YARGITAY KARARI
DAİRE : 12. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2023/1086
KARAR NO : 2023/9163
KARAR TARİHİ : 21.12.2023

MAHKEMESİ : Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi
…
…

Yukarıda tarih ve numarası yazılı Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın müddeti içinde temyizen tetkiki alacaklı tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hâkimi … tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü :
Sair temyiz itirazları yerinde değil ise de;
Borçlunun icra mahkemesine başvurusunda sair şikayeti ile birlikte alacaklı tarafından genel haciz yoluyla ilamsız icra takibine başlandığı ve aynı alacak için hakkında rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip de başlatılmış olduğunu ileri sürerek mükerrer takibin iptalini talep ettiği, ilk derece mahkemesince; şikayetin reddine karar verildiği, borçlu tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesince; ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, alacaklı tarafından öncelikle ilamsız icra takibine geçildiğinden alacaklının tercih hakkını bu takipten yana kullandığından aynı borca ilişkin ipoteğin paraya çevrilmesi yolu ile takip yapamayacağı ve borçlu şirket yönünden takibe konu alacağın, rehin tutarı ile karşılanamayacağının belirgin bir şekilde anlaşılamadığı gerekçesiyle birleşen davanın kabulü ile Çarşamba İcra Müdürlüğünün 2019/3240 Esas sayılı dosyasında (Ör: 6 takip) takibin mükerrerlik nedeni ile iptaline karar verildiği görülmektedir.
İİK’nın 45. maddesinde; “Rehinle temin edilmiş bir alacağın borçlusu iflasa tabi şahıslardan olsa bile alacaklı yalnız rehinin paraya çevrilmesi yoluyla takip yapabilir. Ancak rehinin tutarı borcu ödemeye yetmezse alacaklı kalan alacağını iflas veya haciz yoluyla takip edebilir” hükmüne yer verilmiştir. İİK’nın 45. maddesi asıl borçlular ile ilgili olarak düzenlenmiş olup, alacağı rehinle temin edilen bir kimsenin “rehni veren” hakkında doğrudan doğruya genel haciz yolu ile takibe geçmesini önlemekte ve rehinle temin edilmiş bir alacağın borçlusu iflasa tâbi şahıslardan olsa bile, alacaklının yalnız rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip yapabileceğine ilişkin bulunmaktadır. Bir diğer anlatımla, İİK’nın 45. maddesi asıl borçlu için getirilmiş bir kural olup, kefiller hakkında uygulanmaz. Öte yandan, Hukuk Genel Kurulunun 18.04.2001 tarih ve 2001/12-354 Esas, 2001/367 Karar sayılı ilamında açıklandığı üzere alacağın rehin tutarı ile karşılanamayacağının anlaşılması ve bunun belirgin olması durumunda tahsilde tekerrür olmamak kaydı ile alacaklının asıl kredi borçlusu hakkında genel haciz yolu ile takip yapmasına bir engel bulunmamaktadır.

