YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2022/9461
KARAR NO : 2023/12398
KARAR TARİHİ : 05.12.2023

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2018/235 E., 2022/286 K.
KARAR : Kısmen kabul

Taraflar arasında görülen iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay (Kapatılan) 21. Hukuk Dairesi’nce Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davalı İvedik Organize Sanayi Bölgesi Yönetimi yönünden davanın reddine, diğer davalılar yönünden davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davacı vekili, davalı … Oto. Yed. Par. San. ve Tic. Ltd. Şti.vekili ve davalı … vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçelerinde özetle 03.02.2011 tarihinde saat 11:00 sıralarında meydana gelen patlama şeklindeki iş kazasında müvekkilinin yaralandığından bahisle 10.375,92 TL maddi, 50.000,00 TL manevi tazminatın davalılardan tahsilini talep ve dava etmiştir.
II. CEVAP
Davalılar… Gaz şirketi ile Asgazsan Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle, müvekkili firmaların sanayi ve tıbbi gazlar sattığını, olay sırasında patlayan tüplerin teknik ve bilimsel verilere uygun olarak hazırlandığını, testlerinin ve kontrollerinin düzenli olarak yapıldığını, kusurun tamamı diğer davalı işverene ait olduğunu, patlama riski bulunan tüpleri çalıştırma ortamında tutarak kullandığını, oysaki tüplerin ayrı bir bölümde tutulması ve etrafının koruma altına alınması gerektiğini ileri sürerek usul ve yasaya aykırı açılan davanın reddi talep edilmiştir.

Davalı İvedik Organize Banayi Bölgesi vekili cevap dilekçesinde özetle husumet ve görev itirazında bulunduklarını, patlamanın ivedik sanayi bölgesi dışında ve hatalı olarak dolum yapılmış olan bir sanayi tüpünün, kaza mahallinde kullanılmasından meydana geldiğini, olayda kusurlarının bulunmadığını beyanla açılan davanın reddi talep edilmiştir.

Davalı … vekili cevap dilekçesinde özetle, yetki ve husumet itirazında bulundukları, olayda kusurlarının bulunmadığını beyanla açılan davanın reddi talep edilmiştir.

III.MAHKEME KARARI
Mahkeme’nin 26.04.2016 tarih ve 2015/111 Esas, 2016/199 Karar sayılı kararıyla; 03.02.2011 tarihinde doğalgaz patlaması sonucunda meydana gelen iş kazasında aldırılan ve birbiri ile uyumlu olan bilirkişi heyet raporlarından davalı… Şirketi dışındaki tüm davalıların kusurlarının bulunmadığı, davacının bu kaza sonucunda maluliyeti %0 olacak şekilde yaralandığı, kendisine geçici iş göremezlik ödeneğinin eksik ödendiğine ilişkin bir talebinin de olmadığı böyle olunca karşılanmayan maddi zararının olmadığından bahisle davalı… Gaz San. ve Tic. A.Ş. dışındaki davalılar yönünden davanın reddine, davalı… Gaz San. ve Tic. A.Ş. yönünden ise davacının maddi tazminat isteminin reddine, davacı lehine 10.000,00 TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
Mahkeme’nin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve davalı … Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

