YARGITAY KARARI
DAİRE : 9. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2016/25272
KARAR NO : 2020/9988
KARAR TARİHİ : 30.09.2020

MAHKEMESİ :… Mahkemesi
DAVA TÜRÜ : ALACAK

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi taraf vekillerince istenilmekle, temyiz taleplerinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi … tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:
Y A R G I T A Y K A R A R I
Davacı İsteminin Özeti:
Davacı vekili, davacının 17.03.1997 tarihinden 20.12.2013 tarihine kadar davalıya ait “… Otel The Bosphorus …” adlı işyerinde, çalıştığını, işe iade talepli davanın … 6. … Mahkemesi’nin 2014/20 E. Sayılı dosyası ile derdest olduğunu, davacının ziyafet-servis departmanında şef olarak çalışıp, aylık brüt ücretinin 3.550,00-TL olup, ikramiyelerle birlikte 1 yılda 16 maaş aldığını, davalı işyerinde düzenli ve sistematik olarak fazla mesai yapıldığını, ayda yapılan fazla mesai saatlerinin toplamının çoğu kez 100 saati bulduğunu, tekne görevi verildiğinde, kayda değer şekilde fazla mesai yapmak mecburiyetinde kalınıldığını, bunların karşılığında ödeme yapmak yerine mümkün olduğunda fazla mesaiye karşılık izin kullandırıldığında, bu izinlerin şirket kayıtlarında ücretli izin anlamına gelen “PL” (paid leave) olarak geçtiğini, davalı firmanın temel politikasının çalışanların fazla çalışmalarını çalışanlara danışmadan PL olarak kullandırtmak olduğunu, … ile davalı arasında imzalanmış …’e de aykırı davranıldığını, … gereği fazla çalışma ücretinin % 75 üzerinden ödenmesi gerektiğini, … gereği denkleştirmenin de her bir saat karşılığında 1 saat 45 dakikaya denk geldiğini ve serbest zaman kullanımının yazılı başvuru şartı ile düzenlendiğini, davacının talebi olmamasına rağmen serbest zaman kullanmak yönündeki uygulamanın …’e aykırı olduğunu, çalışanların brüt maaşından yapılan kesintilerin ikramiyelerden de yapıldığını, ikramiyelerden yapılan kesintiler ise aylık ücret ile aynı şekilde olmaması gerektiğini, davacının terfi sınavına girip başarılı olarak 01…..2008 tarihinde terfi aldığını ve captain barmen statüsüne yükseldiğini, bordrolarda davacının personel kodunun 29 BA olduğunun görüleceğini, davacı ile aynı sınava giren ve davacı ile aynı ^ pozisyonda olan … isimli çalışan da aynı pozisyona terfi ettirildiğini, … isimli çalışanın aylık brüt ücretinin 3.911,00-TL olduğunu, bu eşitsizliğin keyfi ve hukuka aykırı olduğunu, …’ya ait Şubat 2013 bordrosunda da bu şahsın JV Captain pozisyonunda olduğunu, davacının alt pozisyonunda yer almasına rağmen ücretinin brüt 3.550,00-TL olduğunu ileri sürerek fazla çalışma ücreti, ikramiye alacağı ile son 5 yılın ücret fark alacaklarının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı Cevabının Özeti:
Davalı vekili, davacının 03…..1991 ila 20.12.2013 tarihleri arasında aralıklı olarak davalı işyerinde yiyecek-içecek bölümünde çalıştığını, son dönem çalışmasının 17.03.1997’de başladığını, davacının 01…..2008 tarihide terfi alarak bar garsonu ile barmenliğe yükseldiğini, almış olduğu maaşın da 2.071,00-TL’den 2.325,00-TL’ye yükseltildiğini, …’un 01…..2008 tarihinde ziyafet servis koordinatörü iken captain pozisyonuna geçtiğini ve ücretinin 2.580,00-TL olarak korunduğunu, ücret artışı yapılmadığını, iki çalışanın pozisyon değişikliğinin farklı türde olduğunu, davacının dikey, …’un yatay pozisyon değişikliği yaptığını, … ile …’un çalıştığı bölümlerin de davacının bölümlerinden farklı olduğunu, davacının son brüt ücretinin 2.709,00-TL olup, şef garson olarak çalıştığını, 18.11.2013 tarihinde daygapın çalıştığı işyerinin yenileme ve onarım çalışmaları nedeniyle kapatıldığını, bu nedenle … akdinin bildirimli ve tazminatlı olarak feshedildiğini, davacının çalışma süresi boyunca herhangi bir itirazda bulunmadan ikramiye ve fazla mesai alacakları yönünden kabule dayalı çalışıldığını, tüm alacakların maaş hesabına ödendiğini, çalışma çizelgeleri ile ücret bordrolarının karşılaştırılması ile açığa çıkacağını, ücret bordrolarında “FM-l”‘in normal fazla çalışmayı, “FM2″‘nin ise izin gününde yapılan çalışma anlamına geldiğini, davacının sendika üyesi olduğunu, sözleşme ve … gereğince her türlü hak ve alacağını aldığını beyan ederek ve zamanaşımı itirazında bulunarak davanın reddini savunmuştur.
