YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2022/8973
KARAR NO : 2023/11189
KARAR TARİHİ : 13.11.2023
MAHKEMESİ : … Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2020/1693 E., 2022/728 K.
HÜKÜM/KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : … 2. İş Mahkemesi
SAYISI : 2019/359 E., 2020/84 K.
Taraflar arasındaki iş kazasından kaynaklanan maddi tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın davalı … İnş. San. Tic. Ltd. Şti. vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı … İnş. San. Tic. Ltd. Şti. vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne ve duruşmanın düzenlendiği 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinde sayılı ve sınırlı olarak gösterilen hâllerden hiçbirine uymadığından, temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılmasına ilişkin isteğin reddine karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının 22.06.2007 tarihinde inşaat işinde çalışmakta iken iskeleden düşme sonucu yaralandığını, çalıştığı işin asıl işvereninin davalılardan … İnşaat Taah. Tur. Tic. San. Ltd. Şti. alt işverenin … Bilişim Reklam İnş. Tur. Gıda Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti. olduğunu, uğradığı zararın tazmini için, davalılardan … İnşaat Taah. Tur. Tic. San. Ltd. Şti. aleyhine, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile, 10.000,00 TL geçici ve kalıcı iş göremezlik tazminatı ve 75.000,00 TL manevi tazminatın tahsili için dava açıldığını, … 1. İş Mahkemesinin 2016/319 E- 2018/427 K sayılı dava dosyasında alınan 25.06.2018 tarihli bilirkişi raporuna göre davacının geçirmiş olduğu kaza nedeniyle geçici ve sürekli işgöremezlik tazminatının 181.494,14 TL olduğunun tespit edildiğini, … 1. İş Mahkemesinin 2016/319 Esas, 2018/427 Karar sayılı dosyasında davanın sadece 40.332,03 TL yönünden ıslah edilmiş olup, bakiye 141,162,11 TL yönünden fazlaya ilişkin haklarının saklı tutulduğunu belirterek, davacının bakiye 141.162,11 TL sürekli iş göremezlik tazminatının olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte, aralarında asıl işveren-alt işveren ilişkisi bulunan davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı … İnşaat…Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde, kazanın 22.06.2007 tarihinde meydana geldiğini, tazminat talebinin diğer davalı … Bilişim Ltd. Şti. açısından zamanaşımına uğradığını, taraflar arasında alt-üst işverenlik ilişkisi bulunmadığı, davalılar arasındaki sorumluluğun mülga 818 sayılı Borçlar Kanunu’nun 51. maddesi uyarınca eksik teselsül olarak değerlendirilmesi gerektiğini , davacının olay tarihinden itibaren zamanaşımı süresi içerisinde diğer davalı aleyhinde dava açmadığını, eksik teselsül hükümleri uygulama alanı bulacağından, işbu davayı müteselsilen sorumluluk hükümleri çerçevesinde kendisine de yöneltemeyeceğini, şirket aleyhine hükmedilen tazminat miktarının tüm ferileriyle birlikte … 4. İcra Müdürlüğünün 2019/503 Esas sayılı dosyasından 161.192,00 TL olarak davacıya ödendiğini, kesin hüküm bulunmamasının dava şartı olup usulden ret sebebi olduğunu, diğer davalı … de taraf göstermek suretiyle ek dava açılmasının yasaya aykırı olduğunu, müvekkilinin sorumluluğunun kalmadığını beyanla davanın reddini talep etmiştir.
