YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2022/11812
KARAR NO : 2023/10894
KARAR TARİHİ : 07.11.2023
MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2019/37 E., 2022/14 K.
KARAR : Kısmen Kabul
Taraflar arasında Mahkemece görülen iş kazası nedeniyle vefat eden sigortalının yakınlarının maddi ve manevi tazminat davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, (kapatılan) 21. Hukuk Dairesince Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.
Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabul ve kısmen reddine karar verilmiştir.
Mahkeme kararı davalılar …, … ve … tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; davacılar murisinin 08.01.2018 tarihinde meydana gelen iş kazasında vefat ettiğini belirterek müteveffanın anne, baba ve kardeşleri için maddi ve manevi tazminatın davalılardan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
II. CEVAP
1.Davalı … vekili cevap dilekçesinde özetle; …’in kar amacı gütmeyen, ticari saiki olmayan bir sivil toplum kuruluşu olduğunu, vakıf müteveffa …’in çalışmak için seçtiği ve elim bir kaza neticesinde hayatını kaybettiğini ana kadar çalışmalarını sürdürdüğünü, …’in demokratikleşme programı içinde projeleri olduğunu, bu programın Diyarbakır–Hakkari’de sürdürüleceğini, davacının bu proje içinde görevli olmadığını, görevli olmadığı halde müteveffanın o tarihlerde kendi iş takvimi açısından müsait olduğunu, bu bölgeleri görmek ve kişisel kariyeri için bir fırsat olacağını değerlendirerek çalışmaya katılmak istediğini, müteveffanın diğer üç arkadaşı ile birlikte Diyarbakır–Bismil yakınlarında sürücü …’in kullandığı araçta giderken trafik kazasında hayatın kaybettiğini, seçilen vasıtanın, vasıtanın güvenliğinin, yol durumunun ulaşımla ilgili her türlü konuda işveren konumu ile …’İN doğrudan veya dolaylı bir kusuru, gözetim eksikliği bulunmadığını, olayda tamamen üçüncü kişinin kusurunun bulunduğunu, kazadan dolayı işverenin sorumlu tutulma olanağının olmadığını savunarak davanın reddini talep etmiştir.
2.Davalı … ve … vekili cevap dilekçesinde özetle; davalı …’in 08.01.2008 tarihinde trafik kazasına sebebiyet verdiğini, araçta bulunan …’in vefat ettiğini, vefat nedeniyle murisin mirasçılarının aracın mali mesuliyet sigortası ve kaskosundan vefat tazminatı gerekçesiyle tahsilat yaptıklarını, murisin mirasçılarının kaza nedeniyle davalının sorumlu tutulabileceği bütün hak ve alacaklarına kavuştuklarını, işverene yöneltilen davada işverenle müteselsilen sorumlulukları bulunmadığını, bu nedenle … ve …’in davada taraf gösterilmesinin gereksiz olduğunu, husumet nedeniyle taraf olamayacağından taraf sıfatı düşürülerek davanın sadece işverene yöneltilmesi yönünde karar verilmesini istemiştir.
3.Davalı … Sigorta A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; 72 M 0371 plakalı araç 7–23767 numaralı zorunlu mali mesuliyet sigorta poliçesi müvekkil şirkete sigorta olduğunu, poliçede verilen ölüm teminat tutarının 80.000,00 TL olduğunu, manevi tazminatın poliçe kapsamında olmadığını, poliçede teminat limitinin gösterilmesi bu rakamın mutlak olarak ödeneceği anlamına gelmediğini, sigortacının sigortalının kusur oranına isabet eden zarardan poliçe limiti dahilinde sorumlu olduğunu savunarak davanın reddini talep etmiştir.
III. MAHKEME KARARI
Mahkemenin 06.07.2015 tarihli, 2008 / 144 Esas, 2015 / 851 Karar sayılı ilk kararında özetle; davalı … aleyhine açılan maddi ve manevi tazminat talepli davanın reddine, davalı … Sigorta A.Ş. aleyhine açılan manevi tazminat talepli davanın reddine, davalılar …, … ve … Sigorta A.Ş. aleyhine açılan maddi tazminat talepli davanın kabulü ile davacı … için 1.000,00 TL ve davacı … için 1.000,00 TL olmak üzere toplam 2.000,00 TL maddi tazminatın (davalı … Sigorta AŞ’nin poliçe limiti ile sorumlu olmak kaydı ile ve dava tarihinden itibaren faiz işletilmek sureti ile) kaza tarihi 08.01.2008 tarihinden itibaren işleyen yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, … için 10.000,00 TL, davacı … için 10.000,00 TL ve davacı … için 10.000,00 TL olmak üzere toplam 30.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi 08.01.2008 tarihinden itibaren işleyen yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine karar verilmiştir.
IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1.Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
2. (Kapatılan) 21. Hukuk Dairesinin 06.12.2018 tarihli ve 2017/1245 Esas ve 2018/9041 Karar sayılı ilamında özetle; İş Kanunu’nun 77 nci maddesinin öngördüğü koşullar göz önünde tutularak, SGK Teftiş raporunda iş kazası olduğu tespit edilen olay neticesinde vefat eden sigortalıya, işvereni Türkiye Ekonomik ve Sosyal Etüdler Vakfının araç temini konusunda sorumluluğu irdelenmek ve işin denetim ve gözetim altında yapılması için iş organizasyonunun usulüne uygun teşkil edilip edilmediği hususlarının tartışılmak suretiyle sonuca gidilmesi gerekirken, yeterli inceleme yapılmaksızın, olayın oluşuna aykırı kusur raporuna itibarla karar verilmesinin hatalı olduğu, Mahkemece yapılacak işin, müteveffanın davalı Vakıf bünyesinde proje asistanı olarak çalışırken seminer programı nedeni ile … ilinden … İli’ne gönderildiği, program dönüşü … Havalimanına gidiş için ekip halinde umuma açık, bölge halkının kullanımında olan minibüse bindikleri gözetilerek işveren davalı …’nın seminer programı nedeni ile gönderdiği ekibin güvenli şekilde ulaşımı sağlamak adına seminerde görevlendirilen kişi sayısı da araştırılarak araç temini konusunda sorumluluğunun değerlendirilmesi, yine müteveffanın içinde olduğu ekibin güvenli ulaşımı amacı ile ödendiği iddia edilen gider ve/veya harcırahların net olarak tespiti ile mutat ve/veya özel vasıtayı karşılamasının mümkün olup olmadığının araştırılması, özellikle olayın gerçekleştiği bölgenin kış şartlarındaki hava ve yol durumunun gözetilerek Vakfın sorumluluğunun incelenmesi amacı ile 77 nci madde kapsamında tarafların iş güvenliği konusunda sorumluluklarının tespiti açısından dosyanın alanında uzman iş güvenliği uzmanlarından oluşturulacak üç kişilik bilirkişi heyetine incelettirilerek, davacı tarafın itirazlarını da karşılayacak şekilde, tarafların kusur ve sorumluluklarını belirlemek suretiyle sonuca göre bir karar vermekten ibaret olduğu belirtilerek mahkeme kararı bozulmuştur.
B. Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin 13.01.2022 tarihli ve 2019/37 Esas, 2022/14 Karar sayılı kararı ile bozma ilamı kapsamında İş Kanunu’nun 77 nci maddesinin öngördüğü koşullar da göz önünde tutularak proje asistanı olarak çalışan ve iş kazası geçirdiği sırada seminer programı nedeniyle … ilinde bulunan müteveffanın işvereni olan davalı …’nın araç temini konusunda sorumluluğu irdelenmek ve işin denetim ve gözetim altında yapılması için iş organizasyonunun usulüne uygun teşkil edilip edilmediği hususlarının tartışılması amacıyla alanlarında uzman kusur bilirkişi heyetinden rapor aldırıldığı, raporda davalı işverenin seminer programı nedeni ile gönderdiği ekibin güvenli şekilde ulaşımı sağlamak adına seminerde görevlendirilen kişi sayısı da irdelenerek araç temini konusunda sorumluluğunun ve ekibin güvenli ulaşımı amacı ile ödendiği iddia edilen gider ve/veya harcırahların tespiti ile mutat ve/veya özel vasıtayı karşılamasının mümkün olup olmadığının da değerlendirildiği, ayrıntıları 15.03.2019-09.12.2019 ve 24.08.2020 tarihli aynı doğrultuda olan kusur bilirkişi heyet raporlarında gösterildiği üzere davalı …’in … ilinden seminerin gerçekleşeceği yere önce uçak ve devamında yerel araçlarla ulaşımı sağladığı, bu amaçla dava dışı … Turizm A.Ş. tarafından davalı adına düzenlenen faturaya göre davacı için ve diğer katılımcılar için ödeme yapıldığının görüldüğü, davacı için yapılan 168,00 TL’lik ulaşım giderinin kaza tarihi de göz önünde tutularak davacının ulaşım giderlerini genel seviyede karşılayabilecek düzeyde yapıldığının anlaşıldığı, yine kaza yapan aracın 4 yaşında Volkswagen marka araç olması, geçerli muayenesi bulunması ve teknik arıza bulunduğuna veya aracın yola uygun olmadığına yönelik dosyaya yansır hiçbir tespit bulunmaması, araç şoförünün uygun ehliyetinin bulunması da gözetilerek davalı …’in görevlendirdiği personeline güvensiz bir ulaşım ve dolayısıyla güvensiz bir çalışma ortamı sağladığından söz edilemeyeceği, diğer bir deyişle davalı …’in personelinin mutat ulaşımı için gerekli seviyede mali ve teknik desteği sağladığının söylenebileceği, zira kaza yapan araçta sadece işveren personeli değil yöre halkından başkaca yolcuların da bulunduğu gözetilerek kullanılan aracın mutat araç kriterlerini sağladığı, iş sağlığı ve güvenliği mevzuatında özel araç tahsis edilmesi şeklinde işverenlere yüklenen bir yükümlülük de bulunmadığı, bu durumda davalının bu durumda alması gerekli ilave bir ulaşım önleminin tespit edilemediği gözetilerek ilamda belirtildiği şekilde tüm araştırmalar yapılmasına rağmen davalı …’e yüklenebilecek kusur bulunamadığından ve açıklanan hususlar dışında kalan diğer hususların bozma ilamı kapsamında olmadığı gözetilerek davalı … aleyhine açılan maddi ve manevi tazminat talepli davanın reddine, davalılar … (mirasçıları), … aleyhine açılan maddi tazminat talepli davanın kabulü ile davacı … için 1.000,00 TL ve davacı … için 1.000,00 TL olmak üzere toplam 2.000,00 TL maddi tazminatın kaza tarihi 08.01.2008 tarihinden itibaren işleyen yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, davalılar … (mirasçıları) ve … aleyhine açılan manevi tazminat talepli davanın kabulü ile … için 10.000,00 TL, davacı … için 10.000,00 TL ve davacı … için 10.000,00 TL olmak üzere toplam 30.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi 08.01.2008 tarihinden itibaren işleyen yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar …, … ve … tarafından temyiz isteminde bulunulmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
1.Davalı … temyiz dilekçesinde özetle; davacı murislerinin, aracın mali mesuliyet sigortasından ve kaskodan vefat tazminatı gerekçesiyle tahsilat yapmış oldukları, bu yönüyle maddi açıdan zararlarının giderilmiş olduğu, bu yönüyle kaza nedeniyle davalının sorumlu tutulabileceği bütün hak ve alacaklarına kavuştukları halde, davacıların mükerrer bir talepte bulunmalarının ve bu talebin kabulünün davacılar yönünden sebepsiz zenginleşmeye yol açtığını, davacı murislerin, manevi tazminat taleplerinin davalı murislerine yönetilmiş olmasının yasa ve hukuka aykırı olmakla birlikte hükmedilen miktarın fahiş düzeyde olduğundan kabul edilemez olduğunu beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.
2.Davalı … temyiz dilekçesinde özetle; davacı murislerinin, aracın mali mesuliyet sigortasından ve kaskodan vefat tazminatı gerekçesiyle tahsilat yapmış oldukları, bu yönüyle maddi açıdan zararlarının giderilmiş olduğu, bu yönüyle kaza nedeniyle davalının sorumlu tutulabileceği bütün hak ve alacaklarına kavuştukları halde, davacıların mükerrer bir talepte bulunmalarının ve bu talebin kabulünün davacılar yönünden sebepsiz zenginleşmeye yol açtığını, davacı murislerin, manevi tazminat taleplerinin davalı murislerine yönetilmiş olmasının yasa ve hukuka aykırı olmakla birlikte hükmedilen miktarın fahiş düzeyde olduğundan kabul edilemez olduğunu beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.