Yargıtay (Kapatılan) 21 inci Hukuk Dairesinin 13.02.2018 tarih ve 2018/575 Esas, 2018/1131 Karar sayılı kararı ile 18.10.2016 tarihli tavzih kararı ile davalı idarelerin karar başlığından çıkarılmasının isabetsiz olduğu, yine bunlarla ilgili vekalet ücretlerine dair hükümlerin de hüküm fıkrasından çıkarılmasının doğru olmadığı, idare niteliğindeki davalılar açısından yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmesi gerekirken işin esasına girilerek yazılı şekilde karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğu, hükme esas bilirkişi kusur raporunun oluşa uygun olmadığı, buna göre idare niteliğinde olanlar dışındaki davalıların, davalı… Gaz San. ve Tic. A.Ş. ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu oldukları gözden kaçırılarak yalnızca davalı… Gaz San. ve Tic. A.Ş.’nin sorumlu tutulması doğru olmadığı, davacının sürekli iş göremezlik oranının %0 olarak tespit edilmesi halinde dahi istirahatli(raporlu) kaldığı dönem bakımından yoksun kaldığı ücret kaybının hesaplattırıp sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçe ile maddi tazminat isteminin reddine karar verilmesinin hatalı olduğu, somut olayda, dava açılırken dava dilekçesinde taraf olarak gösterilmeyen EMT End. Mak. Tas. San. Tic. Ltd. Şti.’nin gerekçeli karar başlığında davalı olarak gösterilmesi, davalı… Gaz San. ve Tic. A.Ş. dışındaki tüm davalılar açısından davanın reddine karar verilmek suretiyle adı geçen EMT End. Mak. Tas. San. Tic. Ltd. Şti. açısından da davanın reddi sonucunu doğuracak şekilde karar verilmiş olmasının yerinde olmadığı gerekçeleri ile mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemece bozma ilamına uyulduktan sonra 29.03.2022 tarih ve 2018/235 Esas, 2022/286 Karar sayılı karar ile davalı İvedik Organize Sanayi Bölgesi Yönetimi hakkındaki davanın reddine, davalı … Hesabının sorumluluğu dava tarihi olan 03.02.2012 tarihinden başlamak ve sigorta poliçe limitleri ile sınırlı olmak kaydı ile 10.375,92 TL maddi tazminatın kaza tarihi olan 03.02.2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar …., …Gaz San. ve Tic. A.Ş., … Oto. Yed. Par. San. ve Tic. Ltd. Şti. ve …’ndan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, 10.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 03.02.2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar …., …Gaz San. ve Tic. A.Ş. ve … Oto. Yed. Par. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nden müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili, davalı … Oto. Yed. Par. San. ve Tic. Ltd. Şti.vekili ve davalı … vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle, davalı İvedik OSB Yönetimi bakımından davanın reddedilmesinin hatalı olduğunu, hüküm altına alınan manevi tazminatın az olduğunu,

… vekili temyiz dilekçesinde özetle, müvekkili kurumun sorumluluğu bulunmadığından davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, tehlikeli maddeler ile üretim, depolanma, taşınma, satım ve kullanım faaliyetinde bulunanların her birinin kendi faaliyet alanını kapsamak üzere sigorta yaptırması gerektiğini, patlamanın tehlikeli maddenin kullanımının yapıldığı yerde meydana geldiğini, kusurun ise üretim ve depolanmanın yapıldığı… Gaz San. ve Tic. A.Ş’ye verildiğini, dolayısı ile… Gaz San. ve Tic. A.Ş.’nin sigortasının bulunmaması sebebi ile kendilerinin sorumluluğuna gidilemeyeceğini, davacıya bu kaza sonucu Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından ödeme yapıldığından davanın reddi gerektiğini, peşin sermaye değerinin tamamının hesaplanan tutardan indirilmediğini, bilirkişi raporunda geçici iş göremezlik tazminatı hesaplandığını, geçici iş göremezlik tazminatı tedavi teminatı içerisinde değerlendirildiğinden teminat dışında olduğunu,

Davalı … şirketi vekili temyiz dilekçesinde özetle, müvekkili şirket yetkilisinin ceza dava dosyasında beraat ettiğini, kazanın meydana gelişinde müvekkili şirketin bir kusuru bulunmadığı, davalı… Gaz San. ve Tic. A.Ş’nin %100 kusurlu olduğu durumda müvekkilinin kusursuz sorumluluğunu gerektiren bir durum olmadığını, müvekkili yönünden davanın reddine karar verilmesi gerektiğini ileri sürerek mahkeme kararının bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 114 üncü maddesinin birinci fıkrasının d bendi, 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 371 inci maddesi.

3. Değerlendirme
Dava ehliyeti, kişinin bizzat veya vekili aracılığıyla bir davayı davacı veya davalı olarak takip etme ve usuli işlemleri yapabilme ehliyetidir. Dava ehliyeti, medeni hakları kullanma ehliyetinin usul hukukunda büründüğü şekildir; dolayısıyla, medeni hakları kullanma ehliyetine ( fiil ehliyetine ) sahip gerçek ve tüzel kişiler dava ehliyetine de sahiptirler.