Diğer davalı …’ cevap dilekçesi sunmamıştır.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, 141.162,11-TL maddi tazminatın kaza tarihi olan 22.06.2007 tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya ödenmesine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı … İnşaat.Ltd. Şti. vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
Davalı … İnşaat. Ltd. Şti. vekili olay tarihi itibariyle eksik teselsül hükümleri uygulama alanı bulacağından, işbu davayı müteselsilen sorumluluk hükümleri çerçevesinde müvekkili şirkete yöneltemeyeceğini, gerek zamanaşımı gerekse de eksik teselsül hükümleri gereğince davanın reddi gerektiğini, müvekkili ile … Bilişim Reklam Ltd. Şti. arasında alt-üst işveren ilişkisi olmadığını, davanın husumetten reddi gerektiğini beyanla kararı istinaf etmiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı tarafça … 1. İş Mahkemesinin 2016/319 Esas, 2018/427 Karar sayılı dosyasında alınan bilirkişi raporuna göre, önce açılan davada sadece 40.332,03 TL yönünden ıslah edildiği, bakiye 141,162,11 TL yönünden davalılar … İnşaat Ltd. Şti. ve … Bilişim Ltd. Şti. aleyhine müştereken ve müteselsilen tahsili talebi ile iş bu maddi tazminat davasının açıldığı, dava konusu olayda, davacının 22.06.2007 tarihinde iş kazası geçirmesi üzerine sürekli iş göremezlik oranı, Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunun 16.01.2013 tarihli raporuna göre % 33,2, Adli Tıp Kurulu 3. İhtisas Dairesinin 28.11.2016 tarihli raporuna göre % 41,2 ve Adli Tıp İkinci Üst Kurulunun 18.01.2018 tarihli rapora göre % 41.2 olarak belirlenmiş olup, bu durumda zamanaşımının başlangıç tarihinin, Adli Tıp Kurulu 3. İhtisas Dairesinin rapor tarihi olan 28.11.2016 tarihi olduğu, bu dava yönünden eksik tesülsül hükümlerinin uygulanamayacağı, maluliyetin kesinleşme tarihinin de 28.11.2016 tarihi olduğu dikkate alındığında, diğer davalı … şirketi yönünden zamanaşımı süresinin dolmadığı, kaldı ki, davalı … şirketi tarafından cevap dilekçesi sunulmadığı ve zamanaşımı itirazında da bulunulmadığı, davalı … şirketi yönünden ilk dava açılmakla zamanaşımının kesildiği, zamanaşımı süresinin davalı … şirketi açısından ek davada dolmadığı, davacının seçimlik hakkını kullanarak her iki davalıya karşı müştereken ve müteselsilen dava açmasında hukuka aykırı bir yön bulunmadığı, davalılar arasında asıl işveren-ait işveren ilişkisi mevcut olup, bu hususun … İş Mahkemesinin E- 2018/427 K sayılı, dosyası ile kesinleştiği anlaşılmakla, davalı vekilinin istinaf itirazının yerinde olmadığı gerekçesiyle davalı … İnşaat…Ltd.Şti. vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı … İnşaat..Ltd.Şti. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davalı … İnşaat..Ltd.Şti. vekili istinaf dilekçesinde belirttiği sebeplerle kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, sigortalının iş kazası nedeniyle sürekli iş göremezliğe uğraması sonucu maddi tazminat istemine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 371 inci maddeleri, 114/1-d maddesi, 4721 sayılı Türk Medeni Kanun’un 47 ve 48 inci maddeleri, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 547 nci maddeleridir.
3. Değerlendirme
1.Dava ehliyeti, kişinin bizzat veya vekili aracılığıyla bir davayı davacı veya davalı olarak takip etme ve usuli işlemleri yapabilme ehliyetidir. Dava ehliyeti, medeni hakları kullanma ehliyetinin usul hukukunda büründüğü şekildir; dolayısıyla, medeni hakları kullanma ehliyetine ( fiil ehliyetine ) sahip gerçek ve tüzel kişiler dava ehliyetine de sahiptirler.
2.Taraf sıfatına gelince; bir hakkı dava etme yetkisi ( dava hakkı ) kural olarak o hakkın sahibine aittir. Bir hakkın sahibinin kim olduğu, dolayısıyla o hakkı dava etme yetkisinin kime ait olduğu, ( o davada davacı sıfatının kime ait olacağı ) tamamen maddi hukuk kurallarına göre belirlenir. Ancak, bir davanın davacısının o dava yönünden davacı sıfatına sahip bulunmadığının belirlenmesi halinde, mahkeme dava konusu hakkın mevcut olup olmadığını inceleyemeyeceği ve sıfat yokluğundan davanın reddine karar vermek zorunda olduğu için, taraf sıfatı usul hukukunun da düzenleme alanındadır.
