YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2023/8608
KARAR NO : 2023/11202
KARAR TARİHİ : 14.11.2023
MAHKEMESİ : … Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/780 E., 2023/878 K.
KARAR : Kısmen kabul
İLK DERECE MAHKEMESİ : … İş Mahkemesi
SAYISI : 2020/182 E., 2022/277 K.
Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Kararın davalı vekili ve fer’i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı vekili ve fer’i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I.DAVA
Davacı asil dava dilekçesinde özetle; 1985-1997 yılları arasında davalı Bakanlığa bağlı … Halk Eğitim Merkezinde her yıl 7-8 ay boyunca tam zamanlı “nakış eğitmeni” olarak çalışmasına rağmen SGK bildirimlerinin yarı zamanlı çalışmış gibi eksik bildirildiğini ileri sürerek, 1985-1997 yılları arasında eksik beyan edilen günlerin tam gün olarak düzeltilip geriye dönük ilgili SGK dosyasına işlenmesini, emeklilik hak mahrumiyetinin giderilmesini, 1985-1997 yılları arasında toplamda 13 yıl bilfiil aynı kurumda çalışmasından dolayı süreklilik arz ettiği halde kıdem-ihbar hak edişinin tarafına ödenmesine karar verilmesini istemiş; 19.10.2017 tarihli celsedeki beyanında “Dava dilekçemi aynen tekrar ediyorum, kıdem tazminatı ve ihbar tazminatı taleplerine ilişkin olarak davamdan feragat ettim, ancak benim sigorta sürelerim çalıştığımdan daha eksik gösterilmiştir, davamı buna ilişkin olarak açıyorum, ben 1985 yılında çalışmaya başladım, 1997 yılına kadar çalıştım, saat ücretli olarak çalıştım, sözleşmeli çalışandım, yaz tatillerinde çalışmadım, yani Eylal- Ekim ile Mayıs- Haziran arası çalıştım, ben 1985 ve 1990 yılları arasında şubat tatili olan 15 günlük sürede de çalıştım, ancak sonrasında şubat ayındaki 15 tatillerde çalışmadım, ben … Halk Eğitim merkezindeki eksik gösterilen çalışmalarıma ilişkin olarak da dava açmıştım, bu dava lehime sonuçlandı, karar örneği de dava dilekçeme eklemiştim, davamın kabulüne karar verilmesini istiyorum” şeklinde talebini açıklamıştır.
II.CEVAP
Davalı … Bakanlığı vekili cevap dilekçesinde özetle; hak düşürücü süre itirazı yanında, 04.11.1983 tarihli Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmen ve Yöneticilerinin Ücretli Ders Saatlerine ilişkin Bakanlar Kurulu kararında kadrolu bulunmayan uzman ve usta öğreticilerin ders ücreti karşılığı görevlendirileceğinin belirtildiğini ve davacının sigorta primlerinin işe giriş tarihinden günümüze kadar mevcut mevzuat çerçevesinde doğru hesaplandığından eksik bildirimin söz konusu olmadığını belirterek, davanın reddini istemiştir.