3.Davalı … temyiz dilekçesinde özetle; davacı murislerinin, aracın mali mesuliyet
sigortasından ve kaskodan vefat tazminatı gerekçesiyle tahsilat yapmış oldukları, bu yönüyle maddi açıdan zararlarının giderilmiş olduğu, bu yönüyle kaza nedeniyle davalının sorumlu tutulabileceği bütün hak ve alacaklarına kavuştukları halde, davacıların mükerrer bir talepte bulunmalarının ve bu talebin kabulünün davacılar yönünden sebepsiz zenginleşmeye yol açtığını, davacı murislerin, manevi tazminat taleplerinin davalı murislerine yönetilmiş olmasının yasa ve hukuka aykırı olmakla birlikte hükmedilen miktarın fahiş düzeyde olduğundan kabul edilemez olduğunu beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, iş kazasında vefat eden sigortalının yakınlarının maddi ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
6100 sayılı HMK Geçici 3/2 maddesi delaletiyle uygulama imkanı bulan 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanunla yapılan değişiklikten önceki 1086 sayılı HUMK’un 427 ilâ 444 üncü maddeleri, 6101 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkındaki Kanun’un 2 nci maddesi gereğince uygulanma olanağı bulunan 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 5 inci maddesi ve iş kazasının tespit tarihi itibariyle yürürlükte olan mevzuat hükümleri dikkate alındığında 818 sayılı Borçlar Kanunu’nun 41, 42, 43, 44, 46 ve 47 nci maddeleri ile 332 nci maddesi, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 77 nci maddesi, AAÜT nin 3/2 nci maddesi.
3. Değerlendirme
1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelerle bozmaya uyulmakla taraflar yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı dikkate alınarak, temyiz kapsam ve nedenlerine ve davalıların iddia ettiği sigorta şirketi tarafından yapılan ödemenin açılacak ek davada tartışılmasına göre, davalılar …, … ve …’ün aşağıdaki bentlerin kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
2. Dosya kapsamından, birden fazla davalı olmasının anlaşılması karşısında Mahkemece hüküm kısmında maddi hata edilerek “davalıdan alınarak davacıya ödenmesine” dair hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.
3. O halde, davalılar …, … ve …’ün bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları gözetilerek hüküm bozulmalıdır.
4.Ne var ki; bu aykırılıkların giderilmesi, yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden, hüküm bozulmamalı, 6100 sayılı Kanun’un Geçici 3 üncü maddesi dikkate alınarak 1086 sayılı Kanun’un 438 inci maddesi gereğince düzeltilerek onanmalıdır.
VI. KARAR
1.Temyiz olunan … 11. İş Mahkemesinin 13.01.2022 tarihli ve 2019/37 E.- 2022/14 K. sayılı ilamının hüküm fıkrasının 2 nci ve 3 üncü bendinin silinerek yerine geçmek üzere;
“2–Davalılar … (Mirasçıları), … aleyhine açılan maddi tazminat talepli davanın kabulü ile
a–)Davacı … için 1.000,00 TL ve davacı … için 1.000,00 TL olmak üzere toplam 2.000,00 TL maddi tazminatın kaza tarihi 08.01.2008 tarihinden itibaren işleyen yasal faizi ile birlikte davalılardan tahsili ile davacıya ödenmesine,
3– Davalılar … (mirasçıları) ve … aleyhine açılan manevi tazminat talepli davanın kabulü ile
a–)Davacı … için 10.000,00 TL, davacı … için 10.000,00 TL ve davacı … için 10.000,00 TL olmak üzere toplam 30.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi 08.01.2008 tarihinden itibaren işleyen yasal faizi ile birlikte davalılardan tahsili ile davacıya ödenmesine” ibarelerinin yazılmak suretiyle hükmün DÜZELTİLEREK ONANMASINA,
3. İstek hâlinde peşin alınan temyiz harcının ilgililere iadesine,
4. Dosyanın kararı veren Mahkemeye gönderilmesine,
07.11.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.