3. Eş söyleyişle, sıfat, dava konusu sübjektif hak (dava hakkı) ile taraflar arasındaki ilişkidir. Taraf ehliyeti, dava ehliyeti ve davayı takip yetkisi, davanın taraflarının kişilikleriyle ilgili olduğu halde, taraf sıfatı dava konusu sübjektif hakka ilişkindir (Baki Kuru-Ramazan Arslan-Ejder Yılmaz, Medeni Usul Hukuku, 7. baskı, … 1995, s. 231). Bu nedenle, davanın tarafları, taraf ehliyetine sahip olmalıdır. Yani, bir davada taraf olabilmek için, ya, hakiki şahıs; ya da, hükmi şahıs olmak gerekir. Zira, taraf ehliyeti, medeni hukukun haklardan istifade ehliyetine tekabül eder ( Saim Üstündağ, Medeni Yargılama Hukuku, C. I-II, 7. Baskı, … 2000, s.288).Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 06.06.2007 tarih, 2007/10-358 Esas, 2007/337 Karar sayılı kararında da benimsendiği üzere; ticari şirketin tüzel kişiliği ticaret sicilinden silinmesi (terkini) ile sona erer. Tüzel kişiliğin sona ermesi için tasfiye işlemlerinin eksiksiz yapılmış olması gerekir. Şayet tasfiye işlemleri gerektiği gibi tamamlanmamış ve tasfiyesi gereken hususlar eksik bırakılmış ise, tüzel kişilik ticaret sicilinden silinse bile şirketin tüzel kişiliğinin sona erdiğinin kabulü olanaksızdır. Bu durumda, tüzel kişiliğin yeniden ihyasına gidilerek taraf teşkili sağlanmak suretiyle yargılamanın devamının sağlanması gerekir. Şu halde yapılması gereken iş; anılan HGK kararı çerçevesinde, tüzel kişiliği sona eren davalı şirketin ihyası için tasfiye memurluğu ile Ticaret Siciline husumet yöneltilerek ayrı bir dava açılması için davacı tarafa uygun bir süre verilmeli, dava açıldığı takdirde bu davanın sonucu beklenmeli, tüzel kişiliğin yeniden ihyası halinde, taraf teşkili sağlanarak, sonucuna göre karar verilmelidir.
4. Somut olayda, dosya içinde bulunan … Ticaret Odası 30.09.2019 tarihli yazısında davalılardan … Bilişim Reklam İnş. Gıda Tur.Paz. Ltd. Şti.’nin TTK geçici 7 nci maddesi uyarınca 23.01.2014 tarihinde ticaret sicilinden terkin edildiği belirtilmiştir. Davalı şirketin iş bu dava nedeniyle ihya edildiğini gösterir kaydın dosya kapsamında bulunmadığı anlaşılmaktadır.
5. Bu açıklamalar doğrultusunda davalı şirketin bağlı olduğu Ticaret Sicil Müdürlüğünden iş bu terkin kaydının olup olmadığı usulünce araştırılıp söz konusu durumun varlığı halinde yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda davacı tarafa davalı … Bilişim Reklam İnş. Gıda Tur.Paz. Ltd. Şti. ‘ni ihya etmesi için dava açmak için önel vermek, ihya davası sonucuna göre anılan davalı yönünden de usulüne uygun şekilde taraf teşkili sağlanarak yargılama yapmak gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi hatalı olmuştur.
6. O halde, HMK 369/1 inci maddesi kapsamında taraf teşkiline dair kanunun açık hükmüne aykırı görülen sebep gözetilerek davalı bu aşamada davalı … İnşaat…Ltd. Şti. vekilinin temyiz itirazlarının sair yönleri incelenmeksizin verilen hüküm bozulmalıdır.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle ;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,
Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
13.11.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.