Fer’i müdahil SGK vekili cevap dilekçesinde özetle; hak düşürücü süre itirazında bulunarak, SGK kayıtlarının resmi belge olması nedeniyle davacının resmi kayıtlarda görülmeyen hizmetinin varlığının kanıtlanmasının ancak aynı güçte delillerle mümkün olduğunu, iddianın tanık beyanları ile ispatının mümkün olmadığını, kurum kayıtları ile çelişen davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
III.İLK DERECE MAHKEME KARARI
Dosya kapsamı, mevcut delil durumu, tanık beyanları ve bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesi sonucunda, bilirkişi raporunda hesaplamanın 7,5 saat 1 gün esasına göre yapıldığı ve davacının çalışmalarının kuruma 157 gün eksik bildirildiğinin tespit edildiği, raporun ayrıntılı ve gerekçeli olması nedeniyle denetime elverişli görüldüğünden, 1- Davanın kısmen kabulü ile; 5301014156193 sigorta sicil nolu davacı …’nın davalı Bakanlığa ait … Halk Eğitim Müdürlüğü iş yerinde;
1985/3. dönemde 30 gün çalışıp SGK’ya 2 gün bildirildiğinin,
1986/1. dönemde 90 gün çalışıp SGK’ya 6 gün bildirildiğinin,
1986/2. dönemde 8 gün çalışıp SGK’ya 1 gün bildirildiğinin,
1986/3. dönemde 56 gün çalışıp SGK’ya 4 gün bildirildiğinin,
1987/1. dönemde 87 gün çalışıp SGK’ya 6 gün bildirildiğinin,
1987/3. dönemde 57 gün çalışıp SGK’ya 4 gün bildirildiğinin,
1988/1. dönemde 91 gün çalışıp SGK’ya 6 gün bildirildiğinin,
1988/2. dönemde 11 gün çalışıp SGK’ya 1 gün bildirildiğinin,
1988/3. dönemde 37 gün çalışıp SGK’ya 3 gün bildirildiğinin,
1989/1. dönemde 91 gün çalışıp SGK’ya 6 gün bildirildiğinin,
1989/3. dönemde 64 gün çalışıp SGK’ya 4 gün bildirildiğinin,
1990/1. dönemde 83 gün çalışıp SGK’ya 6 gün bildirildiğinin,
1990/2. dönemde 21 gün çalışıp SGK’ya 2 gün bildirildiğinin,
1990/3. dönemde 53 gün çalışıp SGK’ya 4 gün bildirildiğinin,
1991/1. dönemde 82 gün çalışıp SGK’ya 6 gün bildirildiğinin,
1991/3. dönemde 66 gün çalışıp SGK’ya 5 gün bildirildiğinin,
1992/1. dönemde 86 gün çalışıp SGK’ya 6 gün bildirildiğinin,
1992/3. dönemde 66 gün çalışıp SGK’ya 5 gün bildirildiğinin,
1993/1. dönemde 79 gün çalışıp SGK’ya 5 gün bildirildiğinin,
1993/2. dönemde 8 gün çalışıp SGK’ya 1 gün bildirildiğinin,
1993/3. dönemde 25 gün çalışıp SGK’ya 2 gün bildirildiğinin,
1994/1. dönemde 51 gün çalışıp SGK’ya 4 gün bildirildiğinin,
1994/2. dönemde 2 gün çalışıp SGK’ya 1 gün bildirildiğinin,
1995/3. dönemde 18 gün çalışıp SGK’ya 2 gün bildirildiğinin,
1996/1. dönemde 62 gün çalışıp SGK’ya 4 gün bildirildiğinin,
1996/2. dönemde 23 gün çalışıp SGK’ya 2 gün bildirildiğinin,
1996/3. dönemde 29 gün çalışıp SGK’ya 2 gün bildirildiğinin,
1997/1. dönemde 56 gün çalışıp SGK’ya 56 gün bildirildiğinin,
1997/2. dönemde 12 gün çalışıp SGK’ya 1 gün bildirildiğinin tespitine,
Sigortalı gösterilmeyen günlerin sigortalılığından sayılıp sigortalı hizmetleriyle birleştirilmesine, karar verilmiştir.
IV.İSTİNAF
A.İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ve fer’i müdahil SGK vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.