Somut olayda, alacaklı banka tarafından asıl kredi borçlusu … Eğitim Kurumları Yayıncılık Matbaacılık İnş. Tic. Ltd. Şti’ne Çarşamba İcra Müdürlüğünün 2019/3239 Esas sayılı takip dosyasında alacaklı tarafından 22/02/2017 tarihli kredi çerçeve sözleşmesi, Beşiktaş 17. Noterliğinin 04/09/2019 tarih 61721 yevmiyeli hesap kat ihtarnamesi (481.698,64 TL), 22/02/2017 tarihli kredi çerçeve sözleşmesi Beşiktaş 17. Noterliğinin 04/09/2019 tarih ve 61721 yevmiyeli hesap kat ihtarnamesine istinaden ilamsız takip başlatıldığı, yine alacaklı banka tarafından Çarşamba İcra Müdürlüğünün 2019/3240 Esas sayılı dosyası ile aynı borçlular aleyhine bu kez tahsilde tekerrür olmamak kaydı ile aynı ihtarnamelere dayalı, aynı alacağa ilişkin olarak ipoteğin paraya çevrilmesi yolu ile ilamlı takip başlatıldığı anlaşılmaktadır.
Bölge Adliye Mahkemesince, öncelikle ilamsız icra takibine geçildiğinden alacaklının tercih hakkını bu takipten yana kullandığından aynı borca ilişkin olarak ipoteğin paraya çevrilmesi yolu ile takip yapılamayacağı ve borçlu şirket yönünden takibe konu alacağın, rehin tutarı ile karşılanamayacağının belirgin bir şekilde anlaşılamadığı gerekçesi ile borçlu hakkında genel haciz yolu ile takip yapılmasına engel bir durumun bulunmadığına ve rehnin paraya çevrilmesi yolu ile takibin iptali gerektiğine hükmedilmiş ise de, icra dosyalarının incelenmesinde; her iki takipte de asıl alacak miktarının 481.698,64 TL, toplam alacakların 765.293,77 TL (Ör: 7) ve 766.046,01 TL (Ör:6) olduğu, alacaklı banka lehine kredi borçlusu … Eğitim Kurumları Yayıncılık Matbaacılık İnş. Tic. Ltd. Şti’nin bankaya karşı doğmuş ve doğacak tüm borçlarını karşılamak üzere toplam 4.000.000,00 TL bedelli ipotek tesis edildiği, ipotekle teminat altına alınan alacakların ipotek akit tablosundan anlaşılacağı üzere alacağı aşacak şekilde teminat altına alındığı görülmekle, yukarıda bahsedilen Hukuk Genel Kurulu kararında da belirtildiği üzere, asıl kredi borçlusu şirket yönünden takibe konu alacağın, rehin tutarı ile karşılanamayacağının belirgin olmadığı, dolayısıyla rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip başlatılmasının yeterli olduğu ve öncelikle rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip başlatılması gerektiği görülmekle içtihatlarımıza uygun olarak hangisinin önce yapılıp yapılmadığı önem arz etmeksizin genel haciz yoluyla başlatılan takibin iptaline karar verilmesi gerekirken farklı bir içtihat olan ve kambiyo takibi ile rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takibin aynı anda yapılmasına münhasır olan seçimlik hakkını önce kullandığı gerekçesine dayalı olarak ve yine bahsi geçen içtihada münhasır olarak sonraki takibin iptaline karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takibin iptali doğru görülmemiştir.
Bu durumda asıl borçlu … Eğitim Kurumları Yayıncılık Matbaacılık İnş. Tic. Ltd. Şti aleyhine, öncelikle rehinle temin edildiği anlaşılan alacağın tahsili amacıyla ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla takip yapılması gerekirken, İİK’nın 45. maddesinde yer alan düzenlemeye aykırı olarak genel haciz yoluyla ilamsız takip başlatılması doğru değildir.
O halde; Bölge Adliye Mahkemesince, asıl borçlu … Eğitim Kurumları Yayıncılık Matbaacılık İnş. Tic. Ltd. Şti yönünden Çarşamba İcra Müdürlüğünün 2019/3239 Esas sayılı dosyası ile başlatılan genel haciz yoluyla ilamsız takibin iptaline karar verilmesi gerekirken Çarşamba İcra Müdürlüğünün 2019/3240 Esas dosyası ile başlatılan rehinin paraya çevrilmesi yoluyla ilamlı takibin iptaline karar verilmesi yönünde hüküm tesisi isabetsiz olup, Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulması gerekmiştir.

SONUÇ : Alacaklının temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesinin 16.11.2022 tarih ve 2022/2666 E. – 2022/3492 K. sayılı kararının yukarıda yazılı nedenlerle, 5311 sayılı Kanun ile değişik İİK’nun 364/2. maddesi göndermesiyle uygulanması gereken 6100 sayılı HMK’nun 373/2. maddeleri uyarınca BOZULMASINA, harç alınmasına yer olmadığına, dosyanın Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 21.12.2023 gününde oy birliğiyle karar verildi.

…