köyü 280 ada 77, 78, 286 ada 40 ve 290 ada 5 parsel … taşınmazların tespit edildiği vasıf ve yüzölçümleriyle Kireçli Köyü Tüzel Kişiliği adına tesciline; 242 ada 80, 276 ada 11, 12, 13, 14, 15, 16, 18, 19, 21, 22, 24, 25, 31, 32, 33, 34, 35, 277 ada 1, 2, 3, 4, 5, 278 ada 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 30, 31, 32, 33, 34, 36, 37, 38, 39, 40, 41, 42, 43, 44, 279 ada 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 280 ada 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 30, 31, 32, 33, 34, 35, 37, 38, 39, 40, 41, 42, 43, 44, 45, 46, 47, 48, 49, 50, 51, 52, 53, 54, 55, 56, 57, 58, 59, 60, 61, 62, 63, 64, 65, 66, 67, 68, 69, 70, 71, 72, 73, 74, 75, 76, 79, 80, 81, 83, 84, 85, 86, 87, 88, 89, 281 ada 1, 282 ada 1, 283 ada 1, 285 ada 1, 286 ada 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 30, 31, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 38, 39, 41, 42, 43, 44, 45, 287 ada 1, 2, 288 ada 1,2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 30, 289 ada 9, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 290 ada 3, 4 ve 6 parsel … taşınmazların hüküm yerinde gösterilen kişiler adına tapuya kayıt ve tescillerine karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuran
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı; davacı … vekili, müdahil davacılar …, …, …, …, …, …, …, …, …, … …, … …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, davalı – davacı … vekili, davalı – davacı … Tüzel Kişiliği vekili, davalı … Tüzel Kişiliği vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç
Dairenin 29.06.2022 tarihli ve 2021/11564 Esas, 2022/6371 Karar … kararıyla, sair temyiz itirazları yerinde görülmeyerek, hüküm kurulan 278 ada 8 parsel … taşınmaz hakkındaki tespitin Komisyon kararı ile değiştirilmesi karşısında, taşınmazın … adına tesciline karar verildiği halde hüküm yerinde taşınmazın tespit maliki … adına tesciline karar verilmesinin; yine 280 ada 9 parsel … taşınmaz … adına tespit edildikten sonra mirasçıları adına intikal ettiğine göre, hüküm yerinde tespit maliki adına tesciline karar verilmesinin isabetsiz olduğuna değinilmiş; ancak bu hususların düzeltilmesi yeniden yargılamayı gerektirmediğinden hükmün düzeltilerek onanmasına karar verilmiştir.

V. KARAR DÜZELTME
A. Karar Düzeltme Yoluna Başvuran
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı; davacı … vekili, davalılar … vekili, … Tüzel Kişiliği vekili, müdahil davacı … ve müşterekleri karar düzeltme isteminde bulunmuşlardır.

B. Karar Düzeltme Sebepleri
1. Davacı … vekili; çekişmeli taşınmazların mazbut Lala … Paşa Vakfına ait vakfiye kapsamında kaldığını, bu sebeple taşınmazların Vakıf adına tescil edilmesi gerektiğini ileri sürerek; kararın düzeltilmesini ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesini istemiştir.

2. Müdahil davacılar; nizalı alanda kendilerine murislerinden intikal eden çayır vasıflı kısımların bulunduğunu, Mahkemece keşif taleplerinin reddedildiğini, eksik inceleme ile karar verildiğini ileri sürerek; kararın düzeltilmesini ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesini istemiştir.

3. … vekili; mera olarak tesciline karar verilen taşınmazların mera vasfında olmayıp köylüler tarafından yaylak olarak kullanıldığını, taşınmazların mera olarak sınırlandırılmasının hatalı olduğunu ileri sürerek; kararın düzeltilmesini ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesini istemiştir.

4. … Tüzel Kişiliği vekili; mera olarak tesciline karar verilen taşınmazların mera vasfında olmayıp köylüler tarafından yaylak olarak kullanıldığını, taşınmazların mera olarak sınırlandırılmasının hatalı olduğunu ileri sürerek; kararın düzeltilmesini ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesini istemiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, dava konusu taşınmazların Lala … Paşa Vakfına ait vakıfname kapsamında kalıp kalmadığının tespiti ile 127 ada 1, 189 ada, 194 ada 1ve 2 nolu parsellerin hangi kısımlarının mera, yaylak veya çayır olduğunun belirlenmesi istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 … Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 … Kanun) Geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 … Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun (1086 … Kanun) 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin yedinci fıkrası ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası, 3402 … Kadastro Kanunu’nun (3402 … Kanun) 14 üncü maddesi, 4342 … Mera Kanunu’nun (4342 … Kanun) 3 üncü maddesi.

3. Değerlendirme
1. Yargıtay kararının düzeltilmesi 1086 … Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun (1086 … Kanun) 440 ıncı maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. İlk Derece Mahkemesince verilen karar, Dairemizce yasal ve hukuki dayanakları gösterilmek suretiyle düzeltilerek onanmış olup, davacı … vekilinin karar düzeltme istemi 1086 … Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun (1086 … Kanun’un) 440 ıncı maddesindeki nedenlerden hiçbirisine dayanmamaktadır. Bu nedenle davacı … vekilinin yerinde olmayan isteminin reddi gerekmiştir.

