YARGITAY KARARI
DAİRE : 5. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2023/4981
KARAR NO : 2023/10445
KARAR TARİHİ : 07.11.2023
MAHKEMESİ : Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/656 Esas, 2023/484 Karar
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : … 6. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2021/228 Esas, 2021/286 Karar
Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun’la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak terkini davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.
Kararın davacı idare ve davalılar … vd. birkısım davalılar vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince, İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın davacı idare ve davalılar … vd. vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince, başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare ve davalılar … vd. vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Kocaeli ili, … ilçesi, … köyü 147 ada 58 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescilini talep etmiştir.
II. CEVAP
1. Davalılar … vd. vekili cevap dilekçesinde özetle; acele kamulaştırma davası sonucunda verilen karardan sonra süresi içerisinde bedel tespit ve tescil davasının açılmadığını, aynı taşınmaza ilişkin açılmış bulunan el atma davasının birleştirilmesi gerektiğini beyan etmiştir.
2. Davalılar … vd. vekili cevap dilekçesinde özetle; acele el koyma kararından sonra süresi içerisinde davanın açılmadığını, idarece belirlenen bedelin düşük olduğunu beyan etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare ve davalılar … vd. vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
1. Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; emsal taşınmazın doğru alınmadığını, emsal karşılaştırmasının uygun yapılmadığını ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
2. Davalılar … vd. vekili istinaf dilekçesinde özetle; bilirkişi raporunun kanuna aykırı hazırlandığını 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 2 ve 4 üncü maddeleri ile Anayasanın 2 ve 10 uncu maddelerinin ihlal edildiğini, m² birim bedelinin emsallerine göre az belirlendiğini, davanın yasal sürede açılmadığını ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile bilirkişi heyet raporunda somut emsal olarak alınan … Mahallesi 1853 parsel sayılı taşınmaza ilişkin yararlanılan satışının gerçek kişiler arasında yapılan bir satış olup uygun olduğu, emsalin araştırılan imar durumuna ve tapu kaydına göre arsa niteliğinde olduğu, hem dava konusu taşınmazın, hem de emsal taşınmazın imar uygulaması görmemiş kadastro parselleri olup bilirkişi raporunda düzenleme ortaklık payı oranı düşülmemesinin doğru olduğu, Dairemizce taşınmazların Kadastro Genel Müdürlüğünün parsel sorgulama sistemi üzerinden yapılan incelemesinde uygun mesafede bulundukları, emlak vergisine esas rayiç değerlerinin aynı olduğu, yapılan karşılaştırmanın uyumlu olduğu, bilirkişi kurulunun Kanuna uygun olarak oluşturulduğu, belirlenen kamulaştırma bedelinin de adil ve hakkaniyete uygun olduğu, Dairemize yansıyan aynı bölgeye ilişkin dava dosyalarında belirlenen m² birim değerleri ile iş bu dava dosyasında kabul edilen m² birim değerinin uyumlu olduğundan istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare ve davalılar … vd. vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
1. Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesini tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.
2. Davalılar … vd. vekilleri temyiz dilekçesinde özetle; davanın süresinde açılmadığını, taraflarınca daha önce açılan el atma davasıyla birleştirme kararı verilmesi gerektiğini, bilirkişi raporlarının geçersiz olduğunu, emsal taşınmazın uygun alınmadığını, rayiç değerlere aykırı olarak m² birim bedelinin belirlendiğini, kaldırma kararına uygun karar verilmediğini ileri sürerek kararın kaldıılmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
Uyuşmazlık, temel olarak davacı idare ile davalı tapu malikleri arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.
2. 2942 sayılı Kanun’un 10 uncu maddesinin sekizinci fıkrası.
3. Değerlendirme
1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Arsa niteliğindeki taşınmaza 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesinde, aynı bölgeden Daireye intikal eden ve denetimden geçen dosyalar dikkate alındığında bir isabetsizlik görülmemiştir.
3. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukukî nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre; davacı idare ve davalılar … vd. vekillerinin aşağıda belirtilen paragraf haricindeki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
4. Taşınmazın tespit edilen toplam kamulaştırma bedelinin, hükmün infazında tereddüt uyandıracak şekilde hükümde açıkça gösterilmemesi bozmayı gerektirir.
Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca mahkeme kararının düzeltilerek onanması gerekir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Davacı idare ve davalılar … vd. vekillerinin sair temyiz itirazlarının reddine,
2. Davacı idare ve davalılar … vd. vekillerinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
3. İlk Derece Mahkemesi kararının hüküm fıkrasıın (1) nolu bendinin sonuna “kamulaştırma bedelinin 6.272.098,00 TL olarak tespitine” cümlesinin eklenmesi suretiyle hükmün DÜZELTİLEREK ONANMASINA,
Peşin alınan temyiz harçlarının Hazineye irat kaydedilmesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
07.11.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.