YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2023/10615
KARAR NO : 2023/11216
KARAR TARİHİ : 14.11.2023
MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2023/135 E., 2023/288 K.
KARAR : Kısmen Kabulüne
Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen kurum işleminin iptali ile tespit davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.
İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararı davacı vekili ve davalı SGK vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I.DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının, 19.04.1990 – 17.11.2017 tarihleri arasında … Odasında kaydının bulunduğunu, şeker pancarı, tütün ve yağlı tohum ekimi yaparak çiftçilik ile uğraştığını, 15.09.1994 – 13.10.2017 tarihleri arasındaki sigorta primlerini kesintisiz olarak Kuruma yatırdığını, ancak Kurum denetmeni tarafından yapılan soruşturma ile oda kayıtlarının usulüne uygun tutulmadığı gerekçesiyle 30.04.2014 tarihi itibariyle sigortalılığının ve primlerinin geçmişe yönelik olarak iptal edildiğini, ödenen primlerin 10.338,60 TL fazla ödeme olarak gösterildiğini, Kurum işleminin yasaya ve iyi niyet kurallarına aykırı olduğunu ileri sürerek, aksi Kurum işleminin iptali ile davacının 10.04.2014 tarihinden itibaren, son prim ödeme tarihine kadar, fazlalık primler de göz önüne alınarak 4/b kapsamında zorunlu Tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tespitine ve bu sürelerin sigortalı sürelerine eklenmesine karar verilmesini istemiş; 25.01.2021 günlü celsedeki beyanında, taleplerinin 01.05.2014-30.04.2015 tarihleri arası olduğunu, ihya ile tüm primleri ödediklerini, herhangi bir prim borcunun kalmadığını, dava açılmasına Kurum sebebiyet verdiğinden yargılama gideri ve avukatlık ücretinin Kuruma yükletilmesini, davacının son prim ödeme günü dahil 13.10.2017 ve sonrası için Bağ-Kurluluk sürelerinin göz önüne alınmasını istemiştir.
II.CEVAP
Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini istemiştir.
III.İLK DERECE MAHKEME KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 25.01.2021 tarihli ve 2020/247 – 2021/53 E.K. sayılı kararıyla; davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.
IV.İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
Davacı vekili, kaldırma kararı gereğince Kuruma başvurularak 01.05.2014-30.04.2015 tarihleri arasındaki primleri ödenmiş sürelerin ihyasının istenildiğini, Kurumun 05.11.2020 günlü yazısı ile ihya için 10.965,62 TL’nin ödenmesinin istenildiğini, 12.11.2020 günlü dilekçe ile Kuruma başvurularak davacının 10.338,60 TL fazla ödemesinin bulunduğunun bunun borcundan mahsubunun istenildiğini, Kurumun 18.11.2020 günlü yazısı ile davacının 02.01.2018 günlü … Odasının kaydının bulunduğu belirtilerek talebin yerine getirilmediği, buna göre davacının işleminin yerine getirilmediğini, uyuşmazlığın davam etmekte olduğunu ve esas hakkında karar verilmesine yer olmadığı kararının yerinde olmadığını, bu nedenle davalı yararına avukatlık ücreti tayininin hatalı olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını istemiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin 23.05.2022 tarihli ve 2021/1066 – 2022/956 E.K. sayılı kararı ile dosyadaki yazılara, hükmün Dairece de benimsenmiş bulunan yasal ve hukuksal gerekçeleriyle dayandığı maddi delillere ve özellikle bu delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine, ileri sürülen tüm istinaf sebeplerinin İlk Derece Mahkemesince usul ve yasaya uygun bir şekilde değerlendirilerek hüküm kurulmasına göre yerinde bulunmayan istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK ‘nın 353/1-b-1. maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.
V.BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması ve Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi üzerine davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
Daire kararıyla; “… davalı Kurumca, davacının 01.10.1994 – 30.04.2014 tarihleri arasında Tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunun kabul edildiği, 01.05.2014 – 30.04.2015 tarihleri arasındaki dönemin yargılama sırasında ihya ile borçlanılarak ödenmesi üzerine sigortalılık süresinden sayıldığı, 30.04.2015 sonrası için ise, gerek dava dilekçesi içeriği, gerekse davacı vekilinin 25.01.2021 günlü celsedeki beyanı nazara alındığında, davanın konusuz kalmadığı belirgin olduğundan, 30.04.2015 sonrası dönem yönünden davanın esasına girilerek, usulüne uygun şekilde araştırma yapılıp, sonucuna göre karar verilmesi gerekmektedir” şeklindeki gerekçeyle hüküm bozulmuştur.
B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
İlk Derece Mahkemesinin 07.06.2023 tarihli ve 2023/135 – 2023/288 E.K. sayılı kararı ile bozmaya uyularak bozma ilamı doğrultusunda yapılan araştırma ve toplanan delillere göre davacının 31.05.2015-15.09.2016 tarihleri arasında tevkifat kesintisi olduğu anlaşılmakla, davacının 01.06.2015-31.12.2016 tarihleri arasında Tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğu, diğer dönem yönünden ise davacının ödemeyi yapılandırma kapsamında yaptığı ve bu dönem yönünden tescil, prim ödemesi ve tevkifatı bulunmadığı anlaşılmakla sair taleplerin reddine karar vermek gerektiği belirtilerek,
Davanın kısmen kabulüne, kısmen karar verilmesine yer olmadığına
01.10.1994-30.04.2014 tarihleri arası dönem yönünden konusu kalmayan davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına,
01.06.2015-31.12.2016 tarihleri arasında davacının 2926 sayılı Kanun kapsamında Tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tespitine, fazlaya dair talebin reddine dair hüküm kurulmuştur.
VI. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve davalı SGK vekili temyiz isteminde bulunmuşlardır.
B. Temyiz Sebepleri
1.Davacı vekili, yargılama sırasında davacının ihya yoluyla kazandığı süreler yönünden davanın reddine karar verilmek suretiyle davalı taraf yararına vekalet ücretine hükmedilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, kararın bu yönüyle bozulmasını istemiştir.
2.Davalı SGK vekili, kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, temyiz incelemesi sonucu bozulmasını istemiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, Kurum işleminin iptali ile 2926 sayılı Kanun kapsamında Tarım Bağ-Kur sigortalılığının geçerli olduğunun tespitine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun geçici 7 nci maddesi delaletiyle mülga 2926 sayılı Kanun’un 2, 3, 6, 9 ve 10 uncu maddeleri.
3. Değerlendirme
1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VII. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davacı vekili ve davalı SGK vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,
Aşağıdaki temyiz giderinin temyiz eden ilgiliye yükletilmesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,
14.11.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.