YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2023/10523
KARAR NO : 2023/11825
KARAR TARİHİ : 27.11.2023
MAHKEMESİ : … Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/1316 E., 2023/1459 K.
KARAR : Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ: … 2. İş Mahkemesi
SAYISI : 2019/283 E., 2021/13 K.
Taraflar arasındaki asıl davada boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı iddiasıyla kesilen yersiz ölüm aylıkların tahsili ile birleşen davada ölüm aylığının kesilmesine ilişkin Kurum işleminin iptali, kesilen aylığın yeniden bağlanması gerektiğinin tespiti, ödenmeyen aylıkların tahsili ile borçlu olmadığının tespiti davalarında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle asıl davanın kabulüne birleşen davanın reddine karar verilmiştir.
Kararın asıl davanın davalısı / birleşen davanın davacısı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı, asıl davanın davalısı / birleşen davanın davacısı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I.DAVA
Davacı Kurum vekili asıl dava dilekçesinde özetle; davalı …’ın Kurumdan babasından dolayı yetim aylığı almakta iken Kurumun … İl Müdürlüğü denetmenlerince düzenlenen 01.07.2019 tarih ve raporu ile boşandığı eşiyle birlikte yaşadığının tespit edildiği, davalının boşandığı eşi ile birlikte yaşadığının tespit edilmesi üzerine aylıkları kesildiği ve gelirden çıkarıldığı, davalıya eşiyle birlikte yaşamak suretiyle almış olduğu toplam 26.899,12 TL yersiz yetim aylığı ödemesi ile ilgili borç girişi yapıldığı, davalı tarafça yasal süresi içerisinde ödeme yapılmadığı iddiasıyla davalıya ödenen 26.899,12 TL yersiz yetim aylığının ödeme tarihlerinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Birleşen davada … vekili dava dilekçesinde özetle; davacıya bağlanan yetim aylığının boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşamaya devam ettiği gerekçesiyle kesildiği, eski eşiyle birlikte yaşamasının söz konusu olmadığı, boşanmanın ardından sürekli ayrı yaşadıkları, boşanmanın eşin sorumsuz tutumlarından kaynaklandığı, küfür ve hakaret edip kadınlık onurunu zedelediği ve geçimsizlikten kaynaklandığı, Kurum tarafından yersiz olduğundan bahisle aylıkların iadesi için alacak davası açıldığı, davacının Derelitütüncü Mahallesinden kızı ile birlikte yaşadığı, denetmen tespitlerinin yanlış olduğu iddiasıyla yetim aylığının kesilmesine ilişkin işlemin iptaline, kesilen aylığın yeniden bağlanmasına, ödenmeyen aylıkların devlet borçları için öngörülen en yüksek banka mevduat faizi ile ödenmesine, borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
II.CEVAP
Davalı / birleşen davanın davacısı vekili cevap dilekçesinde özetle; davalı …’ın eski eşi ile birlikte yaşamasının söz konusu olmadığı, davalının eski eşi … ile … 1. Aile Mahkemesi’nin 2017/79 Esas, 2017/92 sayılı kararı ile 17.02.2019 tarihinde boşandıkları, boşandıktan sonra eski eşi ile sürekli ayrı yaşadıkları, davalının eski eşinin sorumsuz tutum ve davranışları, aile hukukundan kaynaklanan yükümlülükleri yerine getirmemesi, davalıya sürekli küfür ve hakaret etmesi, kadınlık onurunu zedelemesi ve diğer geçimsizlik nedenleri ile boşandıkları, Kurum tarafından yapılan işlemlerin usul ve yasaya aykırı olduğu, ayrıca taraflarınca işbu dava konusu aylığın kesilmesi kararı işleminin iptali ve davalının borçlu olmadığının tespiti ile yeniden aylık bağlanması için … 1.İş Mahkemesi’nin 2019/750 Esas sayılı dosyası ile dava açtıkları savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
III.İLK DERECE MAHKEME KARARI
İlk Derece Mahkemesi tarafından; …’ın eski eşi ile boşandıktan sonra fiilen birlikte yaşadığı, esasında tüm araştırmalara rağmen bu yönde karara varılmış Kurum raporunun aksi kanıtlanamadığından …’ın yersiz yetim aylığı ödemeleri sebebiyle Kuruma yüklemiş olduğu ve Kurumca istenilen masraf ve ödemeleri 5510 sayılı Kanun’un 96/1-a maddesi uyarınca geri ödemekle yükümlü olduğu, gerekçesiyle asıl dava yönünden davanın kabulü ile 26.899,12 TL yersiz yetim aylığı ödemesinin, ödeme tarihlerinden itibaren hesaplanacak ve işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, birleşen dava yönünden davanın reddine karar verilmiştir.