Mahkeme Kararının Özeti:
Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Temyiz:
Karar, taraf vekillerince temyiz edilmiştir.
Gerekçe:
1-Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, tarafların aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.
2- Taraflar arasında davacının fark ücret ve ikramiye alacağının olup olmadığı uyuşmazlık konusudur.
Somut uyuşmazlıkta davacı işçi ücretinin emsallerinden daha düşük olarak ödendiğini ileri sürerek ücret ve ikramiye farkı alacağı taleplerinde bulunmuş, mahkemece emsal olduğundan bahisle işyerinde çalışan … adlı işçiyle davacının aynı ücreti alması gerektiği belirtilerek ücret farkı alacağının kabulüne, ikramiye alacağının reddine karar verilmiştir.
Davacı ile emsal olduğu belirtilen işçilerden …’nun aldığı ücretler değerlendirildiğinde davacının ücret farkına hak kazanmadığı anlaşılmaktadır. Diğer emsal olduğu belirtilen işçi …’un aldığı ücretlerin de davacıya göre baştan itibaren daha yüksek olduğu görülmektedir. Mahkemece, dosya içerisindeki bilirkişi raporunda … adlı işçinin ücretleri baz alınarak yapılan hesaplama doğrultusunda ücret farkına dair karar verilmişse de bu konuda eksik incelemeyle sonuca gidildiği görülmektedir. Salt tanıkların davacı ve …’un aynı pozisyonda çalıştığı yönündeki beyanları karşısında sonuca gidilmesi yeterli olmayıp her iki işçinin işe giriş tarihlerinden itibaren üvanları belirlenmeli ve fiilen yapılan işlerle görev ve sorumlulukları ortaya konmalı, … riskleri de değerlendirilmek suretiyle her iki işçi yönünden ücret noktasındaki ayrımı haklı kılan bir nedenin olup olmadığı tespit edilmelidir. Yapılacak inceleme sonucunda davacının ücretinin emsallerine göre eksik ödendiğinin belirlenmesi halinde ücret farkı ve bundan kaynaklanan ikramiye alacağı farkının kabulüne karar verilmelidir.
Diğer yandan işyerinde ikramiye ödemesi yapıldığı ihtilaf dışı olup, hükme esas alınan bilirkişi raporunda, brüt yapılan ikramiye ödemelerinden gelir vergisi ve diğer kesintilerin yapıldığı tespiti ile fark ikramiye alacağı olmadığı saptanmış ise de yapılan bu kesintilerin neler olduğunu ve yerinde olup olmadığını denetlemeye uygun hesap raporu ve karar gerekçesi bulunmamaktadır. Mahkemece denetime açık olmayan rapora itibarla yazılı şekilde karar verilmesi bozmayı gerektirmiştir.
3- Taraflar arasındaki diğer bir uyuşmazlık da davacının fazla çalışma alacağı talebine ilişkindir.
Davacının fazla çalışma yaptığı ihtilaf dışı olup, asıl meselenin fazla çalışmanın … e göre tam karşılığının ödenip ödenmediği noktasında toplanmaktadır.
Davalı işyerinde yürürlükte olan toplu … sözleşmesinde; her bir saat fazla çalışma için verilecek ücretin normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarının %75’e yükseltilmesiyle ödeneceği ve denkleştirmenin uygulandığı aylarda fazla çalışmanın olması halinde sendika üyesi işçilerin yazılı talebiyle zamlı ücret yerine her bir saat fazla çalışma yerine 1 saat 45 dakika serbest zaman olarak kullandırılabileceği düzenlenmiştir.
Dosyadaki bilgi, belge ve bilhassa tanık beyanlarından bir saat fazla çalışma karşılığının 1 saat serbest zaman olarak kullandırıldığı anlaşılmaktadır. Hükme esas alınan bilirkişi raporunda da “davacıya fazla çalışmalarına karşılık izin kullandırıldığı, izin kullandırılmayan/artan dönem açısından ise tahakkuk yapıldığı” yönünde tespit yapılmıştır. Ancak bu tespit denetime elverişli değildir.
Dolayısıyla 1 saat fazla çalışma karşılığında 1 saat serbest zaman kullandırılmakla artan 45 dakika için %75 zamlı ücretin ödenip ödenmediği denetime açık değildir. Bu nedenle mahkemece denetime açık olmayan rapora itibarla yazılı şekilde karar verilmesi bozmayı gerektirmiştir.
Sonuç: Temyiz olunan kararın yukarıda yazılı sebeplerden BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgililere iadesine, 30/09/2020 gününde oybirliğiyle karar verildi.