YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2023/9881
KARAR NO : 2023/10030
KARAR TARİHİ : 19.10.2023

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2015/795 E., 2022/481 K.
HÜKÜM/KARAR : Kısmen kabul

Taraflar arasındaki İlk Derece Mahkemesinde görülen hizmet tespiti ve sigorta primine esas kazancın tespiti istemli davadan dolayı verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.
İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararı davacı ile davalılardan Kurum ve … vekilleri tarafından temyiz edilmekle, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulü ile temyiz konusu hükme ilişkin dava, 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun Geçici 3 üncü Maddesi delaletiyle 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 438 inci maddesinde sayılı ve sınırlı olarak gösterilen hâllerden hiçbirine uymadığından, temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılmasına ilişkin isteğin reddine karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin …’a ait işyerinde 16.04.2000 tarihinde çalışmaya başladığını, işyerinin şirketleşmesinden sonra da … Kuaför …Tic. Ltd. Şti unvanlı işyerinde 06.08.2005 tarihinden itibaren çalışmaya başladığını, çalışmalarının 16.09.2011 tarihine kadar devam ettiğini, davacının 16.04.2000-16.09.2011 tarihleri arasındaki süreçte evlilik sebebiyle işten ayrıldığı 12.10.2003-12.01.2005 tarihleri arası hariç çalışmalarının kesintisiz olduğunu, ancak …Uçkıın yanındaki çalışmalarına ait sigorta bildiriminin hiç yapılmadığını, şirkette de 20.11.2007 tarihinden sonra sigortalı gösterildiğini, en son ücretinin net 1.500,00 TL olmasına rağmen bildirimlerinin asgari ücretten yapıldığını, oysa davacının mesleki ehliyet ve diploma sahibi manikürcü olduğunu, bu nedenle davacının 16.04.2000-12.10.2003, 12.01.2005-05.08.2005 tarihleri arasında davalı …’a ait işyerinde, 06.08.2005-19.11.2007 tarihleri arasında ise davalı şirket nezdinde sigortasız geçen hizmetlerinin tespitini, eksik bildirilen kazançları ile eksik ödenen sigorta primlerinin tespitini talep ve dava etmiştir.
II. CEVAP
1.Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde, davacının şahsi sicil dosyasında işyerinde 20.11.2007 tarihînde çalışmaya başladığının 16.09.2011 tarihinde çalışmalarının sonlandırıldığının belirlendiğini, Kurum kayıtlarında başkaca bir çalışmasının bulunmadığını, davalı şirket işyerinin 24.08.2005 tarihinde Kanun kapsamına alındığını, iddianın sadece tanık beyanlarına dayanılarak ispat edilemeyeceğini, işyeri kayıtlarının celp edilmesini, iddianın resmi sağlıklı delillerle ispatlanması gerektiğini, davacının ücret iddiasının da yazılı delil ve belge ile ispatlanmasını, haksız ve dayanaksız davanın reddine karar verilmesi gerektiğini beyan etmiştir.
2.Davalılar vekili cevap dilekçesinde, davacının davalı …’a ait işyerinde geçtiğini iddia ettiği çalışmaların hak düşürücü süre içerisinde talep edilmediğini, davacının diğer davalı şirket işyerinde çalışmaya başladığı tarihin ise 20.11.2007 tarihi olduğu ve bu tarihte de Kuruma bildiriminin yapıldığı, davacının iddialarının gerçeği yansıtmadığını, davacının ayda 16 gün çalıştığını, davacının ücret iddiasının da gerçek dışı olduğunu, davacının bordroları ihtirazı kayıtsız imzaladığını, davacının ücretinin bordrolarda yazılı ücret olduğunu, davacının haksız ve mesnetsiz istemlerini havi davanın reddini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
Özetle; “Açılan davanın kısmen kabulüne kısmen reddine, 16.04.2000 – 12.10.2003 tarihleri arasındaki tespiti istenen sürelere ilişkin talebin hak düşürücü süreye uğramış olması nedeniyle reddine, davacının 0108608 sicil numaralı iş yerinde; 12.01.2005 – 05.08.2005 tarihleri arasında 197 gün, davacının … sicil numaralı iş yerinde; 06.08.2005 – 31.12.2005 tarihleri arasında 145 gün, 01.01.2006 – 30.06.2006 tarihleri arasında 180 gün, 01.07.2006 – 31.12.2006 tarihleri arasında 180 gün, 01.01.2007 – 30.06.2007 tarihleri arasında 180 gün, 01.07.2007 – 19.11.2007 tarihleri arasında 139 gün, 2007 yılı 11. ayında 11 gün, 2007 yılı 12. ayında 30 gün, 2008/1-2-3-4-5-6-7-8-9-10-11-12. aylarında ayda 30 gün, 2009/1-2-3-4-5-6-7-8-9-10-11-12. aylarında ayda 30 gün, 2010/1-2-3-4-5-6-7-8-9-10-11-12. aylarında ayda 30 gün, 2011/1-2-3-4-5-6. aylarında ayda 30 gün, asgari ücretin 2,5 katı ücretle çalıştığı ve SGK’ya bildirilmeyen sürelerin tespitine”dair karar verilmiştir.
IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekillerince temyiz isteminde bulunmuştur.
2. “… Dava dosyasının incelenmesinde, Mahkemece, davacının 16.04.2000 ile 12.10.2003 tarihleri arasındaki tespitini istediği çalışmalarının hak düşürücü süreye uğradığından bahisle reddedilmesine karar verilmesinde bir isabetsizlik yoktur. Ancak mahkemece davacının reddedilen talebi dışındaki tarihlerde davalıya ait işyerinde hizmet akdine bağlı olarak aylık 30 gün süreyle çalıştığının tespitine karar verilmiş ise de, davacının 20.11.2007 yılından itibaren Kuruma yansıyan bildirimlerinin haftalık 4 gün asgari ücret üzerinden aylık toplam 16 gün olması ile beyanlarına başvurulan bordrolu ve diğer tanıkların davacının haftada 4 gün çalıştığını beyan etmeleri karşısında, dosyada yer alan bilgi ve belgeler karar vermeye elverişli görünmemektedir. Bu bakımdan, davacının çalışmasının gerçekliği, işin ve işyerinin kapsam ve niteliğiyle süresinin belirlenebilmesi amacıyla, dava konusu dönemde davacı ile birlikte çalışan ve işverenin bordrolarında kayıtlı kişiler ile aynı yörede komşu veya benzeri işleri yapan başka işverenler ve bu işverenlerin çalıştırdığı bordrolara geçmiş kişiler resen saptanarak, çalışmaların varlığı ve süresi yönünden bilgi ve görgülerine başvurulmalı, bunun dışında sigortalının kayıtlarda gözükmeyen çalışmalarının hangi nedenlerle kayıtlara geçmediği ya da bildirim dışı kaldığı hususu gereğince tespit edilerek, davalı işyerinde tespiti istenen dönemde Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa, belgeler getirtilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde; iş yerlerinin kapsamı, kapasitesi ile işin ve işyerinin niteliği nazara alınmalı, böylece bu konuda gerekli tüm soruşturma yapılarak uyuşmazlık konusu husus, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip, deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek, davacının çalıştığı iddia edilen süreler tereddütsüz belirlenerek, varılacak sonuca göre bir karar verilmelidir ve tespitine karar verilen sürede davacının aldığı aylığın tespitinde, işçi sendikalarınca gönderilen emsal ücret cevapları ve tanık beyanlarından hareketle sonuca gidilmiş ise de, yukarıdaki esaslar dahilindeki deliller celp edilip, değerlendirildikten sonra, sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, eksik araştırma sonucu, yazılı şekilde hüküm kurulması isabetsizdir.” gerekçesi ile ilk derece mahkemesi kararı bozulmuştur.
B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla özetle; davanın kısmen kabulüne; 1-16.04.2000-12.10.2003 tarihleri arasındaki tespiti istenen sürelere ilişkin talebin hak düşürücü süreye uğramış olması nedeniyle reddine; …sicil numaralı işyerinde; 12.01.2005-05.08.2005 tarihleri arasında 108 gün prime esas asgari ücretle, 1132672 sicil numaralı işyerinde 06.08.2005-31.12.2005 tarihleri arasında 76 gün prime esas asgari ücretle, 01.01.2006-30.06.2006 tarihleri arasında 104 gün prime esas asgari ücretle, 01.01.2006-31.12.2006 tarihleri arasında 104 gün prime esas asgari ücretle, 01.01.2007-30.06.2007 tarihleri arasında 104 gün prime esas asgari ücretle, 01.07.2007-19.11.2007 tarihleri arasında 60 gün prime esas asgari ücretle olacağına, 2-Davacının Kurum kayıtlarında görülen ücretle çalıştığına, kayıtların düzeltilmesine gerek olmadığına, dair karar verilmiştir.
VI. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ile davalılardan Kurum ve … vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
1.Davacı vekili dilekçesinde özetle; kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.
2.Davalı … vekili özetle, mirası reddettiklerini ve hükmün bozulmasını istemiştir.
3.Davalı Kurum vekili dilekçesinde özetle; kararın bozulmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, hizmet tespiti ve sigorta primine esas kazancın tespiti istemine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.
3. Değerlendirme
Eldeki dava dosyası incelendiğinde mahkemece eksik araştırma ile hüküm kurulduğu anlaşılmaktadır. Dosyada mevcut mirasın reddi kararı çerçevesinde işveren muris …mirasçılarının mirası reddettiği anlaşılmakla, mirasçıların mirasçılık sebebiyle davalı sıfatlarının ortadan kalkması ve bir miras şirketinin bulunmaması karşısında, öncelikle muris …dönemine ilişkin olarak kabule konu dönem bakımından miras şirketine temsilci atanmak suretiyle davanın görülmesi gerektiğinin gözetilmemesi isabetsizdir ve ilgili durum sair yönler incelenmeksizin bozma nedenidir.
VII. KARAR
Açıklanan sebeplerle,
Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgililere iadesine,
Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine, 19.10.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.