B.İstinaf Sebepleri:
1.Davalı Vekilinin İstinaf Sebepleri
Davalı vekili istinaf dilekçesinde; davacı ile davalı Bakanlık arasında yapılan 09.11.1993 tarihli sözleşmeden anlaşılacağı üzere, davacının davalı Bakanlıkta belirtilen tarihler arasında usta öğretici olarak çalıştığını, 21.05.1977 tarihli Milli Eğitim Bakanlığı Kurumlarında Sözleşmeli veya Ek Ders Görevi ile Görevlendirilecek Uzman ve Usta Öğreticiler Hakkında Yönetmelik ile 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 89 uncu maddesi uyarınca yürürlüğe konulan Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmen ve Yöneticilerinin Ücretli Ders Saatlerine ilişkin 04.11.1983 tarihli Bakanlar Kurulu kararında kadrolu bulunmayan uzman ve usta öğreticilerin ders ücreti karşılığı görevlendirileceğini, davacının usta öğretici sıfatıyla ders ücreti karşılığında görevlendirileceğini kabul ettiğini, fakat aynı statüde olmamasına rağmen kadrolu öğretmenlerle sigorta primlerinin aynı şekilde değerlendirilmesi gerektiğini iddia ettiğini, davacının iddiasını destekler nitelikte somut belge olmadığını, ayrıca davacının iddiasının sadece tanık ifadeleriyle ispatlanamayacağını, bozma ilamından önce dosyaya sunulan 25.04.2018 tarihli ilk bilirkişi raporunda, dava dosyasının tümü üzerinde yapılan incelemede davacıya ait bordro ve hizmet çizelgelerinde ilgili dönemlerde aylık kaç gün çalıştığı bilgisinin bulunduğunu, kısmi süreli olduğu anlaşılan söz konusu çalışma günlerinde, günlük kaç saat çalışıldığına dair herhangi bir bilgi veya belgenin bulunmadığının tespit edildiğini, sonrasında dosyaya davacının çalışma saatlerine dair resmi belge sunulmadığını, dosya kapsamında dinlenen tanıkların da davacının çalışma süresi konusunda kesin beyanda bulunulmadığını, bu bakımdan kesin olmayan beyanlara dayanılarak hazırlanan 15.08.2019 tarihli ikinci bilirkişi raporunun hatalı olduğunu, davalı Bakanlığın resmi bir kurum olduğundan, tüm işlemlerin kayıt ve belgelere dayanmasının esas olduğunu, kuruma bildirilmeyen hizmetlerin sigortalı hizmet olarak değerlendirilmesine ilişkin davanın, tespiti istenen hizmetin geçtiği yılın sonundan başlayarak beş yıl içinde açılması gerektiğini, davacının da 1985-1997 yılları arasındaki döneme ilişkin olarak hizmet tespiti talebi bulunduğundan, 5 yıllık hak düşürücü sürenin fazlasıyla geçmiş olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasını istemiştir.
2.Fer’i Müdahil Kurum Vekilinin İstinaf Sebepleri
Fer’i müdahil SGK vekili istinaf dilekçesinde; mahkemece yeterli ve gerekli inceleme yapılmadan mevcut kurum raporları ve mevzuat dikkate alınmadan karar verildiğini, bu tür davaların kamu düzenini ilgilendirmesi nedeniyle resen araştırma yapılması gerektiğini, davacının işyerindeki çalışmalarında o yılın sonundan itibaren 5 yıllık hak düşürücü sürenin başladığını, dolayısıyla davacının en son işten ayrıldığı tarih ve ıslah tarihi itibariyle artık geriye doğru tüm çalışmaları yönünden 5 yıllık hak düşürücü sürenin dolduğunu belirterek, kararın kaldırılmasını istemiştir.