IV.İSTİNAF
A.İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı / birleşen davanın davacısı vekili istinaf yoluna başvurmuştur.
B.İstinaf Sebepleri:
Davalı / birleşen davanın davacısı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalının Kurumun iddiasının aksine eski eşiyle birlikte yaşamasının söz konusu olmadığı, davalının eşinden gerçekten boşanmış olup boşanma tarihinden sonra sürekli ayrı yaşadıkları, davalının eşinin sorumsuz tutum ve davranışları, aile hukukundan kaynaklanan yükümlülüklerini yerine getirmemesi, kendisine sürekli küfür ve hakaret etmesi, kadınlık onurunu zedelemesi ve diğer geçimsizlik nedenleri sebebiyle boşandığı, bu nedenle aylık kesilmesinin, borçlandırma yapılması işlemlerinin usul ve yasaya aykırı olduğundan işlemlerin iptal edilmesi ve geri alınması için Kuruma müracaat edildiği, davalının şu anki ikamet adresinin Derelitütüncü Mahallesindeki evde kızı ile birlikte yaşadığı, eski eşinin ise eski eşinin abisi ile Çay Mahallesinde oturduğu, açıkça görüleceği üzere davalı ile dava dışı eski eşinin boşandıktan sonra kesinlikle bir arada yaşamadıkları, Türk Medeni Kanunu’nda muvazaalı evlilik müessesi bulunmadığı gibi muvazaalı boşanmadan da bahsedilmesinin mümkün olmadığı, Kurumun talep hakkının da zamanaşımına uğradığı, duruşmada dinlenilen kamu tanıkları ve rapor tanıkları dâhil hiçbir tanığın, davalı ile eski eşinin boşandıktan sonra birlikte yaşadıklarını beyan etmedikleri iddiasıyla İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak asıl davanın reddine birleşen davaların kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
C.Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Kurum tarafından yapılan tahkikatta beyanları alınan ve Mahkemece de dinlenen … ve …’ın ve davalının komşusu olan tanık …’in beyanı, davalının boşandığı eşi …’ın adres kayıt sisteminde farklı bir adreste kayıtlı olduğu görülmüş ise de adres değişikliğinin boşanma tarihinden çok sonra 04.06.2018 tarihinde yapıldığı, adreste yapılan araştırmada belirtilen adreste oturmadığının tespit edildiği, adreste oturan …’nın Kuruma verdiği beyanında …’ı tanımadığını beyan ettiği, …’ın 17.12.2017, 27.02.2019 tarihlerindeki hastane başvurularında bildirdiği adres ile davalının adreslerinin aynı olduğu gerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V.TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı / birleşen davanın davacısı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davalı / birleşen davanın davacısı vekili istinaf sebepleri doğrultusunda temyiz isteminde bulunmuştur.
C.Gerekçe
1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı iddiasına dayalı olarak kesilen ölüm aylığının yeniden bağlanması gerektiğinin tespiti ile yersiz aylıkların tahsili davalarıdır.
2.İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 56 ncı maddesi ilgili hükümlerdir.
3. Değerlendirme
1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, dosyada yer alan tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinde verilen hükmün yerinde olduğu anlaşılmakla temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
Aşağıda yazılı temyiz harcının ilgilisinden alınmasına,
27.11.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.