YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2023/10788
KARAR NO : 2023/10990
KARAR TARİHİ : 08.11.2023
MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2023/20 E., 2023/275 K.
HÜKÜM/KARAR : Kabul
Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen hizmet tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.
İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı, 15.06.1988 tarihinden itibaren bir hafta süreyle davalı işyerinde çalıştığının tespitini istemiştir.
II. CEVAP
Davalı Kurum vekili; hak düşürücü süre yönünden reddinin gerektiğini, 1988 yılına ait zamanaşımına uğramış hizmetlerin tanık anlatımlarıyla ispatlanmasının mümkün olmadığını ileri sürerek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 29.11.2016 tarihli ve 2014/445-2016/436 sayılı kararı ile davanın kabulüne, davacının 15.06.1988 tarihinden itibaren 7 (yedi) gün süreyle dahili davalı …’e ait Comburt (Ayrancı) Mozayit İşletmesi isimli işyerinde hizmet akdine bağlı olarak devamlı ve asgari ücretle çalıştığının tespitine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuşlardır.
B. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin 15.01.2018 tarihli ve 2017/758-2018/31 Karar sayılı kararıyla; istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. İlk Bozma Kararı
1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
Yargıtay 21.Hukuk Dairesi’nin 12.03.2019 tarih ve 2018/1721-2019/1887 sayılı kararında; “Somut olayda, davalı sıfatı ile davaya dahil edilen kişinin gerçek işveren olup olmadığı tam olarak ortaya konulmadan, davacının çalıştığını iddia ettiği işyeri sahip ya da sahipleri araştırılıp davaya dahil edilerek araştırma genişletilmeden hüküm kurulması hatalı olup bozma nedenidir.
Yapılacak iş, öncelikle davacının çalıştığını belirttiği işyeri sahibi … ‘ in işyerinin kim ya da kimler adına kayıtlı olduğunu tespit etmek, bu işyerine ait ticaret sicil müdürlüğü ile vergi dairesi nezdinde kaydın bulunup bulunmadığı yönünde araştırma yapılıp, tescil ve mükellefiyet kayıtlarını temin etmek, ihtilaflı dönemdeki çalışma izni ve ruhsatı ile elektrik-su-telefon aboneliğinin bulunup bulunmadığını ilgili belediye, … müdürlüğünden sormak, işyeri kira ise kira sözleşmesini temin etmek suretiyle işyeri sahibi …’ in kimlik bilgilerini tespit ederek davalı olarak gösterilen işverenin taraf ehliyeti bulunup bulunmadığını araştırmak, tespit edilen gerçek işveren başka bir kişi ise husumeti bu kişiye yönelterek davaya dahil etmek, bu kişinin göstereceği delilleri de topladıktan sonra sonucuna göre karar vermekten ibarettir. “gerekçesiyle söz konusu karar bozulmuştur.
B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
İlk Derece Mahkemesinin 03.03.2020 tarihli ve 2019/177-2020/139 Karar sayılı kararı ile davanın kabulüne, davacının 15.06.1988 tarihinden itibaren 7 gün süreyle …’e ait … sicil numaralı Comburt Manyezit işlemesi … ünvanlı iş yerinde hizmet akdine bağlı olarak asgari ücretle çalıştığının tespitine karar verilmiştir.
C. 2’nci Bozma Kararı
1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
Dairenin 22.03.2021 tarih ve 2020/8078 -2021/3693 Karar sayılı kararında; “Mahkemece davacının çalıştığını iddia ettiği 15.06.1988-31.05.1989 arası 506 sayılı Kanun kapsamında bulunup, Banaz İlçesi Ayrancı Köyünde faaliyet gösteren Comburt Manyezit Maden işletmesi ile işveren … (TC Kimlik numarası belirtmeden) adına kayıtlı işyeri açma/çalıştırma ruhsatı bulunup bulunmadığı ilgili belediye başkanlığından sorulmak, önceki bozma ilamında belirtilen yerlerden …’in TC kimlik numarası belirtilmeksizin ad- soyad, işyeri adresi, faaliyet dönemi belirtilerek yeniden araştırma yapılmak, SGK dan davalı 16317.64.02 işyerinden verilen tüm dönem bordrolarını getirterek, dönem bordroları üzerinde yer alan bilgilerden (muhasebeci bilgisi vb.) gerçek işverenin kimlik bilgilerine ulaşmaya çalışmak, mirasçı olarak davaya dahil edilen … isimli şahsın tanık olarak beyanına başvurularak, Banaz İlçesinde manyezit madeni işleten işveren …’in babası olup olmadığına dair beyanı alınmak suretiyle gerçek işveren tespit edilmeli, tespit edilen gerçek işveren başka bir kişi ise husumeti bu kişiye yönelterek davaya dahil edilmeli, göstereceği deliller toplandıktan sonra sonucuna göre karar verilmelidir.” gerekçesiyle İlk Derece Mahkemesince verilen karar bozulmuştur.
D. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
İlk Derece Mahkemesinin 09.06.2022 tarih 2021/121-2022/325 sayılı kararı ile “davanın kabulüne, davacının 15.06.1988 tarihinden itibaren 7 gün süreyle …’e ait … sicil numaralı Comburt Manyezit işletmesi … ünvanlı iş yerinde hizmet akdine bağlı olarak asgari ücretle çalıştığının tespitine” karar verilmiştir.
E. 3 üncü Bozma Kararı
1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
Dairenin 31.10.2022 tarih ve 2022/11927-2022/13361 sayılı kararında, “Eldeki davanın sigortalının hasım gösterilmesine gerek bulunmayan sigortalılığın başlangıcı davası olmayıp hizmet tespitine ilişkin olması nedeniyle işverenin hasım olduğu, bu nedenle usulüne uygun şekilde taraf teşkili sağlanması gerektiği açıktır. Bozma ilamında … isimli şahsın tanık olarak beyanına başvurularak, Banaz İlçesinde manyezit madeni işleten işveren …’in babası olup olmadığına dair beyanının alınması gerektiği belirtilmiş olmasına karşın bu hususun sorulmadığı, şahsın sadece kendisinin katip olduğunu ve adına kayıtlı işyerinin bulunmadığını beyan ettiği dolayısıyla bozma ilamının gereğinin yerine getirilmediği anlaşılmaktadır. ” gerekçesi ile İlk Derece Mahkemesince verilen karar bozulmuştur.
F. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Yargıtay bozma ilamına uyulmasına karar verilerek bozma kararı doğrultusunda yapılan incelemede; davanın kabulüne, davacının 15.06.1988 tarihinden itibaren 7 gün süreyle davalının Murisi …’e ait … sicil numaralı “Comburt Manyezit İşletmesi …” unvanlı işyerinde hizmet akdine bağlı olarak asgari ücretle çalıştığının tespitine karar verilmiştir.
VI. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum vekili; 5 yıllık hak düşürücü süre geçtiğini, Comburt Mozaik İşletmesi … adına düzenlenmiş işyeri açma ve çalıştırma ruhsatına rastlanmadığını, mevcut bir işyeri olmadığı sabit olmasına rağmen Mahkemece davanın kabulüne karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, mahkemece Yargıtay Bozma ilamı sonrası araştırmalar yapılmaksızın eksik inceleme neticesinde karar verildiğini belirtilerek kararın bozulmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri hükümleridir.
3. Değerlendirme
1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VII. KARAR
Açıklanan sebeplerle,
Davalı Kurum vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,
08.11.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.