YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2023/2208
KARAR NO : 2023/10895
KARAR TARİHİ : 07.11.2023
MAHKEMESİ : Adana Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/1392 E., 2022/321 K.
KARAR : Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : … 5. İş Mahkemesi
SAYISI : 2017/744 E., 2020/400 K.
Taraflar arasındaki iş kazasından sürekli iş göremezliğe uğrayan sigortalının maddi ve manevi tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Kararın davalı …… A.Ş. vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararının davalı … …A.Ş. vekili tarafından temyiz edildiği; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının 05.05.2016 günü meydana gelen iş kazasında sürekli iş göremezliğe uğradığını iddia ederek maddi ve manevi tazminat isteminde bulunmuştur.
II. CEVAP
1.Davalı … Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu kazanın davacının kendi kusuru sonucu meydana geldiğini, kaza ile davalı arasında nedensellik bağı bulunmadığını, davacının tedavisi tamamlandıktan sonra davalı şirkette aynı biçimde çalışmasını sürdürdüğünü, 06-07-10.07.2017 tarihinde işe gelmemesi üzerine iş sözleşmesinin 11.07.2017 tarihli noter ihtarnamesiyle feshedildiğini savunarak davanın reddini talep etmiştir.
2.Davalı ……A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının …….A.Ş. işçisi olmadığını, diğer davalı şirketin işçisi olduğunu, kazanın gemi ambarında oluştuğunu, kazadan gemi donatanı adına gemi kaptanına ait olduğunu, …’ın bir sorumluluğu olmadığını, … Serbest Bölgede 26.12.2016 tarihli Liman Müteahhitliği Sözleşmesi gereğince, … Şirketinin liman müteahhitliği hizmetini yürüttüğünü, … Serbest Bölgenin devlete ait olduğunu, yönetiminin T.C. Ekonomi Bakanlığı, … Serbest Bölge Müdürlüğü tarafından şirketin bu hizmeti bir bütünlük içinde kendi işçileriyle ve kendi denetimi altında yerine getirdiğini, bu hizmeti doğrudan ……A.Ş.’ye değil T.C. Ekonomi Bakanlığı, Serbest Bölge Müdürlüğünün yönetiminde olan bölgeye verildiğini, üçüncü kişilere doğrudan hizmet verilerek üçüncü kişilere faturalar kestiğini, örneğin dava dışı CBA Denizcilik İşleri Taş. Depolama Hiz. Tic. ve San. A.Ş. birtakım hizmetleri doğrudan … Şirketine yaptırmakta, bir takım hizmetleri kendisinin yaptığını, iddia edilen kazanın meydana geldiği hizmetin, hangi şirket adına yapıldığı ve hangi şirkete fatura edildiğinin önemli olduğunu, ……A.Ş.’nin sorumluluğunu gerektirecek bir alt işveren üst işverenliğin söz konusu olmadığını savunarak davanın reddini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile … 4. İş Mahkemesi 2017/899 esas ve 2018/21 karar sayılı ilamı ile birleşen dosya ile birlikte, 163.228,08 TL maddi tazminatın kaza tarihi olan 05.05.2016 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya ödenmesine, davacının manevi tazminat talebinin meydana gelen iş kazasının ağırlığı, davacının %15 oranında kusurlu olması, % 32,2 maluliyeti olması, sosyal ve ekonomik durumları, davacının kaza tarihinde 27 yaşında olması, davacının duymuş olduğu elem, ızdırap, olayın ağırlığı, olay tarihi, hükmedilecek manevi tazminat tutarının zenginleşme aracı olmamasının yanında caydırıcılık uyandıran oranda olması gerektiği de gözetilerek 35.000 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 05.05.2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı …… A.Ş. vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
Davalı …… A.Ş. vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacının müvekkili …….A.Ş.’nin işçisi olmadığını, diğer davalı … Şirketinin … Serbest Bölgesinde faaliyet ruhsatıyla faaliyet gösterdiğini, …….A.Ş. tarafından ihaleyle bir hizmetin alınmadığını, dava konusu kazanın davacının Rebal By isimli geminin ambarında çalışırken meydana geldiğini, müvekkili …….A.Ş. Şirketinin … Serbest Bölgesini işlettiğini, gemilerin mahiyeti itibarıyla bir yapı niteliğinde olduğunu, TTK uyarınca ipotek edilebildiğini, TMK uyarınca taşınmaz rehni hükümlerinin uygulandığını, hükme esas alınan bilirkişi raporlarına istinaden geminin iş yeri olarak nitelendirilmemesinin mevzuata aykırı olduğunu, diğer davalı … Şirketinin yaptığı işin ……A.