Taraf sıfatına gelince; bir hakkı dava etme yetkisi (dava hakkı) kural olarak o hakkın sahibine aittir. Bir hakkın sahibinin kim olduğu, dolayısıyla o hakkı dava etme yetkisinin kime ait olduğu, (o davada davacı sıfatının kime ait olacağı) tamamen maddi hukuk kurallarına göre belirlenir. Ancak, bir davanın davacısının o dava yönünden davacı sıfatına sahip bulunmadığının belirlenmesi halinde, mahkeme dava konusu hakkın mevcut olup olmadığını inceleyemeyeceği ve sıfat yokluğundan davanın reddine karar vermek zorunda olduğu için, taraf sıfatı usul hukukunun da düzenleme alanındadır.

Eş söyleyişle, sıfat, dava konusu sübjektif hak (dava hakkı) ile taraflar arasındaki ilişkidir. Taraf ehliyeti, dava ehliyeti ve davayı takip yetkisi, davanın taraflarının kişilikleriyle ilgili olduğu halde, taraf sıfatı dava konusu sübjektif hakka ilişkindir (Baki Kuru-Ramazan Arslan-Ejder Yılmaz, Medeni Usul Hukuku, 7. baskı, … 1995, s. 231). Bu nedenle, davanın tarafları, taraf ehliyetine sahip olmalıdır. Yani, bir davada taraf olabilmek için, ya, hakiki şahıs; ya da, hükmi şahıs olmak gerekir. Zira, taraf ehliyeti, medeni hukukun haklardan istifade ehliyetine tekabül eder (Saim Üstündağ, Medeni Yargılama Hukuku, C. I-II, 7. Baskı, … 2000, s.288).

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 06.06.2007 tarih, 2007/10-358 Esas, 2007/337 Karar sayılı kararında da benimsendiği üzere; ticari şirketin tüzel kişiliği ticaret sicilinden silinmesi (terkini) ile sona erer. Tüzel kişiliğin sona ermesi için tasfiye işlemlerinin eksiksiz yapılmış olması gerekir. Şayet tasfiye işlemleri gerektiği gibi tamamlanmamış ve tasfiyesi gereken hususlar eksik bırakılmış ise, tüzel kişilik ticaret sicilinden silinse bile şirketin tüzel kişiliğinin sona erdiğinin kabulü olanaksızdır. Bu durumda, tüzel kişiliğin yeniden ihyasına gidilerek taraf teşkili sağlanmak suretiyle yargılamanın devamının sağlanması gerekir.

Dosya kapsamından, hüküm altına alınan tazminat tutarlarından sorumlu tutulan davalı … şirketinin ticaret sicil kaydının TTK’nın geçici 7 nci maddesi uyarınca ticaret sicilinden resen terkin edildiği, bu hususun Dairemiz’in 2023/70 Esas, 2023/9843 Karar sayılı kararından da belirtildiği anlaşılmaktadır.

Somut olayda mahkemece taraf teşkili sağlanmaksızın sonuca gidilmiş olması hatalıdır.

Mahkemece yapılacak iş davalı … Oto. Yed. Par. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin kayıtlı bulunduğu … Ticaret Sicil Müdürlüğü’nden adı geçen davalı şirketin ticaret sicil kayıtlarını celp etmek, sonrasında davacı tarafa adı geçen şirketi ihya etmesi için dava açmak üzere önel vernek, ihya davası açıldığı takdirde bu davanın sonucunu beklemek, tüzel kişiliğin yeniden ihyası halinde taraf teşkili sağlanarak sonucuna göre bir karar vermekten ibarettir.

VII. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan mahkeme kararının BOZULMASINA,
Bozma sebebine göre temyiz eden tarafların diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına,
Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgililere iadesine,
Dosyanın kararı veren Mahkemeye gönderilmesine,
05.12.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.