C.Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile ortadan kaldırma kararı sonrasında düzenlenen ve hükme esas alınan bilirkişi raporunda, davacının … Halk Eğitim Merkezindeki 1985 ve 1997 yıllarına ait çalışmaları bakımından hesaplamanın aylık çalışma süresinin 8’e bölünerek bildirim yapıldığı kabulünden hareketle bir hesap yapıldığı ve eksik bildirilen günlerin belirlendiği, … Halk Eğitim Merkezi ve Akşam Sanat Okulu Müdürlüğünün 29.03.2017 tarihli yazısında davacının hizmetlerinin çalışma saati/7,5 formülüne göre tespit edildiği, eksik gün bildirimi bulunmadığı bildirilmiş ise de, davacı ile yapılan uzman ve usta öğretici hizmet sözleşmesinin 3. maddesinde 8 saatin bir gün olarak dikkate alınacağının bildirilmesi, … Halk Eğitim Merkezi ve Akşam Sanat Okulu Müdürlüğünün 10.08.2009 tarihli yazısında davacının hizmetlerinin çalışma saati/8 formülüne göre belirlendiğine yönelik bilgi verilmesi, davacının çalışmalarının geçtiğini ileri sürdüğü işyeri bir kamu kuruluşu olup, kamu kuruluşlarında çalışanların hizmetlerinin kayıtlara geçirilmesinin ve ücret ödemelerinin belgelere dayandırılması esas olduğu, ücretli öğretmen statüsündeki davacının prim ödeme gün sayıları hesaplanırken 1 gün = 7,5 saat esası üzerinden hesaplama yapılması gerektiği, mahkemece bu doğrultuda yapılan tespitlere göre eksik gün bildirimi olduğunun belirlenmesinin yerinde olduğu, bununla birlikte, kısa kararda gerekçe ile çelişki oluşturacak ve infazda tereddüt yaratacak şekilde hüküm kurulması hatalı olduğu ve davalıların istinaf talebi bu nedenlerle yerinde olduğundan, bununla birlikte bu yanlışlığın giderilmesi için yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmadığından, kararın ortadan kaldırılarak, esasa ilişkin aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
Hüküm: Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere;
1-Yerel mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararının, HMK’nın 353/1-b-2. maddesi gereğince ortadan kaldırılmasına, esas hakkında yeniden karar verilmesine,
Davanın kısmen kabulü ile;
5301014156193 sigorta sicil nolu davacı …’nın davalı Bakanlığa ait … Halk Eğitim Müdürlüğü iş yerinde;
1985/3. dönemde 30 gün çalışıp hizmetlerinin SGK’ya 2 gün eksik bildirildiğinin,
1986/1. dönemde 90 gün çalışıp hizmetlerinin SGK’ya 6 gün eksik bildirildiğinin,
1986/2. dönemde 8 gün çalışıp hizmetlerinin SGK’ya 1 gün eksik bildirildiğinin,
1986/3. dönemde 56 gün çalışıp hizmetlerinin SGK’ya 4 güneksik bildirildiğinin,
1987/1. dönemde 87 gün çalışıp hizmetlerinin SGK’ya 6 gün eksik bildirildiğinin,
1987/3. dönemde 57 gün çalışıp hizmetlerinin SGK’ya 4 gün eksik bildirildiğinin,
1988/1. dönemde 91 gün çalışıp hizmetlerinin SGK’ya 6 gün eksik bildirildiğinin,
1988/2. dönemde 11 gün çalışıp hizmetlerinin SGK’ya 1 gün eksik bildirildiğinin,
1988/3. dönemde 37 gün çalışıp hizmetlerinin SGK’ya 3 gün eksik bildirildiğinin,
1989/1. dönemde 91 gün çalışıp hizmetlerinin SGK’ya 6 gün eksik bildirildiğinin,
1989/3. dönemde 64 gün çalışıp hizmetlerinin SGK’ya 4 gün eksik bildirildiğinin,
1990/1. dönemde 83 gün çalışıp hizmetlerinin SGK’ya 6 gün eksik bildirildiğinin,
1990/2. dönemde 21 gün çalışıp hizmetlerinin SGK’ya 2 gün eksik bildirildiğinin,
1990/3. dönemde 53 gün çalışıp hizmetlerinin SGK’ya 4 gün eksik bildirildiğinin,
1991/1. dönemde 82 gün çalışıp hizmetlerinin SGK’ya 6 gün eksik bildirildiğinin,
1991/3. dönemde 66 gün çalışıp hizmetlerinin SGK’ya 5 gün eksik bildirildiğinin,
1992/1. dönemde 86 gün çalışıp hizmetlerinin SGK’ya 6 gün eksik bildirildiğinin,
1992/3. dönemde 66 gün çalışıp hizmetlerinin SGK’ya 5 gün eksik bildirildiğinin,