Ş.nin iştigal konusu olmadığını, iş yeri sayılan işin yapıldığı gemiyle hiçbir bağlantısı bulunmayan müvekkili … Şirketinin İş Kanunu’nun 2 nci maddesi uyarınca sorumluluğunu gerektirecek şekilde alt işveren-üst işveren ilişkisinin olmadığını, muz kolilerinin istifi tamamen gemi ve yük sahibinin sorumluluğunda olduğunu, muzların koli haline getirilmesinin tahliyeyle ve …….A.Ş. ile ilgisinin bulunmadığını, davacının durması gereken yerde değil hatalı olarak operasyon yapılan yerde durduğunu, kolinin önce gemi ambarında bulunan kolilerin üzerine, sonra hatalı yerde duran davacının üzerine düştüğünü, kaza iddiasına ilişkin işlemlerin gemi vinciyle yapıldığını, vincin gemiye ait olduğunu, iş yerinin gemi olduğunu, ilgili geminin donatanın sorumluluğunda olduğunu, ambar ve gemide güvenliğin sağlanması 2 nci kaptan/chief officer tarafından yerine getirildiğini beyanla Yerel Mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının 05.05.2016 tarihinde, … Limanı Serbest Bölge Sahasında, SGK kayıtlarına göre davalı … Nakliyat Gemi Acenteliği Turizm İnşaat Ticaret Limited Şirketi işçisi olarak çalışırken, gemi ambarında muz kolilerinin üzereni düşmesi neticesi yaralandığı, kazanın Kurum tarafından 24.09.2018 tarihli müfettiş raporuna dayalı olarak iş kazası kabul edildiği, kaza neticesi Kurum tarafından davacının %32,2 oranında malül sayılarak sürekli iş göremezlik geliri bağlandığı, davalılar arasında yapılan “Liman Müteahhitlik Sözleşmesi”nin incelenmesinde; Sözleşmenin Konusu Konulu 2 nci madde “… Serbest Bölgesi rıhtımları, terminal sahaları ve depolarında her tülü malların yükleme, boşaltma ve istifleme hizmetlerinin müteahhit tarafından yapılmasıdır” şeklinde, 3.1. maddesi “Gemi yüklemesi: Mol, rıhtım, kara veya deniz vasıtasındaki eşyanın sapanlanarak veya dökme olarak geminin güverte veya ambarına konularak istif edilmesidir.” şeklinde olduğu, görüldüğü gibi yapılacak işler arasında gemi tahmil işlemlerinin de olduğu, yine sözleşme genelinde … ….Şirketinin müteahhit firma ve çalışanları üzerinde denetim yetkisinin de mevcut olduğu, iş yerinin ise davalı …… Şirketinin iş yeri olan … Limanı Serbest Bölge Sahası olduğu, ……. Şirketi nin asıl işi olan serbest bölgede tahmil ve tahliye de dahil işin bir bölümünü alt işverenlere vermiş olup, bu alt işverenlerden bir tanesi de davacının kayıtlı olarak çalıştığı … Şirketi olduğu, dolayısıyla zararlandırıcı olaya uğrayan davacının asıl işvereninin ……. Şirketi-alt işvereni ise … Şirketi olup, İş Kanunu’nun 2 nci maddesi anlamında asıl-alt işveren ilişkisi kurulduğundan, davacı işçinin maddi ve manevi zararından davalı ……. Şirketi’nin asıl işveren sıfatıyla alt işverenle birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğu, iş kazasının oluşumunda davacı işçi %15 oranında, davalı … Şirketi %35 oranında, davalı … Şirketi %50 oranında kusurlu olup, yaptırılan aktüerya hesabı doğrultusunda davacının maddi ve manevi tazminata hak kazandığı gerekçesi ile davalı ……. A.Ş. vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin 1 numaralı alt bendi uyarınca esastan reddine
karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı …… A.Ş. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davalı … … A.Ş. vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde belirttiği sebeplerle kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, iş kazasında sürekli iş göremezliğe uğrayan sigortalının tazminat istemine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 417 nci maddesi, 5510 sayılı Kanun’un 13 üncü maddesi ile 4857 sayılı İş Kanun’un 2 nci ve 77 nci maddeleridir.
3. Değerlendirme
1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, temyiz kapsam ve nedenlerine göre, hükme esas alınan hesap raporundaki hesap ilkelerinin Dairemizce benimsenen ilkelere uygun olması ve davalı … … A.Ş. vekilince temyiz sebebi olarak ileri sürülen sebeplerin aynı zamanda istinaf sebebi olarak daha evvelce ileri sürüldüğü ve Bölge Adliye Mahkemesi gerekçesinde açıklandığı şekilde incelenerek istinaf başvurusunun esastan reddine karar verildiği bu yönle Bölge Adliye Mahkemesince oluşturulan gerekçenin de yerinde olduğu dikkate alındığında kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1.Davalı … … A.Ş. vekili nin temyiz itirazlarının reddine, Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,
Aşağıda yazılı temyiz harcının ilgilisine yükletilmesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
07.11.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.