3. Müdahil davacılar, … vekili ve … Tüzel Kişiliği vekilinin karar düzeltme istemlerinin incelenmesine gelince;
Somut olayda her ne kadar İlk Derece Mahkemesince 127 ada 1, 189 ada 1, 194 ada 1ve 2 nolu parsellerin tamamının mera vasfında olduğu gerekçesi ile taşınmazların mera olarak sınırlandırılmasına karar verilmiş ise de bu sonuca varmak için yeterli inceleme ve araştırma yapıldığı söylenemez. Şöyle ki, davacı ve davalı köyler arasında öteden beri süregelen uyuşmazlık nizalı parsellerin hangi köyün yaylası ve kullanımında olması gerektiğine ilişkindir. Kadastro Mahkemesinde mera veya yaylakların aidiyeti husununda karar verilmesi mümkün değildir. Ancak mahallinde birçok kez icra edilen keşiflerde mahalli bilirkişiler, davacı ve davalı tanıklarının beyanları; taşınmazların bazı kısımlarında değişik zamanlarda farklı köylerden köylülerin yayla evleri yaptığı, kalan kısımlarının ise hayvan otlatmak ve otunun biçilmek suretiyle kullanıldığı yönündedir.

4342 … Kanun’un 3 üncü maddesi; meraları, hayvanların otlatılması ve otundan yararlanılması için tahsis edilen veya kadimden beri bu amaçla kullanılan yer; yaylakları ise çiftçilerin hayvanları ile birlikte yaz mevsimini geçirmeleri, hayvanlarını otlatmaları ve otundan yararlanmaları için tahsis edilen veya kadimden beri bu amaçla kullanılan yerler olarak tarif etmektedir. Kanunda öngörülen bu tanımlardan da anlaşılacağı üzere mera ve yaylaklar kullanım amaçları yönü ile birbirinden ayrılmaktadır.

Açıklanan dosya kapsamı ve ilgili kanun maddesi birlikte değerlendirildiğinde İlk Derece Mahkemesince yapılması gereken iş; mahallinde üç kişilik uzman ziraat mühendisi bilirkişi kurulu ile fen bilirkişisinin katılımıyla yeniden keşif icra edilmesi, yapılacak bu keşifte müdahil davacıların taleplerinin çekişmeli taşınmazların hangi kısımlarına yönelik olduğunun belirlenmesi, müdahil davacıların çayır vasfı ile kullandıklarını iddia ettikleri bu kısımların geçmişte ne durumda bulunduğu, öncesinin mera, yaylak veya kışlak olup olmadığı hususlarında mahalli bilirkişiler ve tanıklardan maddi olaylara dayalı ayrıntılı bilgi alınması, ziraat mühendisi bilirkişi kurulundan, çekişmeli taşınmazların niteliğiyle ilgili önceki tarihli ziraat bilirkişi raporunu da irdeler şekilde taşınmazların niteliğini bildirir, taşınmazların farklı nitelikteki bölümleriyle ve komşu parsellerle karşılaştırmalı biçimde, toprak yapıları, eğimleri, bitki desenleri ve diğer yönlerden mera-yaylak vasfında olup olmadıklarını bildiren, taşınmazların değişik yönlerden çekilmiş fotoğrafları ile desteklenmiş, bilimsel esaslara ve somut verilere dayalı, ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınması; yine aynı şekilde çekişmeli taşınmazların hangi kısımların yaylak olarak kullanıldığının tereddütten uzak bir biçimde belirlendikten sonra, müdahil davacıların çayır olarak kullandığı kısımlar üzerinde tespit tarihi itibari ile zilyetlikle kazanma koşulları oluşmuş ise bu kişiler adına çayır vasfı ile tescil edilmesi, yaylak olarak kullanıldığı belirlenen kısımların ise mera olarak sınırlandırılan parsellerden ayrılarak “yaylak” vasfı ile sınırlandırılmasına karar verilmesidir.

Bu itibarla yanılgılı değerlendirme ve eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş, açıklanan sebeplerle hükmün bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davacı … vekilinin karar düzeltme talebinin REDDİNE,

Müdahil davacılar ile … vekili ve … Tüzel Kişiliği vekilinin karar düzeltme talebinin KABULÜNE, Dairenin 29.06.2022 tarihli ve 2021/11564 Esas, 2022/6371 Karar … onama ilamının kaldırılmasına, İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

168,30 TL peşin harcın red harcına mahsubu ile kalan 394,35 TL’nin karar düzeltme isteyenlerden ayrı ayrı alınmasına,

Peşin harcın da istek halinde karar düzeltme isteyen Vakıflar Genel Müdürlüğüne iadesine,

1086 … Kanun’un 440/I maddesi gereğince Yargıtay ilamının tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme isteğinde bulunulabileceğine,

23.10.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.