1993/1. dönemde 79 gün çalışıp hizmetlerinin SGK’ya 5 gün eksik bildirildiğinin,
1993/2. dönemde 8 gün çalışıp hizmetlerinin SGK’ya 1 gün eksik bildirildiğinin,
1993/3. dönemde 25 gün çalışıp hizmetlerinin SGK’ya 2 gün eksik bildirildiğinin,
1994/1. dönemde 51 gün çalışıp hizmetlerinin SGK’ya 4 gün eksik bildirildiğinin,
1994/2. dönemde 2 gün çalışıp hizmetlerinin SGK’ya 1 gün eksik bildirildiğinin,
1995/3. dönemde 18 gün çalışıp hizmetlerinin SGK’ya 2 gün eksik bildirildiğinin,
1996/1. dönemde 62gün çalışıp hizmetlerinin SGK’ya 4 gün eksik bildirildiğinin,
1996/2. dönemde 23 gün çalışıp hizmetlerinin SGK’ya 2 gün eksik bildirildiğinin,
1996/3. dönemde 29 gün çalışıp hizmetlerinin SGK’ya 2 gün eksik bildirildiğinin,
1997/1. dönemde 56 gün çalışıp hizmetlerinin SGK’ya 56 gün eksik bildirildiğinin,
1997/2. dönemde 12 gün çalışıp hizmetlerinin SGK’ya 1 gün eksik bildirildiğinin tespitine,
Sigortalı gösterilmeyen günlerin sigortalılığından sayılıp sigortalı hizmetleriyle birleştirilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine,
Davalı … Bakanlığı harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,
Davalı kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan avukatlık asgari ücret tarifesine göre hesap ve takdir olunan 5.100,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
Davacı tarafından başlangıçta yatırılan 31,40 TL peşin harç ile 31,40 TL başvurma harcı toplamı 62,80 TL’nin karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine
Davacı tarafından yapılan toplam 1.945,00 TL yargılama giderinin davanın kabul (%50) ve red (%50) oranı sonucu bulunan 972,50 TL’sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, kalan kısmın davacı üzerine bırakılmasına,
Davalı … Bakanlığı tarafından yapılan toplam 157,00 TL yargılama giderinin davanın kabul ve red oranı sonucu bulunan 78,50 TL’sinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, kalan kısmın davalı üzerine bırakılmasına,
HMK’nın 333 üncü maddesi ve Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmelik’in 207 nci maddesi gereğince karar kesinleştiğinde gider avansından kullanılmayan kısmının yazı işleri müdürü tarafından ilgilisi hesap numarasını bildirmiş ise hesabına aktarılmasına, aksi halde masrafın gider avansından karşılanmak suretiyle PTT vasıtasıyla adrese ödemeli olarak gönderilerek iadesinin sağlanmasına,
2-İstinaf eden davalı … Bakanlığı ve feri müdahil SGK Başkanlığı harçtan muaf olduğundan ve harç yatırılmadığından harç konusunda karar verilmesine yer olmadığına,
3-Kararın taraflara tebliğine,
V.TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ve fer’i müdahil SGK vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
1.Davalı Vekilinin Temyiz Sebepleri
Davalı vekili; istinaf sebepleri doğrultusunda hükmün temyiz incelemesi sonucu bozulmasını istemiştir.
2.Fer’i Müdahil Kurum Vekilinin Temyiz Sebepleri
Fer’i müdahil Kurum vekili; istinaf sebepleri doğrultusunda hükmün temyizen bozulmasını istemiştir.
C.Gerekçe
1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, davacının davalı nezdinde hizmet akdine dayalı olarak 1985–1997 yılları arasında Kuruma bildirilmeyen sürelerde çalıştığının tespitine ilişkindir.
2.İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun Geçici 7 nci maddesi uyarınca davanın yasal dayanağı 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun 79/10 uncu maddesi.
3.Değerlendirme
1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle,
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